Την ομαλότητα σε εμπόριο, τουρισμό και την ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα στη Βόρεια Ελλάδα απειλούν να πλήξουν, έστω κι ελεγχόμενα για την ώρα, τα βλήματα των πυραύλων που εκτοξεύονται μεταξύ Ισραήλ – ΗΠΑ- Ιράν, με την αγορά να ζυγίζει τις επιπτώσεις του κινδύνου που έρχεται από την γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, η οποία αν διαρκέσει επί μακρόν θα επιφέρει σοβαρά πλήγματα σε ζωτικά κύτταρα της οικονομίας.
Σε μία στενά διασυνδεδεμένη παγκοσμιοποιημένη οικονομία, η Ελλάδα προφανώς και επηρεάζεται (η οικονομία δεν είναι… γεωγραφία) από το νέο σκηνικό αστάθειας με την εφοδιαστική αλυσίδα και την τουριστική κίνηση στη διακεκαυμένη ζώνη.
Αν εστιάσουμε στη Θεσσαλονίκη, οι Ισραηλινοί που βλέπουν την πόλη ως επενδυτικό καταφύγιο σε ταραχώδεις καιρούς, «στοχεύοντας» στην αγορά ακινήτων, μεμοvωμένων κατοικιών, κτιρίων οικοπέδων αλλά και σε projects μεγαλύτερης κλίμακας που αφορούν ξενοδοχειακές μονάδες και οικιστικές αναπτύξεις. Δεν λείπουν και όσοι μεταπουλούν τα ακίνητα που απέκτησαν, συνήθως μετά από ανακαίνιση σε ομοεθνείς τους αποκομίζοντας υπολογίσιμο κέρδος.
Οι συναισθηματικοί δεσμοί των Ισραηλινών με την πόλη, οι κοινές αντιλήψεις και κουλτούρες, αλλά κα η γεωγραφική εγγύτητα τραβούν σαν μαγνήτες τους Ισραηλινούς στη Θεσσαλονίκη ενώ η πολιτική και οικονομική σταθερότητα, οι ευνοϊκές τιμές πώλησης σε σχέση με τη χώρα τους, ο μεσογειακός τρόπος ζωής στην χώρα μας και η εύκολη πρόσβαση τοποθετούν την ελληνική αγορά σε περίοπτη θέση στις προτιμήσεις τους.
Ανοίγοντας την εικόνα, ανατιμήσεις σε αγαθά λόγω εκτόξευσης μεταφορικού κόστους (απόρροια των αυξήσεων στις τιμές της πετρελαίου και αερίου) και φρένο στις προκρατήσεις ενόψει τουριστικής σεζόν είναι οι δύο άμεσοι κίνδυνοι. Τα πάντα όμως θα κριθούν από τη διάρκεια της σύρραξης.
Τα Στενά του Ορμούζ σφραγίστηκαν απειλώντας με ντόμινο επιπτώσεων ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα
Η ενεργειακή εξάρτηση από εισαγωγές πετρελαίου, αερίου, η καίρια γεωστρατηγική θέση της χώρας και η εξωστρέφεια της οικονομίας, καθιστούν την Ελλάδα στόχο… υψηλού κινδύνου σε εμπόλεμες ζώνες, ακόμα κι αν ο αντίκτυπος είναι διαχειρίσιμος.
Στο πλαίσιο αυτό, οι όποιες επιπτώσεις είναι ελεγχόμενες για την ώρα με τις αγορές να δείχνουν ψυχραιμία (έχοντας προεξοφλήσει τη σύγκρουση), αν και όλα μπορεί να ανατραπούν από το ολικό lockdown επί μακρόν των Στενών του Ορμούζ (με το Ιράν να τα κλείνει από χθες για άγνωστο διάστημα), της πλέον νευραλγικής θαλάσσιας αρτηρίας παγκοσμίως.
Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται το 30% της παραγωγής του αραβικού πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τη Δύση, με το κλείσιμο των Στενών να προκαλεί εγκεφαλικά στην παγκόσμια οικονομία.
Είναι ενδεικτικό πως 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, δηλαδή το 25% του συνολικού εμπορίου πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω θαλάσσης.
Αν η τιμή του πετρελαίου «υπερθερμανθεί» στα 130 - 140 δολάρια το βαρέλι, θα πυροδοτηθούν ρουκέτες ανατιμήσεων σε καύσιμα (βενζίνη), ρεύμα, αέριο και κατά μοιραία συνέπεια σε όλα τα αγαθά που φτάνουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ, με τα μεταφορικά κόστη να παίρνουν την ανιούσα και τις αυξήσεις να περνούν στους καταναλωτές. Δεν είμαστε εκεί όμως με την διάρκεια της σύρραξης να κρίνει τα πάντα…
Η Ελλάδα παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, με ενεργειακή εξάρτηση άνω του 70%. Η αύξηση της τιμής του Brent κατά 10 δολάρια μεταφράζεται σε 5–7 λεπτά ανά λίτρο στα καύσιμα, ενώ άνοδος 20 δολαρίων μπορεί να οδηγήσει σε επιβάρυνση 10–15 λεπτών. Η χώρα δεν εισάγει άμεσα πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο σε μεγάλο βαθμό, όμως οι τιμές διαμορφώνονται διεθνώς και μεταφέρονται αυτόματα στην εγχώρια αγορά.
