Γράφει
Μιχάλης Αλεξανδρίδης
Όσοι πίστευαν πως υπήρχε περίπτωση να αποφύγουμε ως πόλη έναν ακόμη αχρείαστο κι ανούσιο διχασμό, πλανώνται πλάνην οικτρά.
Η κουλτούρα της κοινωνικής αντιπολίτευσης στην πόλη, δεκαετίες τώρα έχει διαμορφωθεί να πορεύεται με αντιπαραθέσεις γύρω από το κατά χρονική περίοδο μεγαλύτερο έργο στην πόλη, το οποίο σχετίζεται με την ανάπτυξή της. Και μάλιστα όχι με αντιπαράθεση διόρθωσης, συμπλήρωσης ή καθ’ οιονδήποτε τρόπο βελτίωσης του προτεινόμενου σχεδίου, αλλά με μια συνολική άρνηση, που μετά από τις σχετικές ζυμώσεις, καταλήγει σε ένα μεγάλο δίλημμα: ΝΑΙ ή ΌΧΙ στο έργο.
Η ιστορία αυτή ξεκίνησε από τον Περιφερειακό (κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ‘80), πέρασε από υποθαλάσσια, επέκταση αεροδιαδρόμου, δημιουργία ΧΥΤΑ, ιδιωτικοποίηση Αεροδρομίου και Λιμανιού, Μετρό, εξέλιξη ΟΑΣΘ και φτάσαμε τώρα στην εποχή της ΔΕΘ.
Και για την επέκταση της Νέας Παραλίας με το ντεκ το ίδιο θα γίνει και με την ανάπλαση της Αριστοτέλους το ίδιο θα γίνει και θα πάει λέγοντας, ώστε να μην πλήξουμε ποτέ και πάντα να έχουμε κάτι να χωριζόμαστε και να γεμίζουμε τον χρόνο μας με αντιπαραθέσεις… και καφενειακού τύπου αντιπαραθέσεις.
Αναφορικά με την ανάπλαση της ΔΕΘ, οφείλω να υπενθυμίσω ότι ο αρχικός σχεδιασμός Υπερταμείου, ΔΕΘ και Κυβέρνησης, ήταν εκτός τόπου και χρόνου. Μετρούσε μόνον το συμφέρον Υπερταμείου- δανειστών και έστηνε μπίζνα real estate με εμπορικό κέντρο, ξενοδοχείο κλπ. Στον εν λόγω σχεδιασμό, αντέδρασαν όλες οι υγιείς δυνάμεις της πόλης (και φυσικά η «Μακεδονία») που με επιχειρήματα κατέδειξαν την ανάγκη ριζικής τροποποίησης του. Σε εκείνην την φάση, οι συνήθεις αντιδρώντες αντί να επιδιώξουν την βελτίωση του σχεδίου, ξεκίνησαν την συλλογή υπογραφών με δίλημμα να φύγει η ΔΕΘ από τη Θεσσαλονίκη και να πάει στην Σίνδο και στη σημερινή θέση της να γίνει ένα μητροπολιτικό πάρκο.
Με τα πολλά, η κυβέρνηση άκουσε το μήνυμα της πόλης (να ξεχωρίσω την εργώδη και ουσιαστική προσπάθεια της «Κίνησης πολιτών») και τροποποίησε το προτεινόμενο σχέδιο κόβοντάς εμπορικό κέντρο, ξενοδοχείο και τις μισές εγκαταστάσεις εκθεσιακών δραστηριοτήτων ενώ παράλληλα εγκατέλειψε την λογική του ΣΔΙΤ (συμμετοχή ιδιωτών στο πρότζεκτ).
Εκεί που θα ανέμενε κανείς να θεωρηθεί η «κωλοτούμπα» κυβέρνησης και Υπερταμείου ως νίκη της πόλης, το αίτημα του δημοψηφίσματος συνέχισε να τίθεται απλά με τροποποιημένο δίλημμα. (Φαίνεται ότι οι εν λόγω αντιδρώντες, δεν είχαν στο στόχαστρό τους κυρίως την κυβέρνηση αλλά τον δήμο και τον δήμαρχο).
* Πλέον το ΝΑΙ ή ΟΧΙ στην παραμονή της ΔΕΘ στη Θεσσαλονίκη, έγινε να μείνουν οι μισές εκθέσεις σε αναμορφωμένες παλιές εγκαταστάσεις και οι άλλες μισές -οι μεγαλύτερες- να πάνε στη Σίνδο.
Μήνες μαζεύαν υπογραφές, μήνες ανακοίνωναν κάθε λίγο και λιγάκι πως αυξάνονται οι υπογράφοντες και όταν θεώρησαν πως η νέα διοίκηση της ΔΕΘ θα ξεκινούσε -επιτέλους- να βάλει το έργο στις ράγες, εμφάνισαν τις απαιτούμενες για προκήρυξη δημοψηφίσματος υπογραφές, χωρίς όμως υπογραφές. Μόνον ένας κατάλογος ονομάτων.
*Σε αυτό το σημείο, ακόμη και όσοι έχουμε εντρυφήσει στη λογική της ακτιβιστικής-κοινωνικής αντιπολίτευσης αλά Θεσσαλονίκη, βιώσαμε την απόλυτη έκπληξη. Ούτε που μπορούσα να διανοηθώ ότι δεν θα ήταν τυπικά άψογη η υποβολή του αιτήματος. Πρώτη φορά πάμε να εφαρμόσουμε στην Ελλάδα ένα νόμο που δίνει δυνατότητα στις τοπικές κοινωνίες να εκφράσουν την βούλησή τους δια δημοψηφισμάτων και θεωρούσα πως οφείλουμε να είμαστε αψεγάδιαστοι.
