Μία διαφορετική συζήτηση με συντονιστή τον υφυπουργό Παιδείας και πρώην πρύτανη του ΑΠΘ, Νίκο Παπαϊωάννου και συμμετέχοντες- συνεντευξιαζόμενους τους πρυτάνεις 10 ΑΕΙ της χώρας πραγματοποιήθηκε σήμερα στη ΔΕΘ και στο περίπτερο 15, στο πλαίσιο τουAristotle Innovation Forum.
Στην εκδήλωση τοποθετήθηκαν ο Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητής Κυριάκος Αναστασιάδης, ο Πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Καθηγητής Σταμάτης Αγγελόπουλος, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Καθηγητής Θεόδωρος Θεοδουλίδης, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Καθηγητής Στυλιανός Κατρανίδης, η Πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Καθηγήτρια Χριστίνα Κουλούρη, η Πρύτανις του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Καθηγήτρια Άννα Μπατιστάτου, ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Λασπίδου, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών, Καθηγητής Χρήστος Μπούρας, ο Πρύτανης του Ιονίου Πανεπιστημίου, Καθηγητής Ανδρέας Φλώρος, ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Καθηγητής Ιωάννης Χατζηγεωργίου.
Όπως τόνισε αρχικώς ο κ. Παπαϊωάννου, «Η Ελλάδα για πολλά χρόνια βρέθηκε εγκλωβισμένη σε ένα μοντέλο όπου η γνώση παραγόταν, αλλά δεν αξιοποιούνταν επαρκώς, που η έρευνα υπήρχε, αλλά δεν διασυνδεόταν με την πραγματική οικονομία, που τα πανεπιστήμια λειτουργούσαν συχνά ως απομονωμένοι θύλακες, αντί για ζωντανούς πυρήνες ανάπτυξης. Αυτό το μοντέλο, όμως, αλλάζει. Και αλλάζει συνειδητά, με πολιτικές επιλογές, με μεταρρυθμίσεις και με στρατηγικό σχέδιο. Σήμερα, μιλάμε για ένα νέο υπόδειγμα: ένα οικοσύστημα όπου η Ανώτατη Εκπαίδευση, η Έρευνα και η Καινοτομία δεν λειτουργούν αποσπασματικά, αλλά συνθέτουν μια ενιαία, δυναμική αλυσίδα αξίας.
Και σε αυτή την αλυσίδα, ο ρόλος της Πολιτείας είναι καθοριστικός. Πρώτον, διασφαλίζοντας την ποιότητα και την εξωστρέφεια των πανεπιστημίων μας. Τα ελληνικά ΑΕΙ δεν είναι πια ιδρύματα που απλώς μεταδίδουν γνώση. Μετατρέπονται σε κόμβους αριστείας, σε κέντρα παραγωγής νέας γνώσης, σε εστίες καινοτομίας. Με την ενίσχυση της χρηματοδότησης, με νέες προσλήψεις μελών ΔΕΠ, με σύγχρονες υποδομές και με την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε οι νέοι επιστήμονες να μπορούν να ονειρεύονται και να δημιουργούν εδώ, στην Ελλάδα. Δεύτερον, ενισχύουμε ουσιαστικά την έρευνα. Και εδώ τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Τα τελευταία χρόνια, οι επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη έχουν αυξηθεί σημαντικά. Η έρευνα παύει να θεωρείται πολυτέλεια και αναγνωρίζεται ως βασικός πυλώνας ανάπτυξης. Τα ελληνικά ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια συμμετέχουν πλέον ενεργά σε διεθνή δίκτυα, προσελκύουν ανταγωνιστικά προγράμματα και συνεργάζονται με κορυφαίους οργανισμούς του εξωτερικού. Τρίτον, και ίσως το πιο κρίσιμο, επενδύουμε στην καινοτομία. Γιατί η γνώση αποκτά πραγματική αξία όταν μετατρέπεται σε εφαρμογή. Όταν γίνεται προϊόν, υπηρεσία, λύση για την κοινωνία».
Ο πρύτανης του ΑΠΘ τόνισε πως στόχος είναι το Πανεπιστήμιο να αποτελεί φοιτητική εμπειρία που θα καθορίσει τη μετέπειτα ζωή των νέων.
