- Newsroom
O Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας εγκαινίασε απόψε την έκθεση «Στο ένδοξο αλωνάκι. Μεσολόγγι 1826, Έξοδος», που διοργανώνεται από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου.
Κατά τον χαιρετισμό του, ο κ. Τασούλας υπογράμμισε ότι «Το Μεσολόγγι μάς εμπνέει και μας καθοδηγεί σήμερα, δείχνοντάς μας ότι σε απαιτητικούς καιρούς το θάρρος και η αυταπάρνηση μας επιτρέπουν να υπερβαίνουμε τις δυσκολίες» και πρόσθεσε ότι «Η αυτοθυσία, υπερβαίνει τα γεγονότα και όταν γίνεται συλλογική ξεπερνά τα όρια της στιγμής. Έτσι, μέσα από μια φαινομενική ήττα, γεννιούνται οι νίκες του μέλλοντος που ορίζουν την Ιστορία. Γιατί, τελικά, μια επανάσταση δεν κρίνεται τόσο στις μάχες των όπλων, αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό, στις μάχες των ιδεών, στο πεδίο της πίστης και των ιδανικών».
Μάλιστα, σημείωσε ότι «Υπάρχουν μάχες στην ιστορία των εθνών, όπου οι ηττηθέντες δοξάζονται περισσότερο από τους νικητές. Όχι γιατί λησμονείται η έκβαση, αλλά γιατί αναγνωρίζεται το μέγεθος της ψυχής των ανθρώπων που στάθηκαν απέναντι στη μοίρα τους με πρωτοφανή αυτοθυσία».
Αναφερόμενος στην έκθεση, συνεχάρη την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους για τη σημαντική αυτή πρωτοβουλία, που όπως είπε «ξεδιπλώνει 340 πολύτιμα τεκμήρια, χωρισμένα σε 13 ενότητες, τα οποία θα αποπειραθούν, εφόσον κι εμείς είμαστε καλοί δέκτες αυτής της απόπειρας, να μας μεταφέρουν όχι μόνο πληροφορίες, αλλά και το περίφημο άρωμα της εποχής. Το άρωμα της εποχής που είναι το πιο δύσκολο να επισκεφθεί κανείς στην γνώση της ιστορίας» και συμπλήρωσε ότι «Τιμούμε 200 χρόνια από ένα γεγονός που υπήρξε καθοριστικό για την ύπαρξη του νέου ελληνισμού. Δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Συνεχίζει να συνομιλεί με το παρόν και να μας δεσμεύει για το μέλλον».
Ειδικότερα, κατά τον χαιρετισμό του, ο κ. Τασούλα επισήμανε:
«Κυρίες και κύριοι,
Υπάρχουν μάχες στην ιστορία των εθνών όπου οι ηττηθέντες δοξάζονται περισσότερο από τους νικητές. Όχι γιατί λησμονείται η έκβαση, αλλά γιατί αναγνωρίζεται το μέγεθος της ψυχής των ανθρώπων που στάθηκαν απέναντι στη μοίρα τους με πρωτοφανή αυτοθυσία.
Η αυτοθυσία υπερβαίνει τα γεγονότα. Και όταν γίνεται συλλογική, είναι μια δύναμη που ξεπερνά τα όρια της στιγμής.
Ας κάνουμε μία απόπειρα, να μεταφερθούμε σε εκείνες τις δραματικές στιγμές της τελετουργίας της Εξόδου. Η Έξοδος προετοιμάστηκε καταλεπτώς. Συμφώνησαν όλοι ομοθυμαδόν για την Έξοδο. Ακόμη και αυτοί που δεν μπορούσαν λόγω ασθένειας ή τραύματος ή ηλικίας, και αυτοί συμφώνησαν να μείνουν στις πυριτιδαποθήκες που θα τις ανατίναζαν για να μην αιχμαλωτιστούν, άρα για να πεθάνουν ελεύθεροι.
Και στην τελετουργία της Εξόδου, σε εκείνες τις δραματικές στιγμές που μέσα στην δική μας σημερινή ζωή είναι σχεδόν ασύλληπτες στιγμές, όλοι αγκαλιάστηκαν, συγχώρησαν ο ένας τον άλλον και είπαν «καλή αντάμωση». Πού όμως «καλή αντάμωση»; Καλή αντάμωση στον άλλο κόσμο. Και αυτό δεν τους λύγισε, αυτή η ευχή που έδωσε ο ένας στον άλλον. Και αποφασισμένοι, ξημερώματα της Κυριακής των Βαΐων, υλοποίησαν την ιερουργία, πλέον, της Εξόδου.
