Με τις εξελίξεις στο ενεργειακό πεδίο να τρέχουν με κατακλυσμιαίους ρυθμούς,η «Μακεδονία της Κυριακής» και το emakedonia.gr έθεαν στο επίκεντρο της ημερίδας που διοργάνωσαν χθες στη Θεσσαλονίκη τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται, επιχειρώντας να εξηγήσουν και να ερμηνεύσουν μέσα από τοποθετήσεις διακεκριμένων ομιλητών το πώς αυτή επηρεάζει πρακτικά την καθημερινότητα επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Βόρεια Ελλάδα, λόγω της κομβικής γεωγραφικής, γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής της θέσης και σημασίας στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχει όλα τα φόντα και τις προϋποθέσεις να αποτελέσει έναν παίκτη-ρυθμιστή (με αμερικανική ώθηση) στο πολύπλοκο ενεργειακό παζλ.
Ας επιχειρήσουμε να ενώσουμε τα κομμάτια του.
Στις γεωστρατηγικές συμπληγάδες το FSRU Θεσσαλονίκης
Ξεκινώντας από τη Θεσσαλονίκη, ο Κάθετος Διάδρομος, παρά το υποτονικό ξεκίνημα, αποτελεί κομβικό παράγοντα και για την υλοποίηση ή μη του FSRU (πλωτής μονάδας υγροποιημένου φυσικού αερίου) ανοιχτά του Θερμαϊκού, με τη Helleniq Energy να λαμβάνει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του έτους την επενδυτική απόφαση για το αν τελικά προχωρήσει το μεγαλόπνοο project, μία επένδυση εκτιμώμενου ύψους 150 εκατ. ευρώ με χρονοδιάγραμμα υλοποίησης έως το 2030.
Η πρόσφατη επαναλειτουργία του αγωγού πετρελαίου Θεσσαλονίκης – Σκοπίων μεταβάλει ριζικά τα δεδομένα στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός κάθετου διαδρόμου πετρελαίου με τη Helleniq Energy να στήνει ένα νέο ενεργειακό hub, έχοντας τη Θεσσαλονίκη στο επίκεντρο.
Με τον ενεργειακό πυρετό να χτυπά κόκκινο το τελευταίο διάστημα, η ανάγκη για περισσότερες υποδομές FSRU καθίσταται επιτακτική στο φόντο της απεξάρτησης της χώρας μας αλλά και της ΕΕ από το ρωσικό αέριο, με την Βόρεια Ελλάδα να αποτελεί την κύρια πύλη εισόδου αμερικανικού LNG στην Ευρώπη.
Ο ρωσικός γρίφος
Πηγές της αγορά με γνώση του θέματος, διαμηνύουν πως η επενδυτική απόφαση για την εγκατάσταση FSRU στη Θεσσαλονίκη θα ληφθεί σε συνάρτηση με την προοπτική αποκατάστασης των σχέσεων με τη Ρωσία η οποία σε βάθος χρόνου θεωρείται ότι θα συμβεί. Μία παραδοχή που αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά καθώς σε τελική ανάλυση αν δεν βγαίνει οικονομικά το έργο (κάτι που θα εξαρτηθεί από το ενδιαφέρον της αγοράς που θα δείξει αν το εγχείρημα είναι βιώσιμο για την εταιρεία) ή αν πλέον δεν είναι χρήσιμο (εφόσον η Ευρώπη κάνει νέα στροφή και αποκαταστήσει τις σχέσεις με τη Μόσχα και ρέει ανεμπόδιστα το ρωσικό αέριο), δεν θα προχωρήσει.