Στο φυσικό αέριο, η χώρα μας έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές προμήθειας μετά το 2022, αξιοποιώντας το LNG μέσω της Ρεβυθούσας και της νέας πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης στην Αλεξανδρούπολη, καθώς και μέσω αγωγών όπως ο TAP και οι διασυνδέσεις με τη Βουλγαρία. Παρά τη διαφοροποίηση, οι διεθνείς τιμές LNG επηρεάζουν άμεσα το κόστος εισαγωγών, ιδίως εάν αυξηθεί ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας για φορτία.
Η αύξηση τιμών φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα και το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το αέριο παραμένει κρίσιμη οριακή μονάδα στο ευρωπαϊκό και ελληνικό σύστημα. Μια άνοδος 20 ευρώ/MWh μπορεί να αυξήσει τη χονδρική τιμή ρεύματος κατά 30–40 ευρώ/MWh.
Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις με Ιταλία, Βουλγαρία και άλλες γειτονικές αγορές ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά δεν θωρακίζουν τη χώρα από τη μεταβλητότητα της ευρωπαϊκής αγοράς. Η εμπειρία προηγούμενων κρίσεων δείχνει ότι οι αυξήσεις τιμών ενέργειας μεταφέρονται γρήγορα στο κόστος μεταφορών, τροφίμων και υπηρεσιών, επηρεάζοντας το διαθέσιμο εισόδημα και τον πληθωρισμό.
Διαχειρίσιμες οι επιπτώσεις στον τουρισμό αλλά…
Ο αντίκτυπος της σύρραξης για την Ελλάδα σε μία περίοδο που είναι στο φόρτε τους οι προκρατήσεις για την τουριστική σεζόν είναι δύσκολο να αποκρυσταλλωθεί ακόμα πλήρως, ωστόσο ξενοδόχοι και τουριστικοί παράγοντες έχουν τεθεί σε κατάσταση πολεμικής επιφυλακής με την… αυγή της άνοιξης.
Εκτιμάται πως πριν αρχίσουν οι συρράξεις, θα έρχονταν στην Ελλάδα φέτος πάνω από 1 εκατ. τουρίστες από το Ισραήλ, μεγάλο μέρος των οποίων θα κατευθύνονταν σε Θεσσαλονίκη και Βόρεια Ελλάδα. Για την ώρα, τουριστικοί κύκλοι κρίνουν διαχειρίσιμες τις επιπτώσεις, αν και το ευρύτερο κλίμα επιβαρύνεται την ώρα που η σεζόν ξεκίνησε με υψηλές προσδοκίες.
Οι Ισραηλινοί είναι μία από τις πλέον δυνατές αγορές διαχρονικά για τη Θεσσαλονίκη (κατέλαβαν την πρώτη θέση ανάμεσα στις ξένες εθνικότητες που επισκέφθηκαν την πόλη το 2022). Πάνω από 70.000 αφίξεις Ισραηλινών αναμένονται φέτος στην πόλη, πριν πατηθεί το κουμπί των πυραύλων…
Οι ιδιαίτεροι οικονομικοί και πολιτιστικοί δεσμοί που διαχρονικά διατηρούν οι Ισραηλινοί με τη Θεσσαλονίκη προκαλεί ελεγχόμενη ανησυχία για το τουριστικό ρεύμα που περιμένει και φέτος η πόλη ενώ και η Χαλκιδική αποτελεί αγαπημένο προορισμό.
Το Ισραήλ συγκαταλέγεται τα τελευταία χρόνια στις πιο δυναμικές αγορές για τον ελληνικό τουρισμό. Σύμφωνα με στοιχεία της Ισραηλινής Στατιστικής Υπηρεσίας, οι αφίξεις Ισραηλινών στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 40,4% την περίοδο 2019–2023, φτάνοντας τις 479.000, ενώ τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 31,4% στα 270 εκατ. ευρώ.
Το 2024 περίπου 620.000 Ισραηλινοί έφτασαν στην Ελλάδα, ενώ ππερίπου 800.000 με 900.000 Ισραηλινοί προτίμησαν ελληνικούς προορισμούς. Να σημειωθεί ότι (σύμφωνα με έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ) η μέση διάρκεια παραμονής τους είναι 6,3 ημέρες, κατά τις οποίες ξοδεύουν καθημερινά περίπου 107 ευρώ κατ’ άτομο, δηλαδή πάνω από 670 ευρώ μέση κατά κεφαλήν δαπάνη
Πέραν όμως των τουριστικών ροών από το Ισραήλ, το θολό τοπίο που «σκιαγραφεί» ένας νέος επαπειλούμενος πόλεμος καθίσταται ανασταλτικός παράγοντας για τον προγραμματισμό ταξιδιών με τους επαγγελματίες να μπαίνουν σε μία νέα δίνη ανασφάλειας.
