80.000 διαδηλωτές υπολογίζεται ότι συμμετείχαν στις διαδηλώσεις στο Σικάγο το 1886 

9 ήσαν οι νεκροί στον Μάη του ’36 στη Θεσσαλονίκη, με υμνημένη την περίπτωση του οδηγού Τάσου Τούση, για τον οποίον γράφτηκε ο «Επιτάφιος»

18 86

Οι επέτειοι, ειδικά οι θρηνητικές, ψάχνουν πάντα έναν τρόπο να εκφράσουν τον πόνο τους, να μεταποιήσουν τα όσα έχουν εμπνεύσει σε τέχνη. Είναι πάρα πολλές οι περιπτώσεις που τα όσα ύμνησαν ένα ιστορικό γεγονός άφησαν εντονότερη μνήμη και από αυτό το ίδιο το συμβάν. Σίγουρα, σε αυτές τις περιπτώσεις ανήκει η Πρωτομαγιά, τόσο σε διεθνές, όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Και ενώ είναι απολύτως γνωστός και τιμημένος ο όρος «Εργατική Πρωτομαγιά», λίγο γνωρίζουμε την προέλευση και την καταγωγή του εορτασμού. Ήταν το 1886, όταν τα συνδικάτα στο Σικάγο κήρυξαν μεγάλες απεργίες και οργάνωσαν αντίστοιχα τεράστιες διαδηλώσεις. Μιλάμε για εποχές ανάπτυξης της βιομηχανικής επανάστασης και για απροσμέτρητο πολλαπλασιασμό των απαιτούμενων εργατικών χεριών. Όλοι οι μικροβιοτέχνες, οι μεροκαματιάρηδες, αλλά και πολλοί αγρότες συνέρρεαν στα εργοστάσια, πυκνώνοντας την εξαθλιωμένη εργατική τάξη. Δεν υπήρχε καμία μέριμνα για την εξάντλησή τους και την αντοχή τους, κανένα ωράριο. Έτσι, την Πρωτομαγιά του 1886, γιορτινή μέρα των λουλουδιών, επέλεξαν οι εργάτες του Σικάγο για να διεκδικήσουν το οκτάωρο και την αργία της Κυριακής. Τα σημερινά αυτονόητα κατακτήθηκαν με το πρώτο βήμα εκείνων των διαδηλώσεων. Και με το αίμα το οποίο χύθηκε στις διεκδικήσεις εκείνων των ημερών.

Είχε προηγηθεί ένα διάστημα ζυμώσεων, καθώς και μικρότερων διαδηλώσεων, ως τη στιγμή που κηρύχθηκε γενική απεργία για την Πρωτομαγιά, κάτι που αναστάτωσε τις βιομηχανίες. Τετρακόσιες χιλιάδες εργάτες δεν προσήλθαν στις δουλειές τους εκείνη την ημέρα και ενενήντα χιλιάδες βγήκαν στους δρόμους να διαδηλώσουν. Συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Χάι μάρκετ και η διάθεσή τους ήταν απολύτως ειρηνική, με γυναίκες και παιδιά. Ως τη στιγμή που κάποιος από το πλήθος πέταξε ένα εκρηκτικό κοντά στους αστυνομικούς, κάτι που χωρίς λόγο προκάλεσε στην αστυνομία τη διαταγή: «πυρ κατά βούληση!». Το αποτέλεσμα ήταν εξοντωτικές συγκρούσεις, με νεκρούς εκατέρωθεν. Επισήμως ανακοινώθηκα τέσσερις νεκροί διαδηλωτές και οκτώ αστυνομικοί, κάτι που σίγουρα δεν ανταποκρίνεται στα πόσα συνέβησαν. Τέσσερις διαδηλωτές, με ηγετικό ρόλο, οι Αύγουστος Σπις, Λούι Λιγκ, Άνκολα Φίσερ και Αλμπερ Πάρσον καταδικάστηκαν σε θάνατο δι’ απαγχονισμού, ποινή που εκτελέστηκε στις 11 Νοεμβρίου του 1887. Δύο χρόνια μετά, στο Βέλγιο έγινε δεκτή η πρόταση των διαδηλωτών του Σικάγου για οκτάωρη εργασία και κυριακάτικη αργία.