Ο γεωπολιτικός και γεωστρατηγικός παράγοντας ναι μεν παίζει τον δικό του ρόλο αλλά μέχρι ένα σημείο, μετά κάποιος θα πρέπει να πληρώσει τον λογαριασμό. Πάντως εφόσον η Helleniq Energy ανάψει το πράσινο φως είναι πιθανό να διεκδικήσει και ευρωπαϊκή στήριξη για το έργο που αν προχωρήσει θα επιτρέψει διευρυμένη πρόσβαση στις αγορές φυσικού αερίου, αποτελώντας ταυτόχρονα σημείο εφοδιασμού πλοίων με καύσιμο LNG για το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Τι αφορά
Η εταιρεία, βάσει του σχεδιασμού, θα αναπτύξει τον πλωτό σταθμό με δύο πλοία, ένα μόνο για αποθήκευση αερίου (FSU) και ένα αποθήκευσης και αεριοποίησης (FSRU) που θα έχουν συνολική χωρητικότητα 270-280.000 κ.μ. LNG.
Η πλωτή δεξαμενή θα αποτελείται από δύο πλοία δεμένα σε τεχνητή νησίδα, σε μια έκταση περίπου 80 στρεμμάτων (395 m X 204 m). Θα βρίσκεται σε απόσταση 3,45 χιλιομέτρων νότια-νοτιοδυτικά του προβλήτα 6 του Λιμένα της Θεσσαλονίκης και περίπου 3,12 χιλιόμετρα ανατολικά της πλησιέστερης δυτικής ακτογραμμής.
Το υγροποιημένο φυσικό αέριο θα έρχεται σε θερμοκρασία -160 βαθμών Κελσίου και θα αεριοποιείται με τη χρήση του θερμότερου θαλασσινού νερού. Εν συνεχεία το αεριοποιημένο φυσικό αέριο θα μεταφέρεται με υποθαλάσσιο αγωγό μήκους στη στεριά και με χερσαίο αγωγό στις εγκαταστάσεις της Enerwave στα Διαβατά ενώ ποσότητες θα διοχετεύονται και στο ΕΣΦΑ (Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Αερίου).
Και δεύτερο FSRU στην Αλεξανδρούπολη;
Την ίδια στιγμή, η αγκυροβόληση και δεύτερου FSRU της Gastrade (με μετόχους μεταξύ άλλων τον όμιλο Κοπελούζου, τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, τη Bulgartransgaz και τον ΔΕΣΦΑ) στην Αλεξανδρούπολη ενδέχεται να… εκτρέψει από την πορεία του το αντίστοιχο στη Θεσσαλονίκη με το ερώτημα της βιωσιμότητας τριών πλωτών μονάδων σε μία μικρή χώρα όπως η Ελλάδα να πλανάται βασανιστικά.
Την περασμένη Τετάρτη το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε στην περιβαλλοντική αδειοδότηση του δεύτερου FSRU στη Θράκη, μία επένδυση άνω των 650 εκατ. ευρώ.
Το έργο είναι στρατηγική προτεραιότητα για την εταιρεία χωρίς αυτό να προδικάζει πως θα προχωρήει. Εφόσον δοθεί το πράσινο φως για την υλοποίηση της επένδυσης χρειάζονται ακόμα δύο χρόνια για την εμπορική λειτουργία του project.
Το αν θα ληφθεί τελική επενδυτική απόφαση λειτουργίας και δεύτερου σταθμού (με δυναμικότητα κοντά στα 6 δισ. αερίου) θα εξαρτηθεί από την ζήτηση και το ενδιαφέρον της αγοράς μετά τη διενέργεια market test που θα ζυγίσει τις προθέσεις των δυνητικών ενδιαφερόμενων χρηστών.
Η απουσία επιδότησης για το έργο αλλά και ο πανάκριβος Κάθετος Διάδρομος αποτελούν δύο κρίσιμες μεταβλητές που αναμφίβολα λαμβάνονται υπόψιν.
Nέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με αέριο
Ξεδιπλώνοντας το ενεργειακό αφήγημα, τις τελικές αποφάσεις (μέσα στο 2026) της θυγατρικής της Helleniq Energy, Enerwave, αναμένει και το επενδυτικό project, πέριξ των 450 εκατ. ευρώ, που αφορά την κατασκευή υπερσύγχρονης μονάδας αερίου στη Θεσσαλονίκη.
