Βία ανηλίκων: Μαθητές γυμνασίου της Θεσσαλονίκης έγραψαν βιβλίο για όσα βίωσαν

«Όλα ξεκίνησαν στο σχολείο όταν μερικοί συμμαθητές μου άρχισαν να με κοροϊδεύουν για την εμφάνισή μου. Οι στιγμές που κάποτε περίμενα με χαρά, μετατράπηκαν σε άγχος και φόβο. Κάθε μέρα, η ιδέα να πάω στο σχολείο με βάραινε, γιατί ήξερα πως θα βρεθώ ξανά στο στόχαστρο» γράφει η 15χρονη σήμερα Αποστολία Δ., μιλώντας για το προσωπικό της αρνητικό βίωμα, στο βιβλίο «Η φωνή που δεν ακούστηκε» που γράφτηκε από μαθητές και μαθήτριες του 3^ου Γυμνασίου Εχεδώρου. «Στα 12 μου είχα πέσει θύμα λεκτικής βίας. Δίσταζα να μιλήσω στους γονείς μου. Κάποια στιγμή όμως δεν άντεξα και τότε διαπίστωσα ότι εκείνοι ήταν εκεί για εμένα, απόλυτα πρόθυμοι να με βοηθήσουν» μεταφέρει στη «ΜτΚ». «Είναι πολύ σημαντικό να σπάσουμε τη σιωπή και να μιλήσουμε γιατί κανείς δεν είναι μόνος τους». Οι θύτες δέχτηκαν τις επιπλήξεις που προβλέπονταν, βοηθήθηκαν από ψυχολόγους και σήμερα, με την Αποστολία διατηρούν άριστες φιλικές σχέσεις.  

Ο Κωνσταντίνος Μπ., μαθητής γυμνασίου, δεχόταν λεκτική βία από τότε που φοιτούσε στο δημοτικό και για τουλάχιστον έξι χρόνια. Συμμαθητές του που τους θεωρούσε φίλους του τον κορόιδευαν για το ύψος του, καθώς ξεχώριζε από τα άλλα παιδιά και για τις καλές τους επιδόσεις στα μαθήματα. «Φοβόμουν να μιλήσω, δεχόμουν απειλές από τους συμμαθητές μου, για να μην αποκαλύψω τίποτα στους γονείς ή στους καθηγητές μου» γράφει ο ίδιος στο βιβλίο. «Αποφάσισα να μιλήσω στους γονείς μου και μέχρι και σήμερα προσπαθώ να μη δίνω σημασία, κάτι που είναι υπερβολικά δύσκολο. Κατάλαβα πως οι ικανότητές μου είναι όπλο ενάντια στο μίσος τους. Πλέον νιώθω καλά με τον εαυτό μου και τον κοινωνικό μου περίγυρο» λέει στη «ΜτΚ».

Ο Δημήτρης Κυριαζής, διευθυντής του σχολείου και εκπαιδευτικός εδώ και 25 χρόνια παρατηρεί πως πράγματι τα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων έχουν αυξηθεί, σε συχνότητα και ένταση. «Πρόκειται για ένα διαχρονικό φαινόμενο, το οποίο ευτυχώς τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζεται πιο εντατικά και πιο επιστημονικά. Όμως, τα εργαλεία που μας παρέχονται δεν επαρκούν. Όταν έχουμε για μόλις μία ημέρα την εβδομάδα ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό και στο εξωτερικό οι συγκεκριμένες ειδικότητες είναι μόνιμες μέσα στα σχολεία, αντιλαμβάνεται κανείς πως πρέπει να γίνουν περισσότερα. Ένας διευθυντής και ένας εκπαιδευτικός καλείται να πάρει και τον ρόλο του ψυχολόγου και του κοινωνικού λειτουργού με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι αρμοδιότητες σε τέτοιο βαθμό που, πλέον δεν υπάρχει αποτελεσματικότητα. Απαιτείται εξειδικευμένο προσωπικό» λέει στη «ΜτΚ». Μεταφέρει πως τα παιδιά πλέον μεγαλώνουν μέσα σε ένα πλαίσιο από το οποίο απουσιάζουν οι κανόνες. «Με την ανοχή των γονέων επικρατεί η ατιμωρησία. Εάν από μικρό ένα παιδί αντιληφθεί το σωστό και το λάθος θα είναι ένας πιο ευσυνείδητος ενήλικας και μέλος μίας πιο ασφαλούς κοινωνίας. Τη δεκαετία του ’80, για παράδειγμα, οι ηθικές αξίες ήταν δεδομένες υπήρχε σεβασμός απέναντι στον εκπαιδευτικό αλλά απουσίαζε η συνεργασία με τους γονείς. Σήμερα, υπάρχει η συνεργασία αλλά έχουν ατονήσει οι ηθικές αξίες».