Η αυτοθυσία, λοιπόν, υπερβαίνει τα γεγονότα και όταν γίνεται συλλογική ξεπερνά τα όρια της στιγμής. Έτσι, μέσα από μια φαινομενική ήττα, γεννιούνται οι νίκες του μέλλοντος που ορίζουν την Ιστορία. Γιατί, τελικά, μια επανάσταση δεν κρίνεται τόσο στις μάχες των όπλων, αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό, στις μάχες των ιδεών, στο πεδίο της πίστης και των ιδανικών.
Μία τέτοια στιγμή υπήρξε η περιώνυμη Έξοδος του Μεσολογγίου.
Σήμερα, στα εγκαίνια της εξαιρετικής αυτής έκθεσης, που μέσα από πολύτιμα τεκμήρια αναδεικνύεται η εποχή εκείνη, αξίζει να εκφράσουμε τα θερμά μας συγχαρητήρια προς την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους για τη σημαντική αυτή πρωτοβουλία.
Μία πρωτοβουλία που ξεδιπλώνει στα μάτια μας και στις αισθήσεις μας 340 πολύτιμα τεκμήρια, χωρισμένα σε 13 ενότητες, τα οποία θα αποπειραθούν, εφόσον κι εμείς είμαστε καλοί δέκτες αυτής της απόπειρας, να μας μεταφέρουν όχι μόνο πληροφορίες, αλλά και το περίφημο άρωμα της εποχής. Το άρωμα της εποχής που είναι το πιο δύσκολο να επισκεφθεί κανείς στην γνώση της ιστορίας.
Τιμούμε 200 χρόνια από ένα γεγονός που υπήρξε καθοριστικό για την ύπαρξη του νέου ελληνισμού. Δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Συνεχίζει να συνομιλεί με το παρόν και να μας δεσμεύει για το μέλλον. Η «άχρονη θύμηση» του Μεσολογγίου, της Εξόδου, όπως γράφει ο Παλαμάς, στα 100 χρόνια της Εξόδου, είναι η πιο σπουδαία νίκη της υπεράνθρωπης πάλης των Ελεύθερων Πολιορκημένων. Μιας πάλης που ενσάρκωσαν η απτόητη φρουρά και ο λαός του Μεσολογγίου, οι οποίοι στάθηκαν με αξιοπρέπεια και συγκλονιστικό απόθεμα ψυχικού σθένους. Γι' αυτό ανήκουν στη χορεία των ηρώων.
Το Μεσολόγγι πέρασε στην τέχνη, υμνήθηκε από τους ποιητές και απέκτησε μια διαχρονική διάσταση συνομιλώντας με το ανώτερο. Πόση ελευθερία, κυρίες και κύριοι, χωράει μέσα σε λίγες λέξεις; «Ελευθερία ή θάνατος». Στο Μεσολόγγι, οι λέξεις αυτές απέκτησαν σάρκα και οστά. Εξέφρασαν την ενσυνείδητη επιλογή αδούλωτων ανθρώπων να ζήσουν ελεύθεροι ή να πεθάνουν ελεύθεροι.
Όπως έγραψε ο Κολοκοτρώνης, «εχάσαμε ενδόξως στο Μεσολόγγι». Και το επίρρημα είναι πολύ πιο δυνατό από το ρήμα. Το «ενδόξως» έχει μεγαλύτερη σημασία από το ρήμα. Και όπως ελέχθη από άλλον, οι εξοδούχοι του Μεσολογγίου ήταν ηττημένοι στη ζωή, αλλά νικητές στην αναμέτρησή τους με την Ιστορία.
Γνωρίζουμε για τους ανηλεείς βομβαρδισμούς, τις στερήσεις, τις αρρώστιες και την εξαντλητική πείνα. Γνωρίζουμε ότι τελικά μόνον η έλλειψη τροφής λύγισε το Μεσολόγγι. Όχι όμως την ψυχή του. Εκείνη δεν λύγισε ποτέ· υψώθηκε και μετατράπηκε σε διεθνές σύμβολο.
