Πράξεις στο Ιδρυτικό Στάδιο της ΑΕ & Ευθύνη Ιδρυτών

Σε σειρά αρθρογραφίας μας ασχοληθήκαμε με ζητήματα που συνδέονται με τη σύσταση της ΑΕ. Κατά την διαδικασία αυτή οι ιδρυτές, όχι σπάνια, προβαίνουν στη διενέργεια συναλλαγών, στο όνομα της ΑΕ. Ωστόσο, το σύνολο των πράξεων αυτών λαμβάνει χώρα πριν από την ίδρυση της ΑΕ και δεν μπορούν να «αποδοθούν» στο (μη υπαρκτό ακόμα) νομικό πρόσωπό της. Ο νομοθέτης έκρινε λογικά αναγκαία την διευθέτηση του ζητήματος της ευθύνης που απορρέουν από αυτές τις πράξεις. Επίσης, ρύθμισε ρητά και την περίπτωση των πλημμελειών που θα λάβουν, ενδεχομένως, χώρα κατά το ιδρυτικό στάδιο.

Η Υπό Ίδρυση ΑΕ

Το ιδρυτικό στάδιο της ΑΕ, κατά την κρατούσα άποψη, εκκινεί με την κατάρτιση του καταστατικού (μολονότι θα ήταν δυνατό να θεωρηθεί ότι εκκινεί και από το προπαρασκευαστικό, αυτής, στάδιο). Ολοκληρώνεται, σε κάθε περίπτωση, με τη δημοσίευσή του στο ΓΕΜΗ. Η δημοσίευση της ΑΕ στο ΓΕΜΗ έχει συστατικό χαρακτήρα˙ πριν από την εν λόγω δημοσίευση δεν υφίσταται νομικό πρόσωπο. Στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ κατάρτισης καταστατικού και δημοσίευσης, θεωρείται ότι υφίσταται ένα ιδιαίτερο νομικό μόρφωμα, η «υπό ίδρυση εταιρεία». Η υπό ίδρυση ΑΕ δεν αποτελεί παραλλαγή της ΑΕ, προστάδιο αυτής ή νομικά συνδεδεμένη με την συσταθησόμενη ΑΕ. Γι’ αυτό και οι πράξεις που διενεργούνται σε αυτό το στάδιο δεν αποδίδονται αυτοδικαίως στην ΑΕ που θα συσταθεί.

Με την κατάρτιση του καταστατικού, δημιουργείται μια αυτοτελής νομική σχέση μεταξύ των ιδρυτών, η οποία έχει ως αποκλειστικό σκοπό την ίδρυση της ΑΕ. Η σχέση αυτή λαμβάνει τη μορφή προσωπικής εταιρείας. Κατά την κρατούσα (και ορθή) άποψη πρόκειται για αστική εταιρεία. Ωστόσο, αν διενεργούνται εμπορικές πράξεις, καθώς ο σκοπός της υπό ίδρυση μεταβάλλεται (από σκοπό ίδρυσης σε διενέργεια εμπορικών πράξεων) λογίζεται, και ορθά, ως αδημοσίευτη ΟΕ. Οι πράξεις που έχουν διενεργηθεί δεσμεύουν την αδημοσίευτη ΟΕ και γι’ αυτές ευθύνονται οι ιδρυτές της προσωπικά, απεριόριστα και εις ολόκληρον. Η ΑΕ που τελικά θα ιδρυθεί είναι δυνατό να αναλάβει τις ευθύνες που απορρέουν από τις έννομες σχέσεις και υποχρεώσεις της υπό ίδρυση εταιρείας απαλλάσσοντας τους ιδρυτές από οποιαδήποτε ευθύνη.

Στην περίπτωση που ο ιδρυτής είναι ένα, μόνον, φυσικό ή νομικό πρόσωπο δεν πρόκειται για (κι ούτε νοείται) υπό σύσταση εταιρεία. Όλες οι ευθύνες βαρύνουν το συγκεκριμένο (φυσικό ή νομικό) πρόσωπο. Με την ίδρυση, βέβαια, η ΑΕ έχει την δυνατότητα να αναλάβει και τις συγκεκριμένες ευθύνες.

Η Ευθύνη για τις Συναλλαγές κατά το Ιδρυτικό Στάδιο

(α) Η Ευθύνη των Ιδρυτών

Οι ιδρυτές της ΑΕ ευθύνονται για τις ενέργειες του ιδρυτικού σταδίου απεριόριστα και εις ολόκληρον. Σημειώνεται ότι, τα πρόσωπα αυτά ενεργούν στο όνομα της υπό ίδρυση ΑΕ. Η αναφορά της διενέργειας των συναλλαγών στο όνομα της υπό ίδρυση ΑΕ είναι αναγκαίο να λαμβάνει χώρα στις συμβάσεις που συνάπτονται με τους τρίτους.

Όταν οι ιδρυτές δεν ενεργούν στο όνομα της υπό ίδρυση ΑΕ αλλά στο όνομα της συσταθησόμενης ΑΕ, τότε οι ενέργειες αυτές τελούν υπό την αναβλητική αίρεση της ίδρυσης της ΑΕ˙ θα την δεσμεύουν μόνο αν τις αναλάβει. Σε αυτή την περίπτωση, δεν θεμελιώνεται ευθύνη των ιδρυτών.

