Πρωϊνός καφές με τον διευθύνοντα σύμβουλο του ΟΛΘ Γιάννη Τσάρα (βίντεο)

Λιμανίσιος ο σημερινός πρωινός καφές. Μας προσφέρθηκε -με συνοδεία τσουρεκιού- στο γραφείο του διευθύνοντα συμβούλου του ΟΛΘ Γιάννη Τσάρα. Ένας άνθρωπος με εμπειρία σε θέματα κυμάτων και διαχείρισης λιμανιών, όπως προκύπτει τόσο από τις σπουδές του όσο και από την πολυετή παρουσία του στις διοικήσεις του ΟΛΘ. Μαζί κουβεντιάσαμε για τα παιδικά του χρόνια στη Δράμα, όπου γεννήθηκε και τη Θεσσαλονίκη, όπου στη συνέχεια μεγάλωσε. Για τον «Τάφο» και το «Τίφανις», που πήγαινε παλιά, για τα πρώτα έντονα χρόνια της μεταπολίτευσής στο Πολυτεχνείο του ΑΠΘ και μετά στην Αμερική, όπου έκανε μεταπτυχιακό, διδακτορικό και δίδαξε. Εκεί βραβεύτηκε από τον Ντόναλτ Ρήγκαν, τον τότε προσωπάρχη του Λευκού Οίκου. Φυσικά μιλήσαμε και για τα μεγάλα πράγματα που γίνονται στο λιμάνι το τελευταίο διάστημα, για τον Ιβάν Σαββίδη και τον Κώστα Καραμανλή, αλλά και για την πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΟΛΘ.

Κύριε Τσάρα, υπάρχει καφές στη ζωή σας;

Ε, πως δεν υπάρχει.

Πίνετε;

Βέβαια πίνω.

Πολλούς; Και πότε; Το πρωί εδώ στο γραφείο;

Μόλις ξυπνάω το πρωί, είτε με τη γυναίκα μου είτε μόνος μου, πίνω έναν πρωινό καφέ.

Τι είδους είναι;

Ελληνικός.

Τώρα όμως;

Τώρα πίνω γαλλικό και ντεκαφεϊνέ, γιατί μέχρι το τέλος της ημέρας θα πιω πολλούς ακόμη (γελάει).

Άρα, ο πρώτος είναι ελληνικός.

Ελληνικός κανονικός, διπλός.

Και ο δεύτερος είναι γαλλικός.

Ακριβώς.

Είναι ώρα χαλάρωσης, είναι ώρα σκέψης ή είναι ώρα προετοιμασίας της ημέρας;

Όλα μαζί. Καταρχάς συζητάς τι θα κάνεις, θα ακούσεις τον προβληματισμό του σπιτιού για το τι θα κάνουμε.

Εδώ στο γραφείο έχετε «πρωινό καφέ» με την έννοια της υπηρεσιακής συζήτησης;

Πρωινό καφέ όχι έτσι στάνταρτ, αλλά μια ημέρα την εβδομάδα έχω όλους τους διευθυντές, συνήθως το πρωί ή αν για κάποιους λόγους μετατίθεται αυτό, το κάνουμε την Παρασκευή, αργά το μεσημέρι. Για να μην φεύγουν εύκολα, ιδίως το καλοκαίρι (γελάει).

Πού γεννηθήκατε;

Στη Δράμα. Οι γονείς μου ήταν δημόσιοι υπάλληλοι και εγώ γεννήθηκα εκεί.

Και δύο δημόσιοι υπάλληλοι;

Όχι, ο πατέρας μου ήταν δημόσιος υπάλληλος, η μητέρα μου δε δούλευε και εγώ όπως είπαμε γεννήθηκα στη Δράμα.

Δημοτικό και γυμνάσιο πήγατε εκεί;

Δημοτικό πήγα ένα μέρος στη Δράμα και μετά εδώ, στη Θεσσαλονίκη.

Εδώ γιατί ήρθατε;

Μετατέθηκε ο πατήρ και από τότε έμεινα εδώ.

Σε ποια περιοχή;

Γωνία Πρίγκιπος Νικολάου και Παλαιών Πατρών. Εκεί είναι το σπίτι μου.

Κέντρο κέντρο, δηλαδή.

Κέντρο, κέντρο. Και πήγα στο 2^ο Αρένων. Αυτό άρχισα και αυτό τέλειωσα.

Γειτονιά μου. Εγώ έμενα Πρίγκιπος Νικολάου 1.

Ήμασταν πολύ κοντά.

Ανάμνηση από τη Δράμα υπάρχει;

Φυσικά και υπάρχει. Υπάρχουν πολλά, ενώ μέχρι πρότινος είχαμε και συγγενείς.

Ποια εικόνα σας έρχεται στο μυαλό;

Ότι περνούσα πολύ όμορφα. Πάρα πολύ όμορφα. Θυμάμαι ήμασταν με τη Φάνη, τη γυναίκα του Μακιού, που ήταν στο Σύνδεσμο Βιομηχάνων και τα σπίτια μας ήταν απέναντι. Κάναμε πολύ παρέα, αυτή ήταν λίγο μεγαλύτερη από μένα. Ήταν η πρώτη που είχε ένα Ford Ζephyr αυτοκίνητο. Για την εποχή εκείνη, δηλαδή το 1961 με 1962, το ότι μας έκανε βόλτες ήταν πολύ μεγάλη υπόθεση (γελάει).

Και ασφάλεια φαντάζομαι.

Βέβαια, ήταν το μοναδικό αυτοκίνητο. Άντε, να είχε άλλα πέντε στη Δράμα (γελάει).

Εδώ στη Θεσσαλονίκη οι αναμνήσεις από το κέντρο;

Όπως ολονών. Ο Τάφος (γελάει). Δίπλα η ντισκοτέκ. Ένα υπόγειο. Λεγόταν Γκρίφιτς. Και από πάνω ήταν η δισκοθήκη που πουλούσε δίσκους.

Και το Τίφανις παρά δίπλα.

Το Τίφανις απ' την άλλη πλευρά. Στο δρόμο του σχολείου μας.

Στο Ελιζέ δεν πηγαίνατε;

Πώς δεν πήγαινα και στο Ελιζέ...

Στο σχολείο φαντάζομαι ότι ήσασταν καλός μαθητής.

Ήμουν αριστούχος. Και ήμουν και σημαιοφόρος και στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο. Θυμάμαι πριν από μένα ήταν ο Βενιζέλος. Μία χρονιά πριν. Στο 2ο. Και μετά στην ΣΤ’ τάξη ήμουν εγώ σημαιοφόρος.

Τον γνωρίζατε από τότε;

Ε, πως, τον ήξερα, ναι.