Η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τους λίγους, αλλά από τους πολλούς· από ανθρώπους απλούς, που την ώρα της δοκιμασίας επιλέγουν να σταθούν όρθιοι, ενωμένοι, στο ύψος της ευθύνης τους. Είναι εκείνοι που, ακόμη κι όταν όλα γύρω τους καταρρέουν, συνεχίζουν να αγωνίζονται, όχι επειδή αγνοούν το τέλος, αλλά γιατί βλέπουν πέρα από αυτό.
Έτσι γράφτηκε η ιστορία του Μεσολογγίου. Το έργο της αντίστασής του υπήρξε ίσως το πιο ένδοξο πολεμικό κατόρθωμα της Επανάστασης, μια κορυφαία στιγμή που ανέδειξε το νόημα της ανυπόταχτης ψυχής και το διέδωσε πέρα από τα σύνορα, στην Ευρώπη του τότε και στον χρόνο έως σήμερα, διαμορφώνοντας συνειδήσεις και εμπνέοντας λαούς.
Και γι' αυτό οι Έλληνες δεν ήταν μόνοι. Λίγες μέρες μετά την τρομερή νύχτα της Εξόδου, νύχτα πάλι, στο Παρίσι, έξω από το Βασιλικό Μέγαρο, εκατοντάδες Γάλλοι φοιτητές διαδήλωναν προς τον Βασιλέα της Γαλλίας Κάρολο και του ζητούσαν, εμπνευσμένοι από την τραγωδία του Μεσολογγίου, να συμβάλλει στην απελευθέρωση της Ελλάδος.
Πολλοί ξένοι συμπαρατάχθηκαν στον αγώνα τους, συγκινημένοι από το μέγεθος της θυσίας. Η Έξοδος αντήχησε σ' όλη την Ευρώπη και προκάλεσε την έγερση πολλών υπέρ του ελληνικού αγώνα. Κάτι ανάλογο αλλά πολύ ισχυρότερο από την επίδραση της καταστροφής της Χίου, τέσσερα χρόνια πριν την Έξοδο.
Έτσι έγινε δύναμη που άλλαξε την ιστορία. Έτσι η θυσία έγινε νίκη. «Έδωσα τα πάντα για την Ελλάδα, τώρα της δίνω και τη ζωή μου», ήταν τα τελευταία λόγια του Λόρδου Βύρωνα και η στάση αυτή έγινε μέρος ενός ευρύτερου ρεύματος. Ο φιλελληνισμός αναδείχθηκε σε παγκόσμια δύναμη, κινητοποιώντας ανθρώπους και αγγίζοντας βαθιά τις κοινωνίες της εποχής.
Δύο αιώνες μετά, στεκόμαστε ενώπιον αυτής της μνήμης όχι μόνο για να τιμήσουμε, αλλά και για να αναμετρηθούμε μαζί της. Τιμούμε εκείνους που, με αίμα και αυταπάρνηση, μας χάρισαν την ελευθερία και ανέδειξαν ένα πρότυπο, ανεπανάληπτο δε, αγωνιστικού πνεύματος.
Το Μεσολόγγι μάς εμπνέει και μας καθοδηγεί σήμερα, δείχνοντάς μας ότι σε απαιτητικούς καιρούς το θάρρος και η αυταπάρνηση μας επιτρέπουν να υπερβαίνουμε τις δυσκολίες. Γιατί πέρα από την καθημερινή ζωή υπάρχει και μια βαθύτερη στάση ζωής, που ορίζεται από την καθαρότητα και τη δωρικότητα των ιδανικών, στο ύψος των οποίων αξίζει να ανυψώνουμε τη ζωή μας, έτσι ώστε να πηγαίνουμε «πέρα από την τιμή και την πεποίθησή μας» και να κερδίζουμε στις αναμετρήσεις του αύριο.
Και αυτό το «κέρδισμα» σε αυτή τη μεγάλη αναμέτρηση της Εξόδου δεν χρειάζεται να εξυμνηθεί από τροπαιούχους του άδειου λόγου. Χρειάζεται να εξυμνηθεί με λιτότητα, με δωρικότητα, με σπαραγμό και με ατέλειωτο θαυμασμό.
Ας είναι λοιπόν για όλους μας το Μεσολόγγι ένα διαρκές παράδειγμα και ας απολαύσουμε την λαμπρή έκθεση που μας περιμένει».