Τα αίτια

Η Μαρίνα Λυπουρλή είναι φιλόλογος για περισσότερα από 20 χρόνια. Μεταφέρει στη «ΜτΚ» πως μετά την πανδημία και με την αυξημένη και ανεξέλικτη έκθεση των παιδιών σε βιντεοπαιχνίδια, βίες τηλεοπτικές σειράς και μέσα κοινωνικής δικτύωσης «παρατηρούμε πως υπάρχει μία έξαρση της βίας». Σε σχετική ερώτηση απαντά, πως τα μέτρα που λαμβάνονται ανά διαστήματα από την εκάστοτε κυβέρνηση, «δεν επαρκούν. Παρά τις προσπάθειες που γίνονται αποδεικνύεται ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα. Ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί πρέπει πλέον να βρίσκονται μόνιμα μέσα στα σχολεία». Μιλώντας για τα μέτρα πρόληψης, η Ελένη Χανόγλου, θεολόγος και μέλος της ομάδας EchoRise που αναπτύχθηκε τον Σεπτέμβριο στο σχολείο, στο πλαίσιο προγράμματος της Εικονικής Επιχείρησης του Junior Achievement Greece επισημαίνει πως «παράλληλα υλοποιούμε εγκεκριμένο πρόγραμμα του υπουργείου για τη συγχώρεση, που δημιουργήθηκε από το πανεπιστήμιο του Wisconsin πάνω στο οποίο επιμορφωθήκαν οι εκπαιδευτικοί. Εντάξαμε λοιπόν σε αυτό μαθητές μας που έχουν δυσκολία στην προσαρμογή των κοινωνικών συμπεριφορών προκειμένου να μπορούν να διαχειριστούν και να ξεπεράσουν τον θυμό τους».

Τα σημάδια

Σύμφωνα με την Άννα Μπουτούρη, μαθηματικό στο 3^ο Γυμνάσιο Εχεδώρου, η πλατφόρμα stop-bullying.gr «λειτουργεί πάρα πολύ καλά. Ξέρουμε ότι γίνονται καταγγελίες από γονείς και παιδιά και υπάρχουν διαθέσιμοι ψυχολόγοι στους οποίους μπορούν να απευθυνθούν. Είναι πάρα πολύ σημαντικό τα παιδιά να μιλούν, η φωνή τους να ακούγεται γιατί αυτή θα αλλάξει τον κόσμο». Τα παιδιά που μοιράστηκαν τα τραυματικά τους βιώματα στο βιβλίο είναι μαθητές της εδώ και τρία χρόνια. «Υπήρχε σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ μας που είναι πολύ σημαντικό. Σίγουρα, όταν ένα παιδί πέφτει θύμα βίας (λεκτικής, ψυχολογικής) υπάρχουν σημάδια που ένας εκπαιδευτικός τα βλέπει και υπάρχει συγκεκριμένο πρωτόκολλο που οφείλει να ακολουθήσει». Η Ελένη Χρυσάφη, μαθηματικός ειδικής αγωγής συμπληρώνει πως «οι περισσότεροι συνάδερφοι έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για τους μαθητές τους που δεν περιορίζεται στο μαθησιακό κομμάτι. Πολλές φορές παρατηρούμε αλλαγή συμπεριφοράς στα παιδιά και τότε άμεσα απευθυνόμαστε στον διευθυντή, στους γονείς και φυσικά στα ίδια τα παιδιά». Παραδέχεται ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου δυστυχώς, οι γονείς έχουν πλήρη άγνοια και «ορισμένες φορές, τα παιδιά μιλούν πιο εύκολα στους εκπαιδευτικούς τους».

Το βιβλίο

Την Τετάρτη 28 Ιανουαρίου 2026, στις 19:00 οι μαθητές και μαθήτριες του 3^ου Γυμνασίου Εχεδώρου, μαζί με τους εκπαιδευτικούς τους, θα μιλήσουν για το βιβλίο «Η φωνή που δεν ακούστηκε» των εκδόσεων Άτλαντα, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου στο Καλοχώρι. Μέρος των εσόδων του βιβλίου θα διατεθούν στο «Χαμόγελο του Παιδιού».