Αγαπημένο μάθημα;

Η Άλγεβρα. Αλλά όταν λέμε Άλγεβρα Άλγεβρα. Ακόμη και τώρα αν δεν μπορώ να κοιμηθώ το βράδυ λύνω απίστευτες ασκήσεις. Έχω συλλογή από βιβλία και από τους Ιησουίτες ακόμη. Αυτό είναι το χόμπι μου.

Ενδιαφέρον αυτό.

Λύνω, δηλαδή, ασκήσεις. Αν ο ένας είναι άρρητος και ο άλλος ρητός και η παράσταση τάδε, να αποδείξουμε κάτι. Μόνο τέτοια.

Η κατεύθυνση του μηχανικού προήλθε από το ότι ήσασταν καλός στα θετικά μαθήματα;

Ναι. Ήμουν μεταξύ Ιατρικής και Πολυτεχνείου. Τότε όμως το Πολυτεχνείο ήταν σε καλό standing. Δουλειές υπήρχαν και το αίμα με φόβιζε και λίγο (γελάει). Οπότε μηχανικός.

Και μπήκατε στο Πολυτεχνείο στα άτακτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Το 1975.

Ναι, το ‘75.

Χαμός γινόταν τότε.

Χαμός. Αν θυμάμαι καλά, στα πρώτα δύο χρόνια ο Μπελιμπασάκης και εγώ πρέπει να είμασταν οι μόνοι ελαφρώς δεξιοί.

Τότε δεν υπήρχαν δεξιοί.

(Γελάει). Υπήρχε ΠΑΣΠ, ΠΣΚ και Ρήγας Φεραίος. Και τα λοιπά.

Εσείς ήσασταν σα τη μύγα μέσα στο γάλα.

Ναι, ναι.

Μπήκατε όμως στην ΔΑΠ.

Όχι, δεν μπήκα. Δεν ήθελα να είμαι οργανωμένος, αλλά υποστήριζα έτσι λίγο τα πιο συντηρητικά. Όχι, αυτά τα έξαλλα που γινόντουσαν μερικές φορές.

Καλός φοιτητής;

Πολύ καλός φοιτητής, τελείωσα και με 9 στο πτυχίο. Πολύ καλός. Αλλά χωρίς να είμαι ο σπασίκλας. Έπαιζα ποδόσφαιρο στη Δόξα Δράμας με κανονικό επαγγελματικό δελτίο.

Σοβαρά;

Ναι.

Τι θέση παίζατε;

Αριστερό εξτρέμ. Και μετά...

…Ένας δεξιός που έπαιζε αριστερό εξτρέμ. Μάλιστα.

Ναι. Οι καλύτεροί μου φίλοι από τα χρόνια του Πολυτεχνείου είναι οι αριστεροί (γελάει), με τους οποίους κάνουμε παρέα και σήμερα και πάμε στη Δόμνα σχεδόν κάθε εβδομάδα.

Το λιμάνι υπήρχε γενικά στο μυαλό σας;

Όχι. Ποτέ.

Περισσότερο τι θέλατε να γίνεται;

Ακαδημαϊκός. Ήμουν πολλά χρόνια στην Αμερική.

Μετά από τις σπουδές πήγατε Αμερική. Βλέπω στο βιογραφικό σας Μίσιγκαν και Μπέρκλεϋ.

Στην Καλιφόρνια και στο Μπέρκλεϋ. Δηλαδή, μεταπτυχιακό και διδακτορικό, ενώ δίδαξα κιόλας.

Διδάξατε;

Μέχρι και associate professor έγινα.

Πώς ήτανε εκεί η εμπειρία;

Εγκληματίστηκα πάρα πολύ εύκολα. Τότε καταρχάς η Αμερική δεν είχε καμία σχέση με το σήμερα. Πήγα το 1981. Μάλιστα θυμάμαι ότι δεν μπορούσα να πάρω πτυχίο εδώ. Διότι γινόταν οι μεγάλες καταλήψεις.

Για το νόμο 815.

Για τον 815. Πήγα στην Αμερική με υποτροφία από το Μπέρκλεϋ.

Και η Αμερική; Πώς ήταν;

Πρώτα πήγα στο Τέξας που ήταν ο αδερφός του πατέρα μου. Για να σπάσει τη γλώσσα μου και έμεινα ένα μήνα.

Στο Τέξας.

Εκεί άρχισα να κλαίω πλέον όμως. Γιατί δεν καταλάβαινα τίποτα. Ενώ αγγλικά είχα και το Proficiency, δεν καταλάβαινα τίποτα. Διότι μιλούσαν με αυτή την προφορά και έκοβαν και τις λέξεις στο τέλος και έτσι δεν καταλάβαινα τίποτα. «Τι ήρθα εδώ; Πως θα τα βγάλω πέρα;», έλεγα. (γελάει). Μετά άρχισα να συνηθίζει λίγο το αυτί και κατόπιν πήγα στην Καλιφόρνια.

Από άποψη εμπειριών, με την έννοια του ακαδημαϊκού, πως ήταν;

Πολύ εύκολα. Πρώτον στα ακαδημαϊκά. Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές που θέλαν να κάνουν μεταπτυχιακό και φεύγαν από εδώ με καλές περγαμηνές, τα έβρισκαν εύκολα στην Αμερική. Ακόμη και στα πολύ μεγάλα πανεπιστήμια, όπως το Μπέρκλεϋ.

Είδα ότι κάνατε το διδακτορικό σας στον τομέα της Υδρομηχανικής και το θέμα σας ήταν οι λιμενικές εργασίες. Άρα, το λιμάνι εμφανίστηκε ως θέμα στη ζωή σας.

Ναι. Χωρίς όμως να έχω στο μυαλό μου ότι θα μπορούσα ποτέ να ασχοληθώ με το λιμάνι. Κοιτάξτε. Τα κύματα ήταν το θέμα μου Έκανα όλων των ειδών τα κύματα. Κύματα σε βαθύ μέσο, βαθέα κύματα. Κύματα τσουνάμι, κύματα που είναι εντελώς διαφορετικά το ένα από το άλλο όσον αφορά στη θεωρητική και την πρακτική. Δηλαδή, πώς επιλύεις προβλήματα που άπτονται βαθέων κυμάτων; Για πλοία, δηλαδή, και τα υποβρύχια.

Και οι επιπτώσεις όλων αυτών στα λιμάνια.

Όταν κάνεις ένα λιμάνι, οφείλεις να λάβεις υπόψη σου τους κυματισμούς ανάλογα με το βάθος, τους ανέμους και τα κύματα που δουλεύουν, αλλά αυτά τα εγκατέλειψα προς το τέλος. Και ασχολήθηκα πάρα πολύ με τη θεωρητική μηχανική των ρευστών.

