Βία ανηλίκων: Τα εργαλεία αντιμετώπισης και η επερχόμενη σύσκεψη

Συγκλονισμένη παρακολουθεί η τοπική κοινωνία των Σερρών τις εξελίξεις στην υπόθεση θανάτου του 17χρονου που ξεψύχησε το βράδυ της Δευτέρας, μετά τον άγριο ξυλοδαρμό που δέχτηκε από 16χρονο, για ένα κορίτσι. Την ίδια ώρα, πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας γύρω από την υπόθεση, σκιαγραφούν ένα ιδιαίτερα δυσμενές οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον για τον ανήλικο δράστη. Φέρεται να ζούσε σε ένα σπίτι χωρίς βασικές παροχές όπως ηλεκτρικό ρεύμα και νερό, ενώ αναφέρεται πως οι γονείς του αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα εξάρτησης από ναρκωτικές ουσίες. Κατά τις ίδιες πληροφορίες έχασε τον πατέρα του πριν λίγους μήνες και οι θείες του είχαν ζητήσει από τις Αρχές την επιμέλεια του ανήλικου, κάτι που δεν συνέβη.

Η υπόθεση φέρνει για ακόμα μία φορά στο προσκήνιο το τι γίνεται με την αντιμετώπιση του φαινομένου της βίας μεταξύ ανηλίκων και τα μέτρα πρόληψης. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των εργαζομένων στα δημόσια νοσοκομεία (ΠΟΕΔΗΝ), Μιχάλη Γιαννάκο, κάθε χρόνο 3.000 παιδιά καταλήγουν στα νοσοκομεία από ξυλοδαρμούς συνομηλίκων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, κάποια από αυτά είναι ακόμη και μαθητές δημοτικού. «Πρόκειται για ένα σταθερό και ανησυχητικό μοτίβο, που εξελίσσεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και επανέρχεται στην επικαιρότητα μόνο όταν ένα περιστατικό καταλήγει σε τραγωδία. Είναι υποκρισία να δείχνουμε συντετριμμένοι με τον θάνατο ενός ανήλικου παιδιού 17 ετών στις Σέρρες, όταν αδιαφορούμε για το μείζον κοινωνικό ζήτημα που είναι η ανεξέλεγκτη βία μεταξύ ανηλίκων».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το 2025 3.000 ανήλικα παιδιά έφτασαν στα νοσοκομεία χτυπημένα από συνομηλίκους τους. Από αυτά, 1.000 προσήλθαν τραυματισμένα στα δύο παιδιατρικά νοσοκομεία της Αττικής, το Παίδων Αγίας Σοφίας και το Αγλαΐα Κυριακού. Όπως είπε τα περιστατικά αφορούν συμπλοκές, επιθέσεις με μαχαίρια και σιδερογροθιές, εκβιασμούς, ομάδες κουκουλοφόρων, αλλά και μιμήσεις ακραίων και βίαιων συμπεριφορών που προβάλλονται στο διαδίκτυο.

Τα μέτρα στα σχολεία

Πρόληψη μέσω εκπαίδευσης στη μη βία, διαμεσολάβηση και θετική γονεϊκότητα, παρεμβάσεις όπως η «κοινωνική εργασία» αντί για αποβολές, δημιουργία δικτύων πρόληψης παραβατικότητας και υποστήριξη θυμάτων/παραβατών μέσω εξειδικευμένων μονάδων, kids wallet, stop-bullying.gov.gr αποτελούν μερικά από τα μέσα και μέτρα που έχουν ανακοινωθεί ανά διαστήματα για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Για την Πέμπτη 15 Ιανουαρίου έχει προγραμματιστεί συνάντηση της υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη, με τους Περιφερειακούς Διευθυντές και Διευθυντές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με στόχο την εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία των Γυμνασίων και Λυκείων της χώρας. Σύμφωνα με πληροφορίες της «ΜτΚ» στο επίκεντρο της συζήτησης θα τεθούν τα αυξημένα περιστατικά βίας εντός και εκτός σχολείων.

Νέα εγκύκλιος

Το μεσημέρι της Παρασκευής εστάλη στα σχολεία που ανήκουν στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας, νέα εγκύκλιος ώστε να υπάρχει συγχρονισμός δράσεων και αποτελεσματική διαχείριση των περιστατικών βίας, τόσο σε επίπεδο πρόληψης όσο και αντιμετώπισής τους. Γίνεται αναφορά στην ειδικά διαμορφωμένη ψηφιακή πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr, την οποία διαχειρίζονται οι διμελείς και τετραμελείς ομάδες δράσης που έχουν οριστεί ανά σχολική μονάδα και ανά Διεύθυνση Εκπαίδευσης αντίστοιχα. Οι διμελείς ομάδες δράσης υλοποιούν εκπαιδευτικές δράσεις και προγράμματα, συναντήσεις και εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης, επιλαμβάνονται περιστατικών ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού, βρίσκονται σε άμεση και διαρκή επικοινωνία με την τετραμελή ομάδα δράσης της αρμόδιας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης και είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση κρίσεων και την πρόληψη κάθε τύπου αντικοινωνικών συμπεριφορών που λαμβάνουν χώρα στη σχολική μονάδα.