(β) Ανάληψη της Ευθύνης από την Εταιρεία

Όταν η ΑΕ συσταθεί, το ΔΣ -ή το υποκατάστατο όργανο που έχει τη σχετική εξουσία- προβαίνει σε μονομερή (ακόμα και σιωπηρή) δήλωση βουλήσεως και αναλαμβάνει με αυτό τον τρόπο υποχρεώσεις και έννομες σχέσεις της υπό ίδρυση ΑΕ.

(γ) Προθεσμία Ανάληψης της Ευθύνης

Η ανάληψη της ευθύνης από την συσταθείσα ΑΕ πρέπει να γίνει εντός τριών (3) μηνών από την ολοκλήρωση της διαδικασίας σύστασής της. H εταιρεία, πάντως, μπορεί να αναλάβει υποχρεώσεις, έννομες σχέσεις και δικαιώματα της υπό ίδρυση ΑΕ και μετά την πάροδο του εν λόγω τριμήνου. Στην περίπτωση αυτή, οι ιδρυτές εξακολουθούν να ευθύνονται εις ολόκληρον.

(δ) Συνέπειες Ανάληψης της Ευθύνης

Από τη στιγμή που η ΑΕ αναλαμβάνει την ευθύνη για τις έννομες σχέσεις της υπό ίδρυση ΑΕ, υπεισέρχεται αυτή στις έννομες σχέσεις, στις οποίες η υπό ίδρυση εταιρεία ήταν αρχικά συμβαλλόμενη. Οι ιδρυτές παύουν να ευθύνονται απεριόριστα και εις ολόκληρον και δεν φέρουν πλέον οποιαδήποτε ευθύνη. Η μόνη περίπτωση κατά την οποία μπορεί να εξακολουθούν να ευθύνονται οι ιδρυτές, μολονότι έχει γίνει ανάληψη της ευθύνης από την ΑΕ, είναι όταν υπάρχει σχετική συμφωνία με τους τρίτους, κατά την οποία ορίζεται ότι οι ιδρυτές εξακολουθούν να ευθύνονται ως εγγυητές ή πρωτοφειλέτες (συνηθέστερο σε περιπτώσεις συμβάσεων μίσθωσης).

(ε) Άρνηση της Εταιρείας για Ανάληψη Ευθύνης

Η άρνηση της συσταθείσας ΑΕ να αναλάβει τις έννομες σχέσεις της υπό ίδρυση ΑΕ μπορεί να ελεγχθεί από την σκοπιά της καταχρηστικότητας.

Η Ευθύνη από Πλημμέλειες κατά το Ιδρυτικό Στάδιο

Οι πράξεις των ιδρυτών κατά το ιδρυτικό στάδιο εξαιτίας εκ μέρους τους πλημμελειών είναι δυνατόν να προκαλέσουν ζημία στην εταιρεία και σε καλόπιστους τρίτους (μετόχους και μη). Λόγω απουσίας εποπτείας κατά τη διενέργεια των πράξεων αυτών η ευθύνη από τις ζημίες βαραίνει του ιδρυτές.

Η ευθύνη δημιουργείται από συγκεκριμένες πράξεις και παραλείψεις. Ιδίως πηγάζει από την παράλειψη υποχρεωτικής διάταξης του καταστατικού, ανακριβείς ή ελλιπείς πληροφορίες που δόθηκαν κατά την εγγραφή στο κεφάλαιο ή συμπεριλήφθηκαν στο καταστατικό, από τη μη τήρηση των διατάξεων για την εκτίμηση και την καταβολή των εισφορών και από την τυχόν κήρυξη της ακυρότητας της εταιρείας.

Απαραίτητες προϋποθέσεις για τη θεμελίωση της ευθύνης των ιδρυτών είναι η ύπαρξη υπαιτιότητας (δόλου ή αμέλειας) στο πρόσωπό τους-με κριτήριο την συμπεριφορά του μέσου συνετού ιδρυτή καθώς και η πρόκληση ζημίας στην ΑΕ ή σε τρίτο.

Οι ιδρυτές της ΑΕ δεν στερούνται ευθυνών για τις συναφείς πράξεις και παραλείψεις τους κατά το στάδιο μέχρι την καταχώρισή της στο ΓΕΜΗ. Τις ευθύνες αυτές είναι δυνατό να αναλάβει, εφόσον το επιλέξει, η συσταθησόμενη ΑΕ. Αν όμως δεν τις αναλάβει, παραμένουν, δυστυχώς, προσωπικές! Και περαιτέρω: ενδεχόμενες πλημμέλειες των ιδρυτών γεννούν, δυνητικά, πρόσθετες ευθύνες τους. Κι όλα τούτα θα πρέπει να κάνουν ιδιαίτερα προσεκτικούς τους εμπλεκόμενους. Κάποιες, μάλιστα, από τις πράξεις ή παραλείψεις τους είναι δυνατό να δημιουργήσουν ακυρότητα στην ΑΕ. Περί αυτής, όμως, σε επόμενη αρθρογραφία μας.

Σημ.1: Το παρόν άρθρο αποτελεί τμήμα ευρύτερης ενότητας αρθρογραφίας της Δικηγορικής μας Εταιρείας για τις ΑΕ. Στην ενότητα αυτή επιχειρούμε την ανάλυση, άρθρο προς άρθρο-με business view, πάντα, προσέγγιση, του νόμου για τις ΑΕ (:4548/2018).

Σημ.2: Σε πλήρη μορφή το άρθρο Πράξεις στο Ιδρυτικό Στάδιο της ΑΕ & Ευθύνη Ιδρυτών