Δηλαδή;

Είναι οτιδήποτε, ακόμη και το στερεό, μπορείς να το πεις ότι είναι ρευστό, με διαφορετικές καταστατικές εξισώσεις. Δηλαδή, με οτιδήποτε κινείται είτε γρήγορα είτε σιγά και πως αυτά μεταλλάσσονται και πως κυρίως αυτά που δεν περιγράφονται με μαθηματικά και χρειάζεται να πηγαίνεις από τον έναν χώρο στον άλλον. Όλα αυτά με συνεπήραν. Μάλιστα με βράβευσε και ο Λευκός Οίκος.

Πότε αυτό;

1985 επί Ρέιγκαν.

Από τον ίδιο τον Ρέιγκαν πήρατε το βραβείο;

Όχι. Αλλά το πήρα από τον Ρήγκαν που ήταν ο προσωπάρχης του Λευκού Οίκου και λέγονταν Ντόναλτ Ρήγκαν. Προσωπάρχης του Λευκού Οίκου και μετά υπουργός Οικονομικών του Ρέιγκαν.

Για ποιον λόγο το πήρατε; Ως φοιτητής ή ως ακαδημαϊκός;

Μόλις είχα τελειώσει το διδακτορικό μου και είχα ξεκινήσει να διδάσκω και μου το έδωσαν για την έρευνα.

Στην Ελλάδα πώς ξαναβρεθήκατε;

Εδώ τώρα παίζει το ρόλο της η οικογένεια και η γυναίκα μου που ήταν Ελληνίδα. Sweet heart από εδώ. Ήρθε μαζί μου στην Αμερική και έκανε και αυτή το μάστερ στο Μπέρκλεϋ. Αυτή δούλευε στην Εθνική Τράπεζα ήδη. Ήρθε λίγο εκεί, κάθισε για ένα χρόνο χωρίς αποδοχές και άλλον ένα χρόνο…

…Αλλά δεν ευόδωσε η προσπάθεια.

Δεν ευόδωσε τόσο καλά, γεννήθηκε και το πρώτο μας κορίτσι, οπότε…

Από τα υπόλοιπα που κάνατε πριν έρθετε στο λιμάνι το 2004 ξεχωρίζω το ΚΕΠΑ.

Πρώτα πρώτα έρχομαι και εκλέγομαι στο Πανεπιστήμιο Ξάνθης, στο Πολυτεχνείο, ως επίκουρος καθηγητής. Την τρίτη μέρα παραιτήθηκα. Διότι έπαθα από αυτά που είδα στο Πολυτεχνείο. Ήρθα από ένα πανεπιστήμιο που είναι το μεγαλύτερο κάμπους στις ΗΠΑ. Μόνο το γήπεδό του, που παίζουν το φοιτητικό ποδόσφαιρο, δηλαδή, το ράγκμπι, είχε 108.000 θέσεις. Και πήγα στην Ξάνθη. Και το εργαστήριο μηχανικής ήταν κλειδωμένο και το κλειδί το είχε ένας καθηγητής από την Αθήνα. Το παράτησα αμέσως, έκανα το στρατό και για ένα μικρό χρονικό διάστημα μου είχε αναθέσει ένας καθηγητής στη Θεσσαλονίκη να διδάσκω ένα μάθημα υδραυλικών έργων στο Πολυτεχνείο. Μια μέρα, λοιπόν, εκεί όπως τέλειωνα το μάθημα, ήταν στις πίσω σειρές δύο τρεις κύριοι από την ΕΤΒΑ. Μετά συστήθηκαν και μου είπαν ότι διάβασαν για το διδακτορικό μου και το τι ακριβώς έκανα. Και είχαν ένα μεγάλο πρόβλημα, καθώς είχαν ξεκινήσει τις προκαταρκτικές μελέτες για την τηλεθέρμανση στην Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα και με ρώτησαν, αν μπορούσα να βοηθήσω. Είπα το ναι, ξεκίνησα, έφυγα πίσω, πηγαινοερχόμουν στην Αμερική και σε κάποια φάση με φώναξαν πίσω. Έκανα μελέτες για αυτούς και γυρνώντας σταμάτησα στη Στοκχόλμη για να δούμε μια εγκαταστημένη τηλεθέρμανση. Και εκεί γνώρισα τον πατέρα Μητσοτάκη, ο οποίος είχε γίνει μόλις πρωθυπουργός και ήταν εκεί σε επίσημη επίσκεψη. Μας κάλεσε, λοιπόν, ο πρέσβης της Ελλάδας στο σπίτι του να φάμε, όπου ήταν και ο πρωθυπουργός. Και εκεί πάνω στη συζήτηση προέκυψε ότι η κυβέρνηση θα ξεκινούσε ένα έργο της τηλεθέρμανσης. Μου λέει: «Θα έρθεις να με βρεις». Διότι υπήρχαν προβλήματα με τη ΔΕΗ και την ηλεκτρική τηλεθέρμανση. Τότε διοικητής στη ΔΕΗ ήταν ο Ξανθόπουλος, ο οποίος ήταν και καθηγητής μου.

Και τι σας ζήτησε;

Τίποτα. Όταν γυρίσω πίσω στην Ελλάδα, να πάω να τον βρω για να βοηθήσουμε την προσέγγιση με τη ΔΕΗ. Και το έκανε, αν και εγώ δεν το είχα πιστέψει. Κάποια στιγμή μου λέει ο μετέπειτα δήμαρχος ο Κουκουλόπουλος ο Πάρης, που ήταν τότε πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, αλλά και ο Νίκος ο Τσιαρτσώνης που ήταν υποψήφιος. Μου λέει: «Αφού σου το είπε, γιατί δεν πάμε;» Και πήγαμε στον Μητσοτάκη, μας βοήθησε πάρα πολύ και έτσι ξεκινήσαμε την τηλεθέρμανση. Και έτσι έγινα πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος στην ΑΝΚΟ, μια αναπτυξιακή εταιρεία, η οποία και σήμερα έχει 90 άτομα. Όταν έφυγα την άφησα στα χέρια του νυν περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας, του Γιώργου Αμανατίδη. Ήταν τότε βοηθός μου, τον είχα διευθυντή στο Γεωπονικό.

Μετά ήσασταν στο ΚΕΠΑ.

Μετά δημιουργήσαμε το ΚΕΠΑ εδώ στη Θεσσαλονίκη, με τους συνδέσμους Βιομηχάνων και Εξαγωγέων. Με τους κυρίους Κουρτέση και Ευθυμιάδη.

