Γράφει
Δημήτρης Κατσαντώνης
- Ως Επινόηση του Πολιτικού νοείται η δυνατότητα της Δημοκρατίας να ανανεώνεται και να αναπροσαρμόζεται στις κοινωνικές, τεχνολογικές, πολιτικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.
Ή όπως το έθετε ο Κορνήλιος Καστοριάδης, να αυτοθεσμίζονται οι κοινωνίες κατά βούληση (με τους αυτονόητους περιορισμούς του βαθμού εξέλιξης τους ανά εποχή).
Οι Δημοκρατίες διεθνώς, αλλά και στη χώρα μας, σήμερα φαίνονται να πάσχουν επειδή ακριβώς έχουν μείνει στάσιμες, αμετάλλακτες και καθηλωμένες σε θεσμούς και τρόπους λειτουργίας που αδυνατούν να παρακολουθήσουν τις πολλές και ραγδαίες μεταβολές. Όμως, αυτή είναι η ουσία της δημοκρατικής διακυβέρνησης: Η δυνατότητα θέσμισης λειτουργιών ανάλογα με τις απαιτήσεις της εποχής (εννοούμε της ιστορικής εποχής, όχι της κάθε συγκυρίας ή της τρέχουσας επικαιρότητας).
Για να συμβεί αυτό, χρειάζεται η δράση «από τα κάτω» αλλά και η πολιτική διορατικότητα των πολιτικών ταγών να δώσουν ένα Σχέδιο και Προοπτική σε αυτή τη δράση της κοινωνικής βάσης.
Η συγκολλητική ουσία αυτών των δύο δράσεων, της «από τα κάτω» και της «από τα πάνω», είναι το ποιες αξίες και ιδέες θα αναμετρηθούν μέσα στην κοινωνία και ποιες θα κυριαρχήσουν. Και φυσικά, ως αξίες και ιδέες δεν εννοούμε λόγια, προσχήματα και πέπλα κάλυψης αλλά αγέννητες ακόμη πραγματικότητες, δηλαδή κοινωνικές ανάγκες που ψάχνουν τρόπο ικανοποίησης τους και δεν μπορούν να τον βρουν στα υφιστάμενα θεσμικά πλαίσια λειτουργίας.
Όταν αργείς να απαντήσεις με προτάσεις (αξιακές, θεσμικές, προγραμματικές) στις νέες ανάγκες αφήνεις τον χώρο στην, κατά Γκράμσι, «γέννηση των τεράτων», δηλαδή στην ανάδυση του κάθε τυχάρπαστου στο πολιτικό προσκήνιο, ο οποίος μάλιστα αξιώνει θέση οδηγού των εξελίξεων και συχνά, μέσα σε καθεστώς γενικής κοινωνικής σύγχυσης ή δυσαρέσκειας, ικανοποιεί αυτή την αξίωσή του. Με αποτέλεσμα, συνήθως, καταστροφικό.
Όταν αργείς ή αδιαφορείς να επανεφεύρεις τη Δημοκρατία σου, όπως δυστυχώς συμβαίνει και στον τόπο μας με 50 χρόνια ανεξέλικτων δημοκρατικών θεσμών, αφήνεις, σε αυτή την περίπτωση, τεράστια ευκαιρία στην Παρανόηση του Πολιτικού.
- Ως Παρανόηση του Πολιτικού, νοείται η σμίκρυνση και έκπτωση της Πολιτικής στα προσωπικά χαρακτηριστικά του κάθε ενός ή της κάθε μίας που κερδίζει τη μάχη της εφήμερης δημοσιότητας και η παντελής αδιαφορία για το πολιτικό, προγραμματικό και ιδεολογικό φορτίο των λεγομένων του.
Είναι η συνταγή ευθανασίας της Δημοκρατίας και αποσάρθρωσης του κοινωνικού ιστού.
Δυστυχώς, στον τόπο μας η καλούμενη «χημεία των προϋποθέσεων» δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας: Εκτελεστική εξουσία χωρίς αντίβαρα ελέγχου, κοινωνική δυσπιστία των πάντων για τα πάντα, αίσθηση στασιμότητας (και από κοινωνική άποψη, αδιαφορίας και εγκατάλειψης), κόμματα που δεν είναι πολιτικά υποκείμενα και θεσμοί χαυνωμένοι από την επιτυχία τους στον 20ό αιώνα, συνθέτουν ένα δυστοπικό πολιτικό σκηνικό.
Μόνη ελπίδα, για να επικαλεστούμε έναν σοβαρό αλλά και αισιόδοξου προσανατολισμού στοχαστή, η «αποτελεσματικότητα των διαφωνούντων πολιτών» (Χάμπερμας).
Αν δεν νιώθετε ενθουσιασμό με αυτό, δεν μπορώ να σας ψέξω…