Βάσει των σχεδιασμών, η νέα μονάδα αερίου συνδυασμένου κύκλου προβλέπεται να έχει ισχύ 826 MW και η κατασκευή της συνδέεται σε ένα βαθμό και με το αν θα ρίξει άγκυρα το FSRU στη θαλάσσια περιοχή του Θερμαϊκού Κόλπου.
Η Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη που καθορίζει τις λεπτομέρειες ανάπτυξης του εργοταξίου κατασκευής του σταθμού των 826 MW στα Διαβατά έχει εγκριθεί με την αγορά να αναμένει τις αποφάσεις της εταιρείας.
Στη Βόρεια Ελλάδα, έτοιμος να μπει σε εμπορική λειτουργία μέσα στο 2026 είναι ο νέος υπερσύγχρονος σταθμός ηλεκτροπαραγωγής (με καύσιμο φυσικό αέριο) ισχύος 877 MW, μία επένδυση ύψους 375 εκατ. ευρώ των Motor Oil και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ στην Κομοτηνή.
Το 2027 αναμένεται να λειτουργήσει και η νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής (με φυσικό αέριο) ισχύος 840 MW της κοινοπραξίας ΔΕΗ – ΔΕΠΑ Εμπορίας στην Αλεξανδρούπολη.
Πρόκειται για μια μονάδα (επένδυση ύψους 400 εκατ. ευρώ) που θα συνδέεται απευθείας με το FSRU της Αλεξανδρούπολης, βρίσκεται μια ανάσα από τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB ενώ ταυτόχρονα θα είναι ικανή να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια σε όλες τις γειτονικές χώρες.
Αγωγός αερίου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας
Ταυτόχρονα, ο ΔΕΣΦΑ τρέχει και τον αγωγό αερίου (κόστους 92 εκατ. ευρώ) με τη Βόρεια Μακεδονία ο οποίος θα έχει συνολικό μήκος 123 χιλιόμετρα, ώστε να διασυνδέει τα συστήματα μεταφοράς αερίου των δύο χωρών, με ορίζοντα λειτουργίας το 2027.
Το ελληνικό τμήμα, μήκους 57 χλμ., θα ξεκινά από την περιοχή της Νέας Μεσημβρίας και θα καταλήγει στην περιοχή των Ευζώνων – Γευγελής. Από εκεί θα ξεκινά το εκτός συνόρων σκέλος του έργου, μήκους 68 χιλιομέτρων, το οποίο θα καταλήγει στην περιοχή του Νεγκότινο.
H αρχική χωρητικότητα του αγωγού θα είναι 1,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, με δυνατότητα όμως αύξησης στα 3 δισ. κυβικά μέτρα. Με την ολοκλήρωση του αγωγού ανοίγει διάπλατα μία νέα ενεργειακή δίοδος για τη γειτονική χώρα που θα μπορεί να προμηθεύεται και αζέρικο αέριο αλλά και φορτία LNG τα οποία θα μπαίνουν στο Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου (ΕΣΦΑ) της Ελλάδας μέσω των Τερματικών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης.
Η νέας γενιάς «πράσινη» επένδυση της Metlen στη Σίνδο
Mε γοργούς ρυθμούς εξελίσσεται η επένδυση της Metlen στη Σίνδο που αναδιατάσσει τα δεδομένα στο πολλά υποσχόμενο πεδίο της κυκλικής μεταλλουργίας.
Ο όμιλος θα επενδύσει 500 εκατ. σε δύο εργοστάσια σε Ελλάδα και Ρουμανία για ανακύκλωση μετάλλων, με τη μονάδα της Θεσσαλονίκης να αλλάζει ριζικά το τοπίο.
Το εργοστάσιο, μετά την ολοκλήρωση της επέκτασης, θα περιλαμβάνει: Γραμμή παραγωγής ψευδαργύρου, γραμμή παραγωγής χαλκού με επίπλευση, γραμμή παραγωγής χαλκού με καθίζηση και γραμμή οξίνισης, σηματοδοτώντας το αύριο στον τομέα της μεταλλουργίας, επιτρέποντας στη Metlen να αξιοποιήσει εμπορικά μία νέα τεχνολογία με τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης.