Σημαντικός σταθμός;

Πάρα πολύ. Και σήμερα το ΚΕΠΑ έχει 100 τόσα άτομα. Η εμπειρία της ΑΝΚΟ ήταν πολύ μεγάλη, διότι από εκεί ο Μιχάλης Παπακωνσταντίνου με βοήθησε πάρα πολύ ως υπουργός Εξωτερικών για να έρθω σε επαφή με όλους τους διευθυντές, τους Έλληνες καταρχήν, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε διάφορα πόστα. Αυτοί, λοιπόν, μας έδωσαν τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε ένα πρόγραμμα μόνο για την Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα, το πρόγραμμα Valoren, το οποίο εξελίχθηκε μετά. Ήταν ένα πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτούσε σχεδόν κατά 100% τις μελέτες για ενεργειακά θέματα. Αυτό εξελίχθηκε περαιτέρω και μετά έγινε ολόκληρο πρόγραμμα του υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος. Και το χρησιμοποίησε και το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Οπότε με το ΚΕΠΑ, έχοντας αυτή την εμπειρία, φτιάξαμε τρία καινούργια προγράμματα. Το Retecs, το οποίο προσπάθησε να σώσει όσες υγιείς κλωστοϋφαντουργικές εταιρείες υπήρχαν στην Ελλάδα, το Interreg του ιδιωτικού τομέα που δεν υπήρχε και εμείς το φτιάξαμε και στη συνέχεια το ΕΣΟΑΒ, δηλαδή το Εθνικό Σχέδιο για την Οικονομική Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων. Ήμουν ο επικεφαλής του προγράμματος και μάλιστα πήγα και το παρουσίασα με τον Λοβέρδο στο Πόρτο Καράς στη Σύνοδο Κορυφής.

Από όλα αυτές τις θέσεις ποια ήταν η πιο σημαντική; Που σας βοήθησε στην επαγγελματική σας πορεία;

Το λιμάνι.

Ήρθατε εδώ το 2004;

Ήρθα εδώ το ‘04 και έμεινα ως το ‘10. Το λιμάνι το αγάπησα. Είναι πολυσχιδές το αντικείμενο του λιμανιού. Από ερευνητική και επιστημονική πλευρά, που μου αρέσει και αυτό, το οποίο είναι σχετικά ελάχιστο πράγμα για όλα που συμβαίνουν, μέχρι το εμπορικό. Μέχρι το πώς διατάσεις το container terminal όσον αφορά στη λειτουργία του.

Όταν λέω διατάσεις εννοώ ότι το αν θα είναι κάθετα ή οριζόντια τοποθετημένα έχει μεγάλη σημασία στην ταχύτητα. Εάν το πλοίο σου φέρνει μόνο για transit για να πάει στο εξωτερικό ή αν είναι μόνο για την Ελλάδα που χρειάζεται να περάσει από το τελωνείο. Έχει πολλά ωραία πράγματα που τα προγραμματίζεις.

Πώς ήταν όταν ήρθατε εδώ το 2004;

Βρήκα ένα πολύ καλό λιμάνι, το οποίο μου το παρέδωσε ο Γεννίτσαρης, ο Απόστολος. Τον ήξερα καλά, με είχε φωνάξει και πιο μπροστά και κάναμε δύο μελέτες για την οργάνωση του λιμανιού. Έτσι το ήξερα το λιμάνι, όταν ήρθα.

Δεν είχε γίνει η ιδιωτικοποίηση;

Όχι. Ήταν μια εισηγμένη εταιρία στο Χρηματιστήριο.

Αυτό έγινε επί εποχής σας.

Για να τα βάλουμε σε μια σειρά. Κάποια στιγμή όταν ήρθε η ΝΔ στην κυβέρνηση, εγώ είχα γράψει ένα πρόγραμμα για τη ΝΔ της Θεσσαλονίκης. Ήταν για όλη την κεντρική Μακεδονία, αλλά μετά το περιορίσαμε στη Θεσσαλονίκη, γιατί έτσι ήθελε ο Νίκος ο Βακάλης, που ήταν πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής. Το πρόγραμμα από άλλους λοιδωρήθηκε, από άλλους έτυχε καλών σχολίων. Εν πάσει περιπτώσει πολλά από τα πράγματα που περιείχε χρησιμοποιήθηκαν. Κάποια στιγμή με παίρνει ο Χρήστος ο Φώλιας στο τηλέφωνο ως υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και μου λέει: «Σε ενδιαφέρει η θέση του Γενικού Γραμματέα;» Τότε όμως δεν μπορούσα να κατέβω στην Αθήνα, η γυναίκα μου είχε κάνει μια πολύ σοβαρή επέμβαση και ήταν τα μεθεόρτια πιο δύσκολα. Δεν ήθελα να φύγω στην Αθήνα και σε δύσκολο πόστο, γιατί θα ήμουν συνέχεια στις Βρυξέλλες για τις διαπραγματεύσεις για τα κοινοτικά πλαίσια. Και έτσι αρνήθηκα. Μετά από έναν μήνα με πήρανε ξανά για να μου προτείνουν μια θέση στη Βιομηχανία Ζάχαρης και τους είπα όχι. Μετά για μια Περιφέρεια και τελικά μου λένε για το λιμάνι. Ε, στο λιμάνι, για να μη λέω όλο όχι και επειδή το ήξερα, μπήκα. Και δεν το μετάνιωσα. Παρότι μου στοίχησε τα μαλλιά μου (γελάει) και την υγεία μου.

Ήταν δύσκολο.

Είναι δύσκολο, ναι. Είναι ακόμα πολύ δύσκολο. Και η ιδιωτικοποίηση που τελικά δεν έγινε.

Βεβαίως. Διότι κανείς δεν άκουγε. Εάν ακολουθούσαμε μια πιο λογική θέση, πιθανόν να μην είχαμε καταρχάς όλες αυτές τις απεργίες.

Ήταν το 2008, έτσι;

Το ‘07 και το ‘08.

Και τελικά δεν έγινε.

Και τελικά δεν έγινε. Παρότι ήρθε η Hutchison, η μεγαλύτερη εταιρεία στον κόσμο και έδωσε προσφορές και για τα δύο λιμάνια, δηλαδή του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης. Και το τίμημα ήταν 3,6 φορές μεγαλύτερο από ό,τι της COSCO.

Το 2010 παραδώσατε στον σημερινό δήμαρχο Θεσσαλονίκης, σωστά;

Βεβαίως. Και η παράδοση ήταν εξαιρετική. Αυτός ήταν ο επόμενος πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Διοικητικού Συμβουλίου και παρότι έφυγα, εξακολουθούσα να έχω σχέση με το λιμάνι. Με έπαιρνε ο κ. Αγγελούδης και ανταλλάζαμε απόψεις.

Όπως και πρέπει να γίνεται και σε κάθε δημοκρατική χώρα, όταν αλλάζει η κυβέρνηση.

