- Newsroom
Μια νύχτα του Ιανουαρίου 1996, οι ακατοίκητες βραχονησίδες του Αιγαίου έγιναν το επίκεντρο της διεθνούς προσοχής και σύμβολο εθνικής έντασης. Μια κρίση που θα δοκίμαζε την ελληνική κοινωνία, θα έθετε την Ελλάδα και την Τουρκία ένα βήμα πριν από την ένοπλη σύγκρουση και θα σημάδευε για πάντα τη συλλογική μνήμη της χώρας. Τριάντα χρόνια μετά, οι μνήμες παραμένουν ζωντανές.
Τριάντα χρόνια πέρασαν από τα Ίμια, μια νύχτα που φάνηκε σαν αιώνας για την Ελλάδα. Μια νύχτα όπου οι ακατοίκητες βραχονησίδες του Αιγαίου μετατράπηκαν σε σύμβολο εθνικής έντασης και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Το 1996 η χώρα βρισκόταν σε πολιτική μετάβαση. Ο Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλευόταν βαριά και ο Κώστας Σημίτης αναλάμβανε πρωθυπουργός εν μέσω μιας κρίσης που θα έθετε την Ελλάδα και την Τουρκία ένα βήμα πριν από τον πόλεμο. Ο Ιανουάριος του 1996 υπήρξε ένας κομβικός μήνας για την ελληνική πολιτική σκηνή. Το ΠΑΣΟΚ κυβερνά, αλλά ο ιστορικός ηγέτης του, Ανδρέας Παπανδρέου, νοσηλευόταν βαριά άρρωστος.
Στις 15 Ιανουαρίου, ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου υποβάλλει την παραίτησή του από το Ωνάσειο και τρεις ημέρες αργότερα η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ εκλέγει τον αντικαταστάτη του, μετά από μια σκληρή εσωκομματική μάχη. Ο εκσυγχρονιστής Κώστας Σημίτης αναλαμβάνει πρωθυπουργός και λίγες ημέρες μετά θα κληθεί να αντιμετωπίσει τη χειρότερη κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις στη σύγχρονη εποχή.
Το χρονικό της κρίσης
Η κρίση των Ιμίων ουσιαστικά ξεκίνησε λίγο πριν εκπνεύσει το 1995.
Τα Χριστούγεννα του ίδιου έτους, ένα τουρκικό εμπορικό πλοίο, το Φιγκέν Ακάτ, προσαράζει κοντά στη βραχονησίδα Ίμια, εκπέμποντας σήμα κινδύνου. Το Λιμεναρχείο Καλύμνου στέλνει ρυμουλκό για βοήθεια, αλλά ο Τούρκος πλοίαρχος αρνείται υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται σε τουρκική περιοχή.
Ενημερώνεται το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο γνωστοποιεί το γεγονός στο τουρκικό ΥΠΕΞ. Οι Τούρκοι διαμηνύουν ότι υπάρχει ζήτημα κυριαρχίας με τις βραχονησίδες Ίμια, υποστηρίζοντας ότι ανήκουν στο κτηματολόγιο Μουγκλά του νομού Μπόντρουμ. Το ελληνικό ΥΠΕΞ απορρίπτει την τουρκική διακοίνωση.
Η ένταση κλιμακώνεται στις 26 Ιανουαρίου, όταν ο δήμαρχος Καλύμνου, Δημήτρης Διακομιχάλης, συνοδευόμενος από κατοίκους και τον αστυνομικό διευθυντή, υψώνει την ελληνική σημαία σε μία από τις βραχονησίδες. Την επόμενη ημέρα, δημοσιογράφοι της Χουριέτ μεταβαίνουν στη Μεγάλη Ίμια, υποστείλουν την ελληνική σημαία και υψώνουν την τουρκική, ζωντανά στην τηλεόραση.
Η Ελλάδα απαντά με το περιπολικό του Πολεμικού Ναυτικού Αντωνίου να κατεβάζει την τουρκική σημαία και να υψώνει την ελληνική. Το ίδιο βράδυ της 28ης Ιανουαρίου, άγημα του Πολεμικού Ναυτικού αποβιβάζεται για να φρουρεί την ελληνική σημαία. Τούρκικα πολεμικά παραβιάζουν τα ελληνικά χωρικά ύδατα, ενώ η Ελλάδα προβαίνει σε διαβήματα προς την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να αποσύρει το άγημα, όχι όμως τη σημαία. Σπεύδουν τα πολεμικά πλοία Ναβαρίνο και Θεμιστοκλής, αλλά ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δεν αποδέχεται την ελληνική πρόταση. Ελλάδα και Τουρκία βρίσκονται μια ανάσα από τον πόλεμο.
Κορύφωση της έντασης
Στις 31 Ιανουαρίου, οι τουρκικές ειδικές δυνάμεις αποβιβάζονται στη μικρή Ίμια και στις 4:30 π.μ. ελικόπτερο του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού διαπιστώνει την παρουσία τους. Στις 4:50 π.μ., εντοπίζεται περίπου δέκα Τούρκους κομάντο. Το ελικόπτερο επιστρέφει στη βάση και χάνεται από τα ραντάρ, με αποτέλεσμα να ανασυρθούν νεκρά τα τρία μέλη του πληρώματος:
- Υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης
- Υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος
- Αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός
Με παρέμβαση του Αμερικανού υφυπουργού Εξωτερικών Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, μέχρι το μεσημέρι οι σημαίες, τα πλοία και οι στρατιώτες αποσύρονται. Οι υπουργοί Γεράσιμος Αρσένης και Θεόδωρος Πάγκαλος ανακοινώνουν αποκλιμάκωση της κρίσης.
Τριάντα χρόνια μετά, η κρίση των Ιμίων παραμένει μια πληγή στην εθνική συλλογική συνείδηση.
Μαρτυρίες
Κατά την κρίση, δύο ελληνικές πυραυλακάτοι τέθηκαν σε άμεση ετοιμότητα, πέρα από τα επτά πολεμικά πλοία, για την προστασία των Ιμίων. Ο αντιναύαρχος Σπύρος Κονιδάρης θυμάται στο ΕΡΤnews ότι τα πλοία και οι πυραυλακάτοι ήταν πλήρως οπλισμένα και έτοιμα να ανοίξουν πυρ σε λίγα δευτερόλεπτα. Το ελικόπτερο που πετούσε πάνω από τα νησιά διαλύθηκε στη θάλασσα.
Ο ταξίαρχος Ιπτάμενος ε.α., Μάνος Καρυωτάκης, περιγράφει: «Ήμουν 25-26 ετών και νεαρός ιπτάμενος. Η εντολή ήταν επείγουσα· δεν βγήκα από τη μοίρα για πέντε ημέρες». Στις 30 Ιανουαρίου, ζήτησε λίγα λεπτά για να γράψει ένα γράμμα στη μητέρα του και να αποχαιρετίσει τους γονείς του.
Η νύχτα των Ιμίων παραμένει σημείο αναφοράς για την Ελλάδα, δοκιμάζοντας τη χώρα και την εθνική της εγρήγορση απέναντι σε κρίσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πόλεμο.
Με πληροφορίες απόΕΡΤ