Η Metlen εκκινεί μία πλήρως κατοχυρωμένη τεχνολογία ανάκτησης μετάλλων, με στόχο την παραγωγή νέων οξειδίων μετάλλων από δευτερογενείς πηγές εφοδιασμού, όπως βιομηχανικά υποπροϊόντα.
Η διαδικασία αυτή θα παράγει σειρά κρίσιμων πρώτων υλών (που περιλαμβάνονται στη λίστα Κρίσιμων Ορυκτών Πρώτων Υλών, CRM, της ΕΕ) και βασικά μέταλλα, σε μία εποχή που η Ευρώπη θέλει διακαώς να μειώσει την εξάρτησή της σε στρατηγικής σημασίας ορυκτά από την Κίνα.
Η εταιρεία θα αξιοποιήσει δύο εργοστάσια, το ένα στη Θεσσαλονίκη (με την επέκταση της δυναμικότητας στην παραγωγική μονάδα της Σίνδου) και το άλλο στην Ρουμανία. Ο όμιλος πρόκειται να επενδύσει 500 εκατ. ευρώ (έως το 2028) στην ανακύκλωση μετάλλων, στοχεύοντας σε λειτουργικά κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBITDA) 220 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Η νέα αυτή τεχνολογία, που είναι ευέλικτη παρέχοντας τη δυνατότητα ανάκτησης πολλαπλών μετάλλων σε ποσοστό έως 98%, έχει εφαρμοστεί ήδη στη μονάδα της Metlen στη Σίνδο, αποδεικνύοντας την «αδιαμφισβήτητη» αξία της. Απώτερος στόχος είναι η ανάκτηση μετάλλων 290.000 τόνων ετησίως, μέσω δύο εργοστασίων.
Η μονάδα στη Σίνδο θα συνεισφέρει μεσοπρόθεσμα 33.000 τόνους μετάλλων και θα παράγει χαλκό, νικέλιο, κοβάλτιο, σίδηρο και μαγγάνιο. Τα υπολείμματα των παραπάνω μετάλλων έχουν ήδη μεταφερθεί εδώ και καιρό στην περιοχή από ένα παλαιό εργοστάσιο του ομίλου στη Ρουμανία.
Τα 5 σημεία – κλειδιά
1)Πρωταγωνιστής και συνδιαμορφωτής των ενεργειακών γεγονότων καθίσταται η Βόρεια Ελλάδα.
2) Ο παράγοντας game – changer είναι οι ΗΠΑ που αναγνωρίζουν εμπράκτως την στρατηγική σημασία Μακεδονίας και Θράκης.
3) Τα μεγαλεπήβολα επενδυτικά projects μετατρέπουν την περιοχή σε σταθερό σημείο αναφοράς για την Ευρώπη.
4) Με την ενέργεια στους ταραγμένους καιρούς που ζούμε να είναι πλέον μοχλός άσκησης επιρροής και ισχύος, ο έλεγχος των οδών μεταφοράς της αναβαθμίζει σε πολλαπλά επίπεδα μία χώρα.
5) Τα περίφημα FSRUs που μπήκαν τα τελευταία χρόνια στο λεξιλόγιό μας μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να «πετύχουν» το ρουά ματ στο ανελέητο ενεργειακό πόκερ.
REBRANDING ΜΕ DATA CENTER KAI ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
Τη νέα έκδοση της Δυτικής Μακεδονίας βάζει στην πρίζα η ΔΕΗ
Στην πράσινη εποχή με δύο πυλώνες ανάπτυξης, τον ενεργειακό και τον ψηφιακό, επιχειρεί να τοποθετήσει τη Δυτική Μακεδονία η ΔΕΗ, με τους πολίτες μίας από τις πλέον «πληγωμένες» περιοχές της χώρας μας εξαιτίας της απότομης απολιγνιτοποίησης να περιμένουν πράξεις κι όχι λόγια.