Πολλοί μου είπαν ότι ήταν μια σπάνια περίπτωση διαδοχής. Όχι μόνο για τη Θεσσαλονίκη, αλλά και για γενικότερα.

Στο ενδιάμεσο περάσατε από τη διοίκηση της πρώην Βιομηχανίας Φωσφορικών Λιπασμάτων.

Ναι, την ΕΛΦΕ.

Με προσωπικό που είναι πάνω από 1.000 άτομα;

Βέβαια. Σήμερα ίσως και 1.500. Εγώ την άφησα με 1.080 εργαζόμενους. Ήταν άλλο challenging αυτό.

Ήταν για να πτωχεύσει.

Ναι. Ήταν ο Λαυρεντιάδης, ο οποίος είχε αγοράσει και τα Λιπάσματα της Θεσσαλονίκης και τα ενοποίησε με την Καβάλα. Επειδή όμως η Θεσσαλονίκη ήταν πολύ πιο ακριβή, γιατί δεν παρήγε αμμονία και αναγκαζόταν να την φέρει μέσω ενός συστήματος παραγωγής, που υπάρχει ακόμη στο Καλοχώρι, ήταν πολύ δύσκολη η περίπτωση. Είχε ακριβύνει και όλο το ενεργειακό και το αμμονιακό και έτσι κρατήθηκε τελικά μόνο αυτό της Καβάλας.

Όταν ήρθατε ξανά, λοιπόν, τον Αύγουστο του ‘24 στο λιμάνι πως αισθανθήκατε;

Εγώ δεν το περίμενα και ούτε και το επεδίωξα. Δέχτηκα ένα τηλεφώνημα από τον ίδιο τον Ιβάν Σαββίδη και έτσι ξεκίνησα. Όταν ήρθα ξανά, το λιμάνι είχε πλέον ιδιωτικοποιηθεί από το ‘18.

Που είναι μια εταιρεία συμφερόντων του Ιβάν Σαββίδη.

Ναι, είναι δύο μέτοχοι. Συμφερόντων του Σαββίδη και η γαλλική εταιρεία CMA CGM.

Εδώ θέλει και λίγο ισορροπίες.

Πάρα πολύ. Βεβαίως το πλειοψηφικό είναι στον Σαββίδη.

Ήταν σε καλύτερη κατάσταση από το 2004: Πως το βρήκατε;

Από άποψη μικροεπενδύσεων ήταν σε καλύτερο επίπεδο. Από άποψη συνοχής, δηλαδή οι εργαζόμενοι να είναι μια ομάδα καλή, το βρήκα λίγο πιο πίσω.

Πάμε λίγο στο από εδώ και πέρα. Έχουμε τον 6^ο προβλήτα που είναι ένα μεγάλο έργο και όλοι το περιμένουμε. Πού βρισκόμαστε;

Καταρχάς θα κάνω ένα ιστορικό. Ξεκίνησε, πριν να έρθω στο λιμάνι, η σκέψη ότι πρέπει να επεκταθεί ο 6^ος προβλήτας, έτσι ώστε να προλάβουμε τις εξελίξεις, διότι τα πλοία μεγάλωναν. Αν, λοιπόν, η Θεσσαλονίκη θεωρούσε ότι πράγματι είναι η πύλη των Βαλκανίων, θα έπρεπε να είχε κάνει λίγο μεγαλύτερο τέρμιναλ, να δέχεται μεγαλύτερα πλοία και περισσότερα κοντέινερ. Αυτό ξεκίνησε, λοιπόν, πριν από μένα και δεν έγινε τίποτα. Όταν πρωτοήρθα, υπήρχε το εξής πρόβλημα: ενώ είχαν ξεκινήσει το 2004 οι επενδύσεις επί Γιαννίτση και είχε υπογραφεί σύμβαση με αναδόχους, ξαφνικά έρχεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δια μιας επιστολής, επειδή ήμασταν εισηγμένη στο χρηματιστήριο, λέει ότι εμπίπτει στην περίπτωση ανταγωνισμού και επομένως δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί από το ελληνικό δημόσιο. Έτσι σταμάτησε η πρώτη προσπάθεια, διέλυσαν την εργολαβία και τότε μπήκαμε σε μια άλλη διαδικασία με τον Ευριπίδη τον Στυλιανίδη και τον τότε πρόεδρο του λιμανιού. Έβλεπε κανείς τότε ότι σε όλο τον κόσμο, ας πούμε στη Βαλένθια και στη Βαρκελώνη, οι παραχωρήσεις των λιμανιών γίνονταν σε πολύ εξειδικευμένες εταιρίες. Βέβαια ήταν πιο μεγάλα αυτά τα λιμάνια και ένα κομμάτι το κρατούσαν και ένα το έδιναν σε ιδιώτη, ενώ η Θεσσαλονίκη ήταν μικρή. Ο Πειραιάς που ήταν λίγο μεγαλύτερος, πήγε να κάνει αυτό το δίδυμο. Και έτσι ξεκινήσαμε τη σκέψη της ιδιωτικοποίησης. Η πρότασή μου ήταν να ξεκινήσει πρώτα η Θεσσαλονίκη και μετά ο Πειραιάς για την ιδιωτικοποίηση. Γιατί; Η Θεσσαλονίκη μικρότερη και οπωσδήποτε ο Πειραιάς θα πετύχαινε αμέσως. Γιατί δυστυχώς όλη η Ελλάδα ζει για την Αθήνα και τον Πειραιά. Αποτέλεσμα ήταν να βγούμε ταυτόχρονα και τότε τα σωματεία, που ήταν ισχυρότερα στην Πειραιά, επηρέασαν πάρα πολύ και τους δικούς μας εδώ, διότι κάτω στην Αθήνα ήταν το κίνημα και έγινε ο χαμός. Και στον Πειραιά, αλλά και εδώ. Ίσως και να μην άντεχαν ορισμένες εταιρείες στη Θεσσαλονίκη, που είχαν μεγάλο πρόβλημα. Τελικά η Αθήνα προχώρησε πιο γρήγορα.

Σήμερα που βρισκόμαστε;

Όταν ήρθα το 2024 είχε δρομολογηθείη η επέκταση του 6^ου προβλήτα, διότι το ελληνικό κράτος, όταν παρέδωσε πλέον επί Σύριζα το λιμάνι στον ιδιώτη, έβαλε μέσα υποχρεωτικά για κάποιες επενδύσεις. Μία από αυτές ήταν και η επέκταση του 6^ου προβλήτα. Το οποίο κατέστη φαραωνικό έργο, διότι όταν το πήρε ο Ιβάν ήταν για 140 εκατομμύρια τα χρήματα που θα χρησιμοποιούσαμε για την επέκταση. Με τις ανατιμήσεις έγινε 180 και έχουμε φτάσει τώρα…

…στα 200 εκατομμύρια.

