Γράφει η Αριάδνη Παπαφωτίου
Δημοσιογράφος
Το σύστημα του «διαχωρισμένου ψηφοδελτίου» (split-ticket voting) στις δημοτικές εκλογές αποτελεί ήδη δοκιμασμένη πραγματικότητα σε μητροπόλεις των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας, της Γερμανίας, αλλά και στην Κύπρο. Οι χώρες αυτές έχουν προκρίνει το μοντέλο του «Ισχυρού Δημάρχου» (Strong-Mayor system), ο οποίος εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες ως αυτόνομη θεσμική οντότητα και όχι ως επικεφαλής ενός συνδυασμού.
Στην πράξη, ο ψηφοφόρος κρατά στα χέρια του δύο διαφορετικά ψηφοδέλτια. Το πρώτο αφορά αποκλειστικά την εκλογή του προσώπου που κρίνει καταλληλότερο για δήμαρχος, ενώ το δεύτερο αφορά την ανάδειξη των Δημοτικών Συμβούλων.
Αναμφίβολα, μία τέτοια μεταρρύθμιση απαιτεί -και καλλιεργεί- μία βαθιά κουλτούρα συναινέσεων. Είναι πιθανό ο δήμαρχος να ανήκει σε διαφορετικό πολιτικό χώρο από την πλειοψηφία των συμβούλων, γεγονός όμως που κατά τη γνώμη μου δεν αναιρεί την προοπτική συμφωνίας και σύγκλισης προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Στον αντίποδα, η περιβόητη «κυβερνησιμότητα» που επιστρατεύεται διαχρονικά ως επιχείρημα στην Ελλάδα -εξασφαλίζοντας τεχνητά τα 3/5 των εδρών στον νικητή- μας κρατά δέσμιους ενός αναχρονιστικού, «κλειστού» συστήματος παρατάξεων, κομματικά δέσμιων.
Το σύνδρομο του συγκεντρωτισμού: Γιατί το κράτος φοβάται τους Δήμους;
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΤΑ) που εισάγει προς ψήφιση η κυβέρνηση επιβεβαιώνει τη διαχρονική ανασφάλεια του κεντρικού κράτους, το οποίο επιδιώκει να κρατά την περιφερειακή διακυβέρνηση στενά συνδεδεμένη με τον κυβερνητικό μηχανισμό, στερώντας της τη διοικητική και, φυσικά, την οικονομική της αυτοτέλεια.
Με μόνιμο πρόσχημα ότι «το εκλογικό σώμα δεν είναι ώριμο για ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις», η κυβέρνηση αποφεύγει τη γνήσια αποκέντρωση και τον εκδημοκρατισμό. Προτιμά να κρατά την Αυτοδιοίκηση σε ομηρία, επιλέγοντας περαιτέρω περιοριστικές τροποποιήσεις στους ισχύοντες νόμους, μαζί με τους εκλογικούς τακτικισμούς του δεύτερου γύρου.
Προσαρμόζοντας το εκλογικό σύστημα στα μέτρα της, η κεντρική εξουσία ομολογεί έτσι τον φόβο της απέναντι στην ετυμηγορία των πολιτών, αλλά και απέναντι σε έναν ισχυρό, αυτόνομο δήμαρχο που θα λειτουργεί ως «τοπικός Πρωθυπουργός».
Οι συγκεντρωτικές εξουσίες αποφεύγουν τη μοιρασιά της ισχύος, καθώς η τοπική ανεξαρτησία απειλεί την κυβερνητική αυθεντία. Έτσι, αντί για ισχυρούς θεσμικούς εταίρους, το κράτος προτιμά τους Δήμους σε ρόλο μόνιμου επαίτη πόρων.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 31.05.2026