Από τη μία, στο ενεργειακό πεδίο, αιχμές του δόρατος είναι τα φωτοβολταϊκά, τα αιολικά, τα έργα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες, αντλησιοταμίευση) και σύγχρονες μονάδες αερίου (για να διασφαλιστεί η ευστάθεια του συστήματος από την αστάθεια των ΑΠΕ που εξαρτώνται από τις καιρικές συνθήκες) και από την άλλη, στο τεχνολογικό πεδίο, τα data centers πρωταγωνιστούν.
Το φιλόδοξο επενδυτικό πλάνο της ΔΕΗ δύναται να αγγίξει τα 12 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου. Η πλέον εμβληματική επένδυση αφορά την κατασκευή μεγάλης κλίμακας data center στο χώρο του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου που θα είναι μεγέθους 300 ΜW και η κατασκευή του θα ξεκινήσει μόλις ολοκληρωθούν οι συμφωνίες με τους hyperscalers (παρόχους) που θα το χρησιμοποιούν. Η παροχή της ενέργειας στο mega data center θα γίνεται behind the meter, δηλαδή οι ανάγκες του δε θα επιβαρύνουν το σύστημα ενέργειας της χώρας.
Παράλληλα, το project θα πλαισιώνεται από εκτεταμένες επενδύσεις (άνω των 3 δισ. ευρώ) ανάπτυξης φωτοβολταϊκών πάρκων, μονάδων αποθήκευσης ενέργειας, αντλησιοταμιευτικών μονάδων, νέων μονάδων αερίου και μονάδων συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΗΘΥΑ).
Πρόκειται για επένδυση 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ που θα δημιουργήσει 4.000 θέσεις εργασίας στην περιοχή, για τις ανάγκες της οποίας θα κατασκευαστεί και μονάδα φυσικού αερίου 100 ΜW στον Άγιο Δημήτριο, δίπλα στο data center. Σε δεύτερη φάση το mega data center μπορεί να εξελιχθεί σε giga data center, να φτάσει δηλαδή στα 1.000 MW που σημαίνει επιπλέον επένδυση της τάξης των 5,4 δισ. και πρόσθετες επενδύσεις 1,2 δισ. σε μονάδες ενέργειας.
Ενεργειακός και τεχνολογικός κόμβος
Το γιγαντιαίων διαστάσεων project του data center στη Δυτ. Μακεδονία επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο – στυλοβάτη για τις ψηφιακές υποδομές στην Ευρώπη ενώ με την ολοκλήρωσή του η ΔΕΗ θα αφήσει ανεξίτηλο στίγμα στον τομέα των data centers.
Tα οφέλη των data centers
Τα data centers είναι οι εγκαταστάσεις όπου αποθηκεύεται τεράστιος όγκος δεδομένων και υποστηρίζουν την τεχνολογία του cloud, αυτό που στα ελληνικά έχει μεταφραστεί υπολογιστικό νέφος.
Επί του πρακτέου και με απλά λόγια, η τεχνολογία αυτή εξυπηρετεί τους πολίτες και τις επιχειρήσεις που αντί να αποθηκεύουν τα δεδομένα τους στον υπολογιστή τους ή σε κάποιον server, θα χρησιμοποιούν την εφαρμογή του cloud, η οποία υποστηρίζεται και λειτουργεί χάρη στα data centers. Eίναι ιδιαίτερα κρίσιμο για μία χώρα την περίοδο που η ψηφιοποίηση κυριαρχεί στην καθημεριμότητά μας να διαθέτει στο έδαφός της data center.
Με τον τρόπο αυτό, αυξάνεται ο βαθμός ασφάλειας των δεδομένων του cloud ενώ η αύξηση της ταχύτητας μετάδοσης των δεδομένων επιτρέπει την ανάπτυξη νέων τεχνολογικών εφαρμογών και την αύξηση της παραγωγικότητας συνολικά για την ελληνική οικονομία. Η κομβική θέση της Ελλάδας μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής την καθιστά ιδανικό προορισμό για διεθνή έργα ψηφιακής συνδεσιμότητας.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ», 01.02.206