Η προσφορά που έκανε η ΜΕΤΚΑ ήταν πολύ παραπάνω, ήταν 228 εκατομμύρια. Κάναμε μια πολύ γενναία value engineering. Κάτσαμε με τον ανάδοχο και κάναμε μια προσπάθεια μείωσης. Γιατί αυτό το κοστολογείται έτσι; Γιατί το άλλο αλλιώς, γιατί το τρίτο έτσι; Και καταφέραμε να κόψουμε 25 με 26 εκατομμύρια και κατεβήκαμε τουλάχιστον κάτω από τα 200 εκατομμύρια.

Αυτή τη στιγμή πως είναι το χρονοδιάγραμμα και η προοπτική για την επέκταση;

Έχουμε υπογράψει τη σύμβαση, έχουμε ξεκινήσει τα έργα, γίνονται οι εκσκαφές, ένθεν και κείθεν και μετά στη δίαβλο που χρειάζεται για να επεκταθεί. Πρώτα αρχίζει από τον υπάρχοντα προβλήτα και συνεχίζει προς τα μέσα. Στόχος είναι να ολοκληρωθεί σε 38 με 40 μήνες.

Από σήμερα;

Από τον Ιούλιο που ξεκίνησε. Σε τρία χρόνια περίπου.

Στο τέλος τι θα δούμε;

Διπλασιάζεται το container terminal από ό,τι είναι σήμερα. Δηλαδή, θα έχει έναν προβλήτα, ο οποίος θα είναι περίπου 1.056 μέτρα. Άρα, δέχεται και τα πολύ μεγάλα. Δέχεται και ένα μεγάλο κοντεϊνερόπλοιο -αν ποτέ έρθει- αλλά και ένα μικρότερο, το οποίο είναι πολύ σημαντικό. Αλλιώς θα έχουμε τη δυνατότητα με birth windows, δηλαδή να δίνουμε ραντεβού σε τουλάχιστον τέσσερα πλοία μικρότερα, το οποίο επίσης είναι πολύ σημαντικό. Διότι μέχρι τώρα δίνουμε ραντεβού. Από τότε που γύρισα στο λιμάνι, ξεκινήσαμε και δίνουμε ραντεβού με μεγάλο κόπο και για μικρά πλοία.

Να πούμε εδώ ότι ο 6^ος προβλήτας είναι μόνο για container. Και θα διπλασιαστεί. Δηλαδή, σήμερα έχουμε 620.000 μονάδες containers και ο στόχος θα είναι 1,5 εκατομμύρια. Δε χρειάζεται και παραπάνω η ευρύτερη περιοχή και ίσως στην αρχή να μην καλύπτεται το νούμερο αυτό. Αλλά επειδή είναι η περιοχή που αναπτύσσεται, δηλαδή, η ενδοχώρα των Βαλκανίων, θεωρούμε ότι κάποια στιγμή θα φτάσουμε μέχρι εκεί.

Έχουμε και ανταγωνιστές σίγουρα.

Φυσικά και υπάρχουν ανταγωνιστές. Κυρίως η Αδριατική, από τη μεριά των Βαλκανίων. Είναι το Μπαρ, είναι η Ριέκα και είναι και το Κόπερ. Σλοβενία και Κροατία, δηλαδή. Και τώρα ξεπροβάλει και το Δυρράχιο.

Άρα, πρέπει να βιαστούμε.

Όχι, απλώς να βιαστούμε. Χάσαμε πολύ χρόνο μέχρι τώρα, σαφέστατα. Χρειάζεται, λοιπόν, τώρα τριπλή προσπάθεια προκειμένου να αξιοποιήσουμε κάποια πλεονεκτήματα που έχουμε. Δηλαδή, για να ανέβεις στο Κόπερ, θέλεις μιάμιση με δύο μέρες παραπάνω από ότι από τη Θεσσαλονίκη. Για να έρθεις από κάτω, από την Κίνα και από την Ασία, δηλαδή. Το βασικό είναι για εμάς να έρθει εδώ και να ξεφορτώσει τα transit που θέλουν να πάνε προς τα επάνω. Μετά όμως, η σπουδαιότητα του λιμένος αποκτάται εάν η σιδηροδρομική γραμμή είναι ok. Και οι δρόμοι. Άντε πες, οι δρόμοι είναι κάπως καλοί.

Η σιδηροδρομική γραμμή;

Μεγάλο πρόβλημα. Και δεν είναι του λιμανιού το θέμα, είναι του ΟΣΕ. Προχθές είχαμε ένα συνέδριο και σε αυτό κάλεσα και τους σιδηροδρόμους της Βουλγαρίας και τη Hellenic Train, που είναι πλέον το εμπορικό ιδιωτικό κομμάτι, στο ίδιο τραπέζι, με μεσολαβητή εμάς. Για να δούμε μαζί τουλάχιστον ποιο μικρά πράγματα, μπορούμε να κάνουμε προκειμένου να επιταχύνουμε. Δηλαδή, να παραδίδουμε σε μικρότερο χρόνο και πολύ πιο φτηνά. Αν μπορούμε να κάνουμε κάποια πράγματα οι δύο εταιρίες.

Το οδικό είναι σε καλή κατάσταση;

Το οδικό, ναι. Το σιδηροδρομικό είναι το ζήτημα.

Και ποια είναι η προοπτική;

Η προοπτική είναι ή εξής. Αυτά βέβαια καλύτερα να τα ρωτήσετε στον ΟΣΕ. Αυτά που βλέπουμε εμείς είναι ότι γίνεται μία μεγάλη προσπάθεια να εκσυγχρονιστεί το δίκτυο. Βέβαια δίνουν βάρος περισσότερο στην Αλεξανδρούπολη και προς τα επάνω, λόγω των ειδικών συνθηκών που επικρατούν σήμερα. Όμως εγώ θεωρώ ότι μέσα στο 2027, το αργότερο το 2028, είναι επιτακτική ανάγκη και βλέπω ότι έχουν υπογραφεί πλέον και οι συνθήκες μεταξύ των υπουργών των χωρών αυτών, να επιταχυνθούν οι διορθώσεις των ατελειών και να εξηλεκτριστεί το δίκτυο, το οποίο στο δικό μας χώρο δεν είναι ακόμη.

Με τον Ιβάν Σαββίδη πως είναι οι σχέσεις;

Είναι πολύ καλές. Δεν παρεμβαίνει στην καθημερινή δουλειά, αλλά ενδιαφέρεται για τα κέρδη, για το welfare της εταιρείας. Και κατά διαστήματα μιλούμε διαδικτυακά.

