UPDATED
Στοχευμένες κι όχι οριζόντιες παρεμβάσεις για να σβήσει τις φωτιές που ανάβουν στις τσέπες των πολιτών οι αυξήσεις σε αμόλυβδη και ντίζελ κίνησης, κρατώντας «πυρομαχικά» και για αργότερα (πέριξ του 1 δισ.), επιλέγει να ρίξει στη μάχη κατά της ακρίβειας αυτή την ώρα το οικονομικό επιτελείο.
Με τον πόλεμο να πυροδοτεί διαρκείς εκρήξεις στις τιμές του πετρελαίου και του αερίου και την Ευρώπη για ακόμα μία φορά κατώτερη των περιστάσεων, χαμένη σε ανούσιες συζητήσεις για το αν και τι μέτρα πρέπει να λάβει, η κυβέρνηση επιχειρεί να απλώσει ένα ισχυρότερο δίχτυ προστασίας στα συμπιεσμένα εισοδήματα, μετά το μάλλον αναποτελεσματικό πλαφόν κέρδους σε καύσιμα, τρόφιμα, με την προσδοκία και την ελπίδα πως θα απορροφηθούν όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα, οι κραδασμοί των ανατιμήσεων.
Πυρήνας των εξαγγελιών (ύψους 306 εκατ. ευρώ για Απρίλιο, Μάιο και βλέπουμε...) που εξειδίκευσαν ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, και ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, είναι το νέο Fuel Pass, το οποίο αυτή τη φορά έρχεται με αυξημένα εισοδηματικά όρια και ευρύτερη κάλυψη δικαιούχων καθώς απευθύνεται περίπου στα 3/4 των ιδιοκτητών οχημάτων.
Η ενίσχυση δίνεται με τη μορφή ψηφιακής κάρτας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για καύσιμα, αλλά και για μέσα μαζικής μεταφοράς και ταξί, ενισχύοντας συνολικά το κόστος μετακίνησης και όχι απλώς την κατανάλωση βενζίνης.
Ποιοι είναι δικαιούχοι
Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των ελεύθερων επαγγελματιών, που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και διαθέτουν όχημα σε κυκλοφορία. Τα εισοδηματικά όρια έχουν διαμορφωθεί ως εξής: έως 25.000 ευρώ για άγαμους, έως 35.000 ευρώ για έγγαμους, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο, ενώ για μονογονεϊκές οικογένειες το όριο φτάνει τα 39.000 ευρώ, επίσης με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί.
Πόσα χρήματα θα λάβουν
Η ενίσχυση ανέρχεται σε 50 ευρώ για το δίμηνο στην ηπειρωτική χώρα και 60 ευρώ για τη νησιωτική Ελλάδα, όταν επιλεγεί η ψηφιακή κάρτα. Σε περίπτωση κατάθεσης σε τραπεζικό λογαριασμό, τα ποσά είναι χαμηλότερα. Για τις μοτοσυκλέτες προβλέπονται μικρότερα ποσά, από 30 έως 35 ευρώ.
Με βάση τη μέση κατανάλωση καυσίμου (70 λίτρα τον μήνα), η ενίσχυση αντιστοιχεί σε περίπου 36 λεπτά το λίτρο, κάτι που καθιστά το μέτρο πιο αποδοτικό για τον τελικό χρήστη σε σχέση με μια οριζόντια μείωση φόρων.
Οι βασικές προϋποθέσεις
Κάθε φυσικό πρόσωπο μπορεί να δηλώσει ένα μόνο όχημα, το οποίο πρέπει να είναι σε κυκλοφορία, ασφαλισμένο και χωρίς οφειλές τελών κυκλοφορίας. Η αίτηση θα γίνεται μέσω ειδικής πλατφόρμας στο gov.gr, όπου ο δικαιούχος θα δηλώνει το όχημα για το οποίο λαμβάνει την ενίσχυση.
Επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης για φρένο στις ανατιμήσεις
Δεύτερο μέτρο είναι η επιδότηση στο ντίζελ κίνησης, που στοχεύει άμεσα στη συγκράτηση του κόστους στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις μεταφορές, με τις πρώτες ενδείξεις να προμηνύουν για 20% αύξηση στο μεταφορικό κόστος, αύξηση που θέμα χρόνου θεωρείται να περάσει και στις τελικές τιμές βασικών καταναλωτικών ειδών.
Το κράτος επιδοτεί το πετρέλαιο κίνησης με 16 λεπτά το λίτρο στο δίκτυο διανομής, έτσι ώστε η τελική μείωση στην τιμή, μαζί με τον ΦΠΑ, να φτάνει περίπου τα 20 λεπτά το λίτρο. Το μέτρο έχει κόστος από 51 έως 106 εκατ. ευρώ, ανάλογα με τη διάρκεια και τις τιμές της αγοράς.
Σύμφωνα με τα ενδεικτικά παραδείγματα που δόθηκαν από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η παρέμβαση αυτή μεταφράζεται σε αισθητή μείωση της τιμής στην αντλία. Για παράδειγμα, με τιμή πετρελαίου στα 120 δολάρια το βαρέλι, η τιμή από περίπου 2,18 ευρώ το λίτρο υποχωρεί κοντά στα 1,98 ευρώ, ενώ αντίστοιχα χαμηλότερα επίπεδα τιμών οδηγούν σε περαιτέρω αποκλιμάκωση.