Οι τετραμελείς ομάδες επιβλέπουν και συνεπικουρούν τις σχολικές μονάδες στον χειρισμό των σχετικών κρίσεων, ιδιαίτερα σε σοβαρά περιστατικά που έχουν αντίκτυπο στη σχολική αλλά και την κοινωνική ζωή. Ενημερώνουν και ευαισθητοποιούν την εκπαιδευτική κοινότητα και την τοπική κοινωνία σε θέματα αντιμετώπισης βίας και προωθούν σχετικές δράσεις, προγράμματα και εκπαιδευτικό υλικό στις σχολικές μονάδες προκειμένου να υιοθετηθεί μία κουλτούρα ευαισθητοποίησης σε θέματα σχολικής βίας και εκφοβισμού, και να ενισχυθεί το κλίμα ασφάλειας και συμπερίληψης στο σχολικό περιβάλλον.

Τα προγράμματα

Η Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης, έχει προβεί στην υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων και άλλων δράσεων που στοχεύουν στην αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας. Από το 2022 έως και σήμερα εφαρμόζει το πρόγραμμα «Σχολικό Σύστημα Προώθησης Θετικής Συμπεριφοράς» το οποίο αποτελεί πιλοτική εφαρμογή του Ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus+ KA3 «Οικοδομώντας Θετικά Μαθησιακά Περιβάλλοντα» (2019-2022), και ενδυναμώνει σχολικές κοινότητες μειώνοντας προβλήματα συμπεριφοράς, βελτιώνοντας το σχολικό κλίμα και ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών 250 σχολικών μονάδων ανά έτος. Από τον Φεβρουάριο του ‘25 πραγματοποιεί το εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Βιωματικά Εργαστήρια Υποστήριξης Σχολείων σε Θέματα Βίας» σε συνεργασία με τη UNICEF και με την υποστήριξη των Κέντρων για τα Δικαιώματα του Παιδιού του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης και του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος. Στο εν λόγω πρόγραμμα κατά τη φετινή σχολική χρονιά έχουν δηλώσει συμμετοχή 135 σχολικές μονάδες. Από φέτος εφαρμόζεται επίσης πιλοτικά το πρόγραμμα «ΣΥΝ» σε συνεργασία με Πανεπιστήμιο των ΗΠΑ που σκοπό έχει να βοηθήσει τους μαθητές να υιοθετήσουν συμπεριφορές συνεργασίας συμπαράστασης βοήθειας προς τον συνάνθρωπο. Τέλος, εδώ και δύο χρόνια η ΠΔΕ Κεντρικής Μακεδονίας σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης υλοποιεί μία καινοτόμο διαδραστική συνάντηση, στην οποία 800 μαθητές και μαθήτριες λυκείου από τη Μητροπολιτική Ενότητα της Θεσσαλονίκης συμμετέχουν σε βιωματικά εργαστήρια ευαισθητοποίησης και κινητοποίησης ενάντια στη βία κάθε μορφής. Στο πλαίσιο της υλοποίησης της φετινής διοργάνωσης έχει ξεκινήσει επιμόρφωση στο εργαλείο των ομάδων αναστοχασμού για εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε σχολικές μονάδες της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης.

Δράσεις του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Με στόχο την ουσιαστική προστασία των ανηλίκων από την πρόσβαση σε προϊόντα αλκοόλ, καπνού και άτμισης και τον εθισμό τους σε αυτά, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης σε συνεργασία με τα υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη υλοποίησαν ένα νέο, ολοκληρωμένο ψηφιακό πλαίσιο εποπτείας, ελέγχου και πρόληψης που βασίζεται σε τρεις ψηφιακές πλατφόρμες. Πρώτον, το alto.gov.gr αποτελεί το υποχρεωτικό μητρώο στο οποίο οφείλουν να εγγραφούν όλες οι επιχειρήσεις που διαθέτουν προϊόντα αλκοόλ, καπνού και άτμισης, επιτρέποντας στην Πολιτεία να έχει πλήρη εικόνα της αγοράς και να διενεργεί στοχευμένους και αποτελεσματικούς ελέγχους. Δεύτερον, μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr καθίσταται υποχρεωτική η δήλωση εκδηλώσεων στις οποίες συμμετέχουν ανήλικοι, όπως σχολικές εκδηλώσεις σε χώρους διασκέδασης, ώστε να διασφαλίζεται η αυστηρή τήρηση της ισχύουσας νομοθεσίας και η αποτροπή παραβάσεων. Τρίτον, κομβικό ρόλο διαδραματίζει η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας (age verification) που υλοποιείται μέσω του Gov.gr Wallet και του Kids Wallet, καθιστώντας την Ελλάδα την πρώτη χώρα που εφαρμόζει στην πράξη την ευρωπαϊκή τεχνική λύση για την ψηφιακή εξακρίβωση ηλικίας, όπως αυτή παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το καλοκαίρι. Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί ως φίλτρο ασφάλειας για αγορές τόσο σε φυσικά όσο και σε ηλεκτρονικά καταστήματα, με τη σάρωση QR code από τον υποψήφιο αγοραστή, είτε στο Gov.gr Wallet του πωλητή είτε στο περιβάλλον του e-shop. Το σύστημα μεταδίδει αποκλειστικά την πληροφορία για το αν ο χρήστης πληροί ή όχι το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, χωρίς διαβίβαση προσωπικών δεδομένων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προστασία της ιδιωτικότητας και την αποτελεσματική αποτροπή της πρόσβασης ανηλίκων σε ακατάλληλα και εθιστικά προϊόντα.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 11/1/2026