Δεν είναι θέμα γραφειοκρατικής τυπολατρίας, αλλά ουσίας. Και μάλιστα απόλυτης. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να κατηγορηθούμε ως πόλη πως παίζουμε με τη δημοκρατία. Θα είναι η μεγαλύτερη ήττα του νόμου που για πρώτη φορά πάει εφαρμοστεί.
* Στην αρχή, σκέφτηκα ότι απλά δεν έδωσαν τις υπογραφές και θα το έκαναν αφού τους ζητούνταν. Δεν ήθελα να αμφισβητήσω ότι πράγματι το 10 στα 100 των εγγεγραμμένων δημοτών στο δήμο Θεσσαλονίκης δήλωσε ανοιχτά και δημόσια πως επιθυμούν να πραγματοποιηθεί δημοψήφισμα σχετικά με την ανάπλαση της ΔΕΘ
Αλλά φευ. Υπογραφές γιοκ. Αντ’ αυτών, είχαμε μια επιχειρηματολογία- γνωμοδότηση τριών νομικών πως όταν λέμε υπογραφές δεν εννοούμε υπογραφές αλλά ονόματα και πως ο έλεγχος θα πρέπει να γίνει μόνον στο αν οι φερόμενοι ως υπογράφοντες είναι δημότες Θεσσαλονίκης!!! (Μάλιστα δεν υπήρχαν ούτε αριθμοί τηλεφώνου για να μπορούσε έστω δειγματοληπτικά να γίνει κάποιος έλεγχος…)
* Επειδή ωστόσο είναι γνωστό τοις πάσι ότι οι υπογραφές σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο βεβαιώνονται δεδομένο τρόπο -προσιτό, εύκολο και γρήγορο- χρησιμοποίησαν ως επιχείρημα πως το αίτημα για δημοψήφισμα δεν είναι διοικητική πράξη αλλά κάτι άλλο (Γιατί τότε σύμφωνα με τον νόμο του ΣΥΡΙΖΑ προϋποθέτει έγκριση από την αποκεντρωμένη;).
Τέλος πάντων, αυτό νομίζω ότι ήταν το λάθος τους. Το γεγονός δηλαδή πως στην αγωνία τους να αποφύγουν την κριτική για τη μη προσκόμιση υπογραφών, κατέφυγαν σε νομικά επιχειρήματα. Έτσι, η συζήτηση τέθηκε στο τραπέζι του αν θεωρείται πως είναι υπογεγραμμένο ένα αίτημα, χωρίς υπογραφές. Το άρπαξε το θέμα ο δήμαρχος και είπε: ωραία λοιπόν, πάμε στο νομικό συμβούλιο του κράτους να αποφανθεί.
* Χωρίς να ξέρω νομικά, είμαι σχεδόν βέβαιος πως το νομικό συμβούλιο του κράτους θα αποφανθεί όπως και οι υπηρεσίες του δήμου Θεσσαλονίκης που δεν αποδέχτηκαν το αίτημα αφού αυτό δεν συνοδευόταν από τον απαιτούμενο αριθμό υπογραφών.
Σε μια τέτοια περίπτωση, τι θα γίνει;
Θα αποδεχτούν οι θιασώτες του δημοψηφίσματος ότι έκαναν λάθος και θα σιωπήσουν στην πορεία των πραγμάτων; Ούτε μία στο εκατομμύριο. Τότε θα αρχίσουν να πολιτικοποιούν το θέμα και να απαιτούν από τον δήμο να υιοθετήσει αυτός το αίτημα των… 23000 πολιτών και να προκηρύξει ο ίδιος δημοψήφισμα, όπως εκ του νόμου έχει δικαίωμα.
* Αν τώρα θέλει κανείς να μάθει τη γνώμη μου γιατί οι άνθρωποι δεν προσκόμισαν υπογραφές, να την πω: επειδή δεν τις είχαν. Ξεκίνησαν να μαζεύουν όσο ήταν στο τραπέζι το πρώτο -το λεγόμενο φαραωνικό- σχέδιο ανάπλασης. Όταν στη συνέχεια άλλαξαν τα δεδομένα (μητροπολιτικό πάρκο 120 στρεμμάτων, όχι mall, ξενοδοχείο και ιδιώτες) ούτε ενημέρωσαν τους αρχικά υπογράφοντες πως τροποποιήθηκαν τα δεδομένα και ούτε φυσικά τους ρώτησαν εν επιμένουν στο αίτημα του δημοψηφίσματος ή θεωρούν πως δεν συντρέχει πλέον λόγος. Απλά άλλαξαν το δίλημμα αλλά συνέχισαν την ακτιβιστική λειτουργία. Έχασαν όμως την μαζική επιρροή του αιτήματος, αφού δεν εύρισκαν πρόθυμους διεκδικητές δημοψηφίσματος. Οπότε… πρόσθεσαν όσους χρειαζόταν για να πιαστεί ο αριθμός των 23000.
Τα υπόλοιπα τα ζήσαμε και θα τα ζήσουμε μετά την απόφαση του νομικού συμβουλίου του κράτους.
*Δεν δηλώνω Κασσάνδρα, αλλά γνωρίζω εκ πείρας πως οι εν λόγω, χάνουν μόνον στο πεδίο των έργων και ποτέ στο πεδίο των λόγων με επιχειρήματα. Οπότε, ας κλείσει ο σχεδιασμός του έργου κι ας ξεκινήσουν οι εργασίες. Δυστυχώς, δεν υπάρχει άλλος τρόπος να ξεπεραστεί ο διχασμός, παρά να αλλάξει πίστα και από τη νομική επιχειρηματολογία, να μεταφερθεί στη συνέχεια στην πολιτική, στην περιβαλλοντική και πάει λέγοντας.
* Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 08.03.2026