Οι καταγγελίες

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας από την αρχή λειτουργίας της πλατφόρμα stop-bullying.gr τον Απρίλιο του ’24, μέχρι και τον Ιανουάριο του ’26 έγιναν 1.902 αναφορές εκ των οποίων οι 1.004 αφορούσαν την Πρωτοβάθμια και οι 898 τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Το 94% των αναφορών υποβλήθηκαν από γονείς και οι υπόλοιπες από μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Ο μεγαλύτερος αριθμός των αναφορών, αφορά την ηλικιακή ομάδα 10-15 ετών. Το 50% των αναφορών καταγράφηκε στην Αττική και έπεται η Κεντρική Μακεδονία με 16%. Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται σε Βόρειο Αιγαίο και Ιόνια Νησιά. Όσον αφορά τα είδη της βίας που καταγγέλθηκαν, το 79% είναι ψυχολογική, 61% σωματική, 48% κοινωνική, 13% διαδικτυακή, 12% σεξουαλική.

Την περασμένη εβδομάδα, τα υπουργεία Παιδείας και Προστασίας του Πολίτη πραγματοποίησαν κοινή ενημερωτική δράση για την πρόληψη της βίας των εφήβων στα σχολεία. Στο πλαίσιο αυτό, ενημερώθηκαν αναλυτικά και εμπεριστατωμένα από υψηλόβαθμους Αξιωματικούς της Ελληνικής Αστυνομίας, οι 13 Περιφερειακοί Διευθυντές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οι Διευθυντές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αναφορικά με το πρόβλημα της βίας και της παραβατικότητας ανάμεσα στους ανήλικους καθώς και για τα εργαλεία και τις δυνατότητες ουσιαστικής πρόληψης και αντιμετώπισης των φαινομένων στο σχολικό περιβάλλον.

«Ο ρόλος των εκπαιδευτικών και των στελεχών της εκπαίδευσης είναι καθοριστικός, γιατί βρισκόμαστε καθημερινά δίπλα στα παιδιά, βλέπουμε και εντοπίζουμε τα πρώτα σημάδια και μπορούμε να χτυπήσουμε τα πρώτα ‘καμπανάκια’. Στη σχολική καθημερινότητα υπάρχουν πλέον ενταγμένοι χιλιάδες ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί, ένα ευρύ δίκτυο ψυχοκοινωνικής υποστήριξης των παιδιών, των εκπαιδευτικών και των οικογενειών. Εργαζόμαστε καθημερινά για να κάνουμε ακόμα πιο αποτελεσματικό το πλαίσιο υποστήριξης των παιδιών αλλά και των εκπαιδευτικών» σημείωσε μεταξύ άλλων η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη.

Κατά την ημερίδα, αναφέρθηκε στα μέτρα που έχουν ληφθεί από το 2019 για την ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης των σχολείων με σημαντική αύξηση των προσλήψεων ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών αλλά και σχολικών νοσηλευτών. Όπως είπε η κ. Ζαχαράκη, εφαρμόζεται η Εθνική Στρατηγική για την Αντιμετώπιση του Σχολικού Εκφοβισμού, αξιοποιείται η πλατφόρμα stop-bullying για την καταγραφή περιστατικών και υλοποιούνται στοχευμένες επιμορφωτικές δράσεις για εκπαιδευτικούς.

Από την πλευρά του ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, σημείωσε πως το υπουργείο και η ΕΛΑΣ έχουν δημιουργήσει ένα πλέγμα πολιτικών και δομών που «προσπαθεί να εξαρθρώσει, από τη μια μεριά κυκλώματα και δίκτυα που παράγουν και προάγουν τη βία και, από την άλλη πλευρά, να παραχθεί πολιτική, η οποία θα συμβάλλει στη βελτίωση του προβλήματος της βίας των ανηλίκων». Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη δημιουργία της Διεύθυνσης Κοινωνικής Αστυνόμευσης στο Αρχηγείο της ΕΛΑΣ, σε όλες τις Διευθύνσεις Αστυνομίας της χώρας, αλλά και στα Γραφεία Αντιμετώπισης Ανήλικης Παραβατικότητας και Προστασίας Ανηλίκων. Τέλος, αναφέρθηκε αναλυτικά στις δράσεις που αναπτύσσει η ΕΛΑΣ, όπως είναι η τηλεφωνική γραμμή 10201, η πλατφόρμα SafeYouth, και οι περιπολίες ήπιας αστυνόμευσης σε πλατείες, όπου συγκεντρώνονται ανήλικοι.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 25/1/26