Με την κυβέρνηση η σχέση;

Θεωρώ ότι η σχέση και το κλίμα έχουν βελτιωθεί πάρα πολύ από την ημέρα που ήρθα. Μιλούμε πολύ τακτικά και συχνά με τους κυβερνητικούς για τα διάφορα θέματα. Έχουμε δύο θέματα που πρέπει να λυθούν. Το ένα είναι η υπόσχεση ότι θα ενωθεί ο 6ος προβλήτας με την ΠΑΘΕ απευθείας, ενώ τώρα κατεβαίνει στο Καλοχώρι, μπαίνει μέσα στο Καλοχώρι και γίνεται άνω κάτω η κυκλοφορία και βεβαίως ταλαιπωρούνται και οι οδηγοί μας και οι φορτηγατζήδες, που κάθε τόσο έχουν πρόβλημα.

Και το δεύτερο;

Είναι η νέα συνδρομητική σύνδεση του λιμένος με το κεντρικό δίκτυο. Όλα αυτά που λέμε είναι 1,2 χιλιόμετρα το σιδηροδρομικό και 2 χιλιόμετρα το οδικό. Δεν είναι τίποτα. Βέβαια είναι μια δύσκολη προσπάθεια, γιατί μάλλον θα είναι επί γέφυρας και το σιδηροδρομικό που θα μας συνδέσει. Όμως μου έχουν υποσχεθεί ότι τον Απρίλιο θα είναι στον αέρα μελέτη κατασκευή. Το παρακολουθούμε και γι' αυτό είναι πια και ο Χρήστος ο Φώλιας κοντά μας ως σύμβουλος. Για να μπαίνει ως πολιορκητικός κριός (γελάει). Για να πάει πιο γρήγορα το έργο.

Πως ήταν η επίσκεψη του πρωθυπουργού την Τρίτη που μας πέρασε;

Κατ’ αρχήν τον ευχαρίστησα για την επίσκεψη που ήταν η πρώτη που έκανε στο λιμάνι. Στη συνέχεια ο πρωθυπουργός άκουσε τα προβλήματα που του εξέθεσα και αμέσως μου απάντησε. Χαρακτήρισε το λιμάνι ως τον κρυφό θησαυρό της Θεσσαλονίκης, σημείωσε ότι γνωρίζει τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με τις συνδέσεις και με το πρόβλημα που έχουμε με την απόληψη της άμμου από την Επανομή. Κρατάμε αυτό που είπε ότι στο χρόνο που απαιτείται για να τελειώσουν τα έργα του 6^ου προβλήτα, θα έχουν ολοκληρωθεί και οι διασυνδέσεις. Ήταν μια θετική επίσκεψη, μας τίμησε, επιθεώρησε τα έργα που γίνονται και αντιλήφθηκε ότι το λιμάνι δεν είναι μόνο ο προβλήτας, αλλά ότι αναμορφώνουμε και παλιές αποθήκες δημιουργώντας εξαιρετικούς νέους χώρους, όπου φιλοξενούμε ήδη 1.200 άτομα της Deloitte σε ένα μέρος που θα αποτελέσει ένα πανευρωπαϊκό hub καινοτομίας και οσονούπω θα στεγαστεί το Εφετείο Θεσσαλονίκης.

Δύο θεματάκια τώρα που θα θέλαμε την άποψή σας. Τα κρουαζιερόπλοια.

Επίσης δεν εξαρτώνται από εμάς. Εξαρτώνται από το λιμάνι για την υποδομή που έχει και έχουμε κάνει μια εξαιρετική υποδομή τα τελευταία τρία χρόνια, πράγμα που το λένε και οι ίδιοι πλοίαρχοι της κρουαζιέρας. Επίσης έχουμε αναπτύξει -και αυτό αξίζει μια φορά να πάμε να το δείτε- το κέντρο επιχειρήσεων, το ISPS. Είναι το security σύστημα του λιμανιού, που είμαστε υποχρεωμένοι να διαθέτουμε. Σε κάθε container έχουμε -όχι μόνο εμείς αλλά παγκοσμίως- την υποχρέωση να πληρώνουμε ένα ποσό 6 ή 7 ευρώ, για το security του λιμανιού. Όταν, λοιπόν, οι Ισραηλινοί έρχονται και μας λένε ότι έχουμε το τελειότερο σύστημα της ευρύτερης περιοχής, κάτι λέει αυτό. Βρίσκεται εδώ στο κέντρο του λιμένος. Έχουμε μια καλά φρουρούμενη αίθουσα, όπου μέσα μπορείς να δεις τα πάντα. Μέχρι και πέντε μίλια μέσα, περιστροφικά, με ευκρίνεια φοβερή. Ακόμη και υπογείως μπορούμε να δούμε μήπως έρθουν τρομοκράτες. Αυτά, λοιπόν, είναι τα θετικά για να έρχονται τα κρουαζιερόπλοια. Το αρνητικό είναι το τι συμβαίνει στην ευρύτερη περιοχή. Μέχρι πέρυσι είχαμε 70 περίπου calls το χρόνο.

Τι εννοείται;

Ο πόλεμος. Αρχίζουν πλέον και την Ανατολική Μεσόγειο την φοβούνται οι τουρίστες.

Φοβάστε τις επιπτώσεις του πολέμου;

Αν επεκταθεί και προς τα πάνω, ναι. Αλλά αυτή τη στιγμή, όχι. Έχουμε σίγουρα πάνω από 56 κρουαζιερόπλοια που είναι να έρθουν φέτος και έχουμε και σε αναμονή άλλη μία πρόταση για άλλα 21. Αυτό είναι ακόμα υπό «under-question», δηλαδή το πώς θα τους βολέψει. Αλλά μιλούμε συνέχεια μαζί τους.

Το άλλο θεματάκι είναι η σύνδεση της Θεσσαλονίκης με τη Σμύρνη. Πως την βλέπετε;

Εγώ τη θεωρώ ότι δε θα γίνει. Ότι ήτανε μάλλον ένα πυροτέχνημα.

Γιατί ξέρετε έχει επιχειρηθεί στο παρελθόν…

…Άλλες τρεις φορές, όχι μία. Η μία μάλιστα ξεκίνησε και σταμάτησε λίγο πριν έρθω εδώ.

Δεν είχε εμπορικό ενδιαφέρον;

Δεν είχε εμπορικό ενδιαφέρον. Δεν υποστηρίχθηκε από τους εμπόρους. Αυτό θέλει στην αρχή να υποστηριχθεί από τα δύο κράτη. Ώστε να μπαίνουν φορτηγά, να έρχονται εδώ πιο γρήγορα και από εδώ δια της Εγνατίας Οδού να πηγαίνουν στην Ηγουμενίτσα και να φεύγουν. Δύσκολο πράγμα.