Τρίτο μέτρο είναι η στήριξη του πρωτογενούς τομέα, με επιχορήγηση 15% επί της αξίας των παραστατικών αγοράς λιπασμάτων για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο. Στόχος είναι να περιοριστεί η αύξηση του κόστους παραγωγής στη γεωργία και να αποτραπεί η μετακύλιση των αυξήσεων στις τιμές των τροφίμων. Το κόστος του μέτρου ανέρχεται στα 15 εκατ. ευρώ.
Τέταρτο μέτρο είναι η παρέμβαση στις ακτοπλοϊκές μεταφορές, με αποζημίωση των εταιρειών για τις υποχρεωτικές εκπτώσεις που ήδη παρέχουν σε κατηγορίες επιβατών. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων, ιδιαίτερα ενόψει της περιόδου του Πάσχα και της αυξημένης ζήτησης. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται στα 56 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Market Pass στα σκαριά;
Σε δεύτερο χρόνο κι εφόσον δεν υπάρξουν ενδείξεις αποκλιμάκωσης των συγκρούσεων, η κυβέρνηση ζυγίζει το ενδεχόμενο να επαναφέρει και το Market Pass (επίδομα τροφίμων), εφόσον η κρίση τιμών στην ενέργεια περάσει και στα τρόφιμα με τις πρώτες ανατιμήσεις, λόγω πολέμου και… κερδοσκοπίας, να περικυκλώνουν τα ράφια.
Το παλιό μοντέλο του Market Pass, όπου επιδοτούνταν το 10% των μηνιαίων αγορών θεωρείται σε αυτήν τη φάση ανεπαρκής, καθώς οι αυξήσεις θα έρθουν να προστεθούν σε είδη με τιμές πολύ ψηλές πριν ξεσπάσει η κρίση στο Ιράν. Συνεπώς, θα πρέπει να αναμένουμε αλλαγές και στα κριτήρια επιλογής, αλλά και στο ύψος της επιδότησης, σε σχέση με το μέτρο όπως εφαρμόστηκε πριν από τρία χρόνια.
Υπενθυμίζεται ότι το δίμηνο Φεβρουαρίου-Μαρτίου 2023 περισσότερα από 2,3 εκατομμύρια νοικοκυριά υπέβαλαν αιτήσεις στο gov.gr προκειμένου, ανάλογα με την οικογενειακή τους κατάσταση, να λάβουν μηνιαία επιδότηση από 22 έως 100 ευρώ για αγορές προϊόντων κάθε είδους από σούπερ μάρκετ, λαϊκές αγορές, παντοπωλεία, κρεοπωλεία, φούρνους και ιχθυοπωλεία. Δυνητικοί δικαιούχοι ήταν άγαμοι με εισόδημα έως και 16.000 και 24.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5000 ευρώ για κάθε ανήλικο τέκνο.
Ακόμα δεν καίει το ρεύμα αλλά…
Τον Απρίλιο, όταν θα περάσει μέρος των αυξήσεων στην ενέργεια και στους λογαριασμούς του ρεύματος, στο τραπέζι δεν αποκλείεται να μπει και η επιδότηση στους λογαριασμούς ρεύματος για τα χαμηλά εισοδήματα αλλά όχι απαραίτητα για 500, 1.000 και πάνω από 1.000 κιλοβατώρες, όπως συνέβη την πρώτη φορά εφαρμογής του μέτρου. Ειδική μέριμνα θα ληφθεί και για τις μικρές ενεργοβόρες επιχειρήσεις, αν κριθεί σκόπιμο.
Σε κάθε περίπτωση, στο ιδιαίτερα πολύπλοκο παζλ που διαμορφώνεται σε πολεμικό φόντο το οικονομικό επιτελείο κρατά εφεδρείες και για αργότερα.
Με τη διάρκεια του πολέμου άγνωστη μεταβλητή και την ευρωπαϊκή εργαλειοθήκη που ακόμα εκκρεμεί, παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, οι επόμενες κινήσεις του οικονομικού επιτελείου συναρτώνται άμεσα και από τη στρατηγική των Βρυξελλών.
Μια ευρωπαϊκή απόφαση δημοσιονομικής ευελιξίας στα κράτη - μέλη θα επέτρεπε… απόδραση από τους δημοσιονομικούς στόχους χωρίς κυρώσεις, με τα δεδομένα να αναδιαμορφώνονται.
Η κυβέρνηση ίσως μόνο τότε να σκεφτόταν σοβαρά παρέμβαση στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα (αφορά το 55% της τιμής των καυσίμων), μέτρο ρηξικέλευθο μεν αλλά οριζόντιο με πλούσιους και φτωχούς να ωφελούνται το ίδιο.
Στα Στενά του Ορμούζ ο τουρισμός
Σε επόμενη φάση και αν οι συγκρούσεις παραταθούν και μετά τον Απρίλιο, νάρκη στα θεμέλια της ελληνικής οικονομίας ενδέχεται να αποτελέσει ο τουρισμός, με μία δραστική παρέμβαση να κρίνεται απαραίτητη αλλά ακόμα δεν είμαστε εκεί…