Ο πρύτανης του Εθνικού Μετρόβιου Πολυτεχνείου τόνισε πως η Ελλάδα έχει λαμπρά μυαλά όμως «για να υλοποιηθεί το μέγιστο από αυτή την προσπάθεια θα πρέπει να συνδράμει η πολιτεία. Να είναι ξεκάθαρο το πλαίσιο λειτουργίας όλων μας και να καταλάβουμε πως η εκπόνηση καινοτόμου έρευνας αναπτύσσει οικονομικά τη χώρα και κοινωνικά όλο τον λαό».
Ο κ. Μπούρας, πρύτανης του πανεπιστημίου Πατρών αναφερόμενος στη συνταγματική αναθεώρηση επεσήμανε την ανάγκη τροποποίησης του άρθρου 16 για την ενίσχυση του αυτοδιοίκητου των ΑΕΙ. «Επενδύουμε πάρα πολύ στην τεχνητή νοημοσύνη όπου την ερχόμενη εβδομάδα ανακοινώνεται ο οδικός χάρτης για την εφαρμογή της ΤΝ στη διοίκηση, εκπαίδευση και έρευνα. Δίνουμε έμφαση στα humanities και επενδύουμε σε θέματα κυβερνοασφαλειας. Επειδή στο επίκεντρο είναι οι φοιτητές μας, πρέπει να ξαναδούμε τα προγράμματα σπουδών, και Πολιτεία και ΕΘΑΑΕ να αξιοποιήσουν τα δεδομένα που έχουμε ώστε να σχεδιάσουν νέες πολιτικές για την ανώτατη εκπαίδευση».
Ο πρύτανης του ΠΑΜΑΚ επεσήμανε την ανάγκη οι φοιτητές/τριες να έχουν τα εφόδια ώστε να μπορούν να αξιολογούν τις πληροφορίες που δέχονται καθημερινά. «Χρειαζόμαστε ένα πανεπιστήμιο που θα δίνει στο φοιτητή τις γνώσεις σε θέματα μεθοδολογίας, επιστημονικής λογικής, θεμελιώδεις έννοιες και θεωρίες ώστε οι φοιτητές μας να μπορούν να κρίνουν τι είναι πληροφορία, γνώση, τι είναι ψευδές. Ετσι λοιπόν πρέπει να δούμε πάλι τα προγράμματα σπουδών μας, ως πανεπιστήμια έχουμε πολλά να κάνουμε σε αυτή την κατεύθυνση».
Η κ. Κουλούρη εστίαση στη «μεταρρυθμιστική κόπωση των ΑΕΙ» τονίζοντας πως υπάρχει μια δυσανεξία σε οποιαδήποτε αλλαγή. «Τα ΑΕΙ είναι από τους πλέον ανθεκτικούς θεσμούς στην ιστορία και πρέπει να συνεχίσουν να αντέχουν και να αντιστέκονται σε απειλές που διεθνώς πυκνώνουν. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, η εμπειρία των αμερικανικών πανεπιστημίων μας δείχνουν ότι πρέπει να βρισκόμαστε σε εγρήγορση απέναντι σε προσπάθειες απειλής της ελευθερίας της σκέψης και της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Η ευθύνη μας είναι μεγάλη και δεν πρέπει να αναλώνεται σε λόγια αλλά σε συγκεκριμένες αλλαγές. Η πολιτεία θα πρέπει να μας εμπιστευθεί όπως μας εμπιστεύεται η κοινωνία. Ο γραφειοκρατικός φόρτος είναι τεράστιος απορροφώντας σημαντικό μέρος ενέργειας που δεν δαπανάται σε σημαντικές ενέργειες όπως η έρευνα και η δημιουργική σκέψη. Είμαστε εδώ για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες μας».
Στην ενίσχυση του αυτοδιοίκητου, την απλοποίηση των διαδικασιών και τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη από πολιτεία εστίασε η πρύτανις του πανεπιστημίου Ιωαννίνων. «Οταν μιλούμε για ψηφιακό πανεπιστήμιο δεν αφορά μόνο την ψηφιοποίηση των διαδικασιών αλλά έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης που πρέπει να καταλάβουμε. Τα πανεπιστήμια πρέπει να συνδιαμορφωσουμε και να αλλάξουμε το μέλλον».