Οι θαλάσσιες συγκοινωνίες. Για Περαία, κλπ. Πως τις βλέπετε;

Αυτά δεν μας απασχολούν. Είναι του δημάρχου θέμα και της Εγνατίας Οδού.

Με τον Κώστα Καραμανλή οι σχέσεις είναι απ’ όσο ξέρω καλές.

Με τιμά με τη φιλία του. Και δεν κρύβεται, όταν πρέπει.

Τελειώνουμε με τα προσωπικά σας. Παντρεμένος από ό,τι κατάλαβα στη συζήτηση.

Βεβαίως.

Πόσα χρόνια;

Από το 1982.

Και με ρόλο η γυναίκα σας στη ζωή σας από ό,τι επίσης κατάλαβα.

Βεβαίως (γελάει).

Παιδιά;

Έχω δύο κόρες.

Με τι ασχολούνται;

Η μία είναι αρχιτεκτόνισσα. Είναι στον δήμο Θεσσαλονίκης (με ΑΣΕΠ κανονικά) και εργάζεται στη διεύθυνση στρατηγικού σχεδιασμού. Δίπλα σε όλους τους δημάρχους (γελάει). Από τον Παπαγεωργόπουλο και μετά. Η μικρότερη είναι στο Λονδίνο. Ακολούθησε τα δικά μου Είναι μηχανολόγος μηχανικός. Έκανε μετά διδακτορικό στην Biomedical Engineering και έχει μείνει στην Αγγλία. Παντρεύτηκε εκεί με Άγγλο, που είναι καλό παιδί. Και εγώ έχω τρία εγγόνια.

Εκτός από την Άλγεβρα με τι άλλο χαλαρώνετε στη ζωή σας;

Μ' αρέσει το τσιπουράκι (γελάει). Επίσης η μπάλα μου αρέσει πάρα πολύ. Και το τένις.

Παίζετε ή…

…Τώρα δεν μπορώ να παίξω μπάλα, διότι έχω πάθει διάφορα, αλλά βλέπω. Τένις όμως έπαιζα πάρα πολύ. Όχι πρωταθλητισμό. Βλέπετε είναι πολύ πιο εύκολο να έχεις έναν φίλο και να πας να παίξεις τένις παρά να βρεις μια ολόκληρη ομάδα. Έτσι με δύο-τρεις φίλους που έχω παίζουμε τένις. Με πολύ πιο αργούς, χαλαρούς ρυθμούς.

Και ΠΑΟΚ, έτσι;

Ε, βέβαια. Τώρα εδώ που είμαι ΠΑΟΚ (γελάει). Δεν μπορώ να πω και άλλο.

Ποιο είναι το αγαπημένο λιμάνι που έχετε πάει στη ζωή σας; Θα έχετε πάει σε πολλά και τα βλέπετε και διαφορετικά.

Το πιο αγαπημένο είναι της Θεσσαλονίκης. Τώρα το πιο εντυπωσιακό για μένα ήταν της Σαγκάης. Αλλά όταν πήγα ήταν τόσο μεγάλο και τόσο το βουητό, που δεν μπόρεσα να καταλάβω πολλά πράγματα και δεν είχα και το χρόνο. Είχα πάει με τον Κώστα τον Καραμανλή επίσκεψη. Αυτό που με εντυπωσίασε ήταν το λιμάνι του Μπουσάν, στη Νότια Κορέα. Ένα φοβερό πράγμα, ημί- ή αυτόματο εντελώς. Και λέω ημιαυτόματο γιατί υπήρχαν και κάποιες δραστηριότητες που τις κάνανε από ένα πύργο ελέγχου με joysticks, όπως τα παιχνίδια. Λοιπόν, βλέπατε το εμπόρευμα στην πλατφόρμα, όπως είναι αυτό το τραπεζάκι, έπαιρνε επάνω το container, κατέβαινε από τη θάλασσα και από τον γερανό, το τοποθετούσαν εδώ και μετά αυτό, με εντολές που είχε, έπρεπε να πάει στις τάδε συντεταγμένες και να ξεφορτωθεί. Έφευγε σφαίρα μόνο του, χωρίς οδηγό, χωρίς τίποτα. Από κάτω είχαν ηλεκτρομαγνητισμό και στη στροφή έστριβε. Και όταν είχε διασταύρωση και ερχόταν κάτι άλλο, αμάν έλεγες, γιατί πήγαιναν με τρομακτική ταχύτητα, τώρα θα γίνει η σύγκρουση και τακ το ένα σταματούσε και πέρναγε το άλλο από μόνο του. Πήγαινε στη ντάνα που έπρεπε να ξεφορτωθεί και εκεί πάλι αυτόματα υπήρχε αυτό το RTG που ευελπιστώ να βάλω κι εγώ όταν ολοκληρωθεί ο 6^ος προβλήτας, το οποίο πήγαινε, έπαιρνε το κοντέινερ, το σήκωνε, σήκωνε άλλα δύο που είχαν προτεραιότητα, το έβαζε από κάτω και μετά κατέβαζε και τα άλλα δύο.

Άλλη κατάσταση.

Άλλη κατάσταση. Είχαμε πάει με τον Παπαγεωργόπουλο, γιατί ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΛΘ το 2008. Φανταστείτε πώς θα είναι σήμερα. Τώρα το τελευταίο που με εντυπωσιάζει είναι το Ρότερνταμ, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο της Ευρώπης και το τέταρτο τέρμιναλ και είναι σούπερ αυτόματο. Δηλαδή, ούτε χειριστής, ούτε τίποτα.

Για το τέλος έχουμε την ερώτηση με το μαγικό ραβδί. Κύριε Τσάρα, τι θα αλλάζατε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης με ένα μαγικό τρόπο που δεν αλλάζει καθόλου εύκολα

Αυτό που θα πω μπορεί να γίνει, αλλά δε γίνεται εύκολα. Θα ήθελα να αυτοματοποιήσουμε πλήρως το κομμάτι της επέκτασης του 6^ου προβλήτα, όπως ακριβώς είναι στο λιμάνι του Αμβούργου και στο λιμάνι του Ρότερνταμ, που είναι ένα εξαιρετικό λιμάνι, όπου βλέπετε να κινούνται τα πάντα στην εντέλεια με ελάχιστο προσωπικό. Το προσωπικό χρειάζεται μεν, αλλά πρέπει να είναι πολύ εξειδικευμένο και πολύ επιμορφωμένο σε θέματα νέων τεχνολογιών. Αυτό θα έκανα αν μπορούσα με το μαγικό ραβδάκι μου.

σσδασδφσδφσ