Γράφει
Φωτεινή Καμπουρίδου
Τα όρια στην οικογένεια είναι ζωτικής σημασίας για την υγιή λειτουργία της και σχετίζονται με τον χρόνο, τα συναισθήματα, την ιδιωτικότητα και την επικοινωνία των μελών, ενώ ταυτόχρονα βοηθούν στη διαφοροποίηση, την αυτονομία και την αυτοεκτίμηση αυτών και ειδικά των παιδιών, διατηρώντας παράλληλα την αίσθηση της σύνδεσης και του σεβασμού.
Ας δούμε, όμως, παρακάτω τους διαφορετικούς τύπους των ορίων:
- Με τον όρο συγκεχυμένα όρια, αναφερόμαστε στα μη ξεκάθαρα όρια που έχουν ως αποτέλεσμα την έλλειψη αυτονομίας και εγείρουν δυσκολίες στην ανάπτυξη των εμπλεκόμενων μελών.
- Τα άκαμπτα όρια χαρακτηρίζονται από μεγάλου βαθμού απομόνωση έχοντας ως συνέπεια την έλλειψη αλληλεπίδρασης αλλά και αναζήτησης βοήθειας.
- Τα επιθυμητά όρια που πρέπει να θεσπίζονται είναι τα υγιή όρια, δηλαδή όρια ξεκάθαρα και ευέλικτα τα οποία εγγυούνται ανεξαρτησία και τόνωση εμπιστοσύνης μεταξύ της οικογένειας.
Για ποιον λόγο, όμως, η θέσπισή τους είναι τόσο σημαντική και στο σύστημα της οικογένειας αλλά και σε άλλα πλαίσια της καθημερινότητάς μας;
Αρχικά τα όρια ενισχύουν την αυτονομία μας και ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη της ταυτότητάς μας χωρίς να γινόμαστε η προέκταση των άλλων.
Αναπτύσσουν το αίσθημα της υπευθυνότητας και κυρίως στα παιδιά, καθώς έρχονται αντιμέτωπα με τις συνέπειες των πράξεών τους ενώ ταυτόχρονα αρχίζουν να έχουν αυτοέλεγχο.
Έχουν θετική επίδραση στις σχέσεις καθώς μέσω των ορίων οι σχέσεις εξελίσσονται σε πιο αληθινές, ώριμες αλλά κυρίως βασίζονται στον αλληλοσεβασμό.
Λειτουργούν θετικά στην ψυχική μας υγεία εφόσον ο καθένας έχει τον προσωπικό του χώρο και χρόνο αρά ορίζοντας αυτά τα δύο μπορεί και κινείται μέσα στην ημέρα βάσει του προγράμματός του.
Τι γίνεται όμως με την εφαρμογή τους και πόσο δύσκολη ή εύκολη είναι η διαδικασία;
Το πιο σημαντικό από όλα είναι ότι οι γονείς χρειάζεται να είναι μία ομάδα, με λίγα λόγια να έχουν κοινή και σταθερή στάση. Εδώ αξίζει να συμπληρώσουμε ότι ο «κανόνας» αυτός πρέπει να είναι απαράβατος και σε περιπτώσεις όπου το σύστημα της οικογένειας βρίσκεται σε διάσπαση (π.χ. γονείς που ακολουθούν ξεχωριστούς δρόμους).
Τα παιδιά έχουν την τάση να μιμούνται τις συμπεριφορές των ανθρώπων από το περιβάλλον τους και κυρίως των γονιών τους, οπότε χρειάζεται να ορίσετε ως γονείς την συμπεριφορά σας καθώς αυτήν την επιθυμητή συμπεριφορά θα υιοθετήσουν και τα παιδιά σας.
Σε ό,τι αφορά τα όρια το Α και το Ω είναι η σταθερότητα και ο ξεκάθαρος ορισμός για το τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Για παράδειγμα, αν έχετε θέσει σαν οικογένεια ότι για να γίνει μία δραστηριότητα το κάθε μέλος θα πρέπει να έχει φέρει εις πέρας τις υποχρεώσεις του, δεν θα έχετε αποτέλεσμα αν έστω και ένα μέλος δεν τηρήσει το όριο αλλά παρόλα αυτά η δραστηριότητα γίνει κανονικά.
Προσοχή, μην υποτιμάτε εδώ τα παιδιά και υλοποιήσετε το πρόγραμμά σας αν εσείς ως γονείς δεν τηρήσετε το όριο, θεωρώντας ότι ως μεγάλοι δεν πειράζει που δεν τελειώσατε τις υποχρεώσεις σας.
Πολλές φορές λόγω απρόοπτων καταστάσεων, τα όρια μπορεί να χρειαστεί να προσαρμοστούν, συνεπώς είναι απαραίτητο να υπάρχει μία ευελιξία χωρίς αυτό να σημαίνει την παράκαμψη αυτών.
Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι όλοι εμείς ως γονείς είναι σημαντικό να επικεντρωθούμε και στον εαυτό μας και να βάλουμε όρια τόσο στα παιδιά μας αλλά και στους/στις συντρόφους μας και να παραμείνουμε πιστοί σε αυτά ακόμα και αν έρθουμε αντιμέτωποι με οποιουδήποτε είδους αντίσταση ή εκνευρισμό.
Συμπέρασμα: Η οικογένεια αποτελεί το βασικό θεμέλιο και στήριγμα της ζωής μας αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποτελεί θυσία της συναισθηματικής και ψυχικής μας κατάστασης!