Για τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου των περιφερειακών ΑΕΙ μίλησε ο πρύτανης του πανεπιστημίου δυτικής Μακεδονίας. Ο κ. Θεοδουλίδης τόνισε πως συμβάλουν στην κοινωνική συνοχή.
Ο πρύτανης του ΔΙΠΑΕ Σταμάτης Αγγελόπουλος υπογράμμισε πως το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν έχει να φοβηθεί απολύτως τίποτα από τη λειτουργία των Μη Κρατικών ΑΕΙ. «Τα πανεπιστήμια μας δεν είναι πια ένας κλειστός χώρος παραγωγής γνώσης αλλά αποτελεί έναν αναπτυξιακό πυλώνα με κοινωνικό ρόλο που αυτό μας καθιστά ανταγωνιστικούς. Το ΔΙΠΑΕ δίνει μεγάλη βαρύτατα στην εξωστρέφεια και τη διεθνοποίηση και η διασύνδεση με την έρευνα είναι φοβερά κομβική για ένα πανεπιστήμιο. Το ότι το ΔΙΠΑΕ απλώνεται σε πέντε περιοχές αυξάνει την ευθύνη μας ώστε να αναπτύξουμε αυτές τις περιοχές και να συμμετέχουμε στην ενίσχυση του ΑΕΠ τους. Αξιοποιούμε το κοινωνικό κεφάλαιο στις περιοχές όπου εκτεινόμαστε και γι αυτό θα πρέπει να ενισχύσουμε τον ρόλο των δημοτικών πανεπιστημίων».
Ο πρύτανης του Ιόνιου Πανεπιστημίου αναφέρθηκε στην ανάγκη προσαρμογής των ΑΕΙ στις σύγχρονες προκλήσεις και απαιτήσεις της αγοράς. «Το Ιόνιο θα προσφέρει από τον Σεπτέμβριο οριζόντια δύο μαθήματα που σχετίζονται με ΤΝ και έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα σπουδών εξειδικευμένα μαθήματα. Στον ΕΛΚΕ πολιτικά ενσωματώσαμε τη χρήση ΤΝ στις διοικητικές διαδικασίες και αναμένουμε το επόμενο τρίμηνο τη σχετική αποτίμηση. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι κάθε πανεπιστήμιο είναι διαφορετικό και πρέπει να ληφθεί υπόψιν στις νομοθετικές αλλαγές. Το μεγαλύτερο στοίχημα στο πλαίσιο του αυτοδιοίκητου είναι να πάψουμε να ασχολούμαστε με την επίλυση καθημερινών προβλημάτων και να εστιάζουμε περισσότερο στη στρατηγική και ακαδημαϊκή ανάπτυξη των τμημάτων μας».
Η κ. Λασπίδου, αντιπρύτανης του πανεπιστημίου Θεσσαλίας τόνισε πως «πρέπει να οδηγούμε και όχι να ακολουθούμε τις εξελίξεις. Πρέπει να επιμορφωθουμε εμείς οι ίδιοι και να ξαναδούμε τα προγράμματα σπουδών μας. Πρέπει να εξετάσουμε τι θέλουμε από την ΤΝ οι προκλήσεις είναι τεράστιες και πρέπει όλες μας οι ενέργειες να γίνονται σύμφωνα με την ηθική και τη συμπερίληψη».
Κλείνοντας αυτή τη συζήτηση μεταξύ των πρυτάνεων των ΑΕΙ της Θεσσαλονίκης ο πρύτανης του ΑΠΘ υπογράμμισε πως το AIF ξεκίνησε από το Αριστοτέλειο αλλά «σε συνεργασία με όλα τα πανεπιστήμια εκτιμούμε πως θα γίνει θεσμός. Η καινοτομία έχει μέσα και την έρευνα, εκεπιδευση και διασύνδεση με την κοινωνία. Συμβολικά λοιπών ξεκινά ένας θεσμός για την πόλη και τη χώρα και όπως είχαμε συζητήσει και με την υπουργό Σοφία Ζαχαράκη, σκοπός είναι να πάρουμε πίσω αυτό που μας ανήκει: να γίνουμε ένας εκπαιδευτικός κόμβος και ένας κόμβος καινοτομίας. Είμαστε όλα τα ΑΕΙ και αυτό δείχνει ότι ο θεσμός του AIF θα μείνει. Τα πανεπιστήμια είμαστε η κινητήριος δύναμη της κοινωνίας».
