Γράφει
Νίκος Ηλιάδης
Δύο πολύ δυσάρεστα γεγονότα σημάδεψαν την εβδομάδα που κλείνει σήμερα, στη Θεσσαλονίκη. Ο θανάσιμος τραυματισμός ενός 20χρονου, το βράδυ της Πέμπτης, έπειτα από καυγά σε δρόμο της Καλαμαριάς και ο θάνατος μιας 57χρονης εκπαιδευτικού η οποία υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο.
Τα δύο γεγονότα είναι φαινομενικά ασύνδετα μεταξύ τους. Υπάρχει ωστόσο μια λεπτή κλωστή που τα συνδέει· είναι η ολοένα αυξανόμενη βίαιη συμπεριφορά στις ηλικίες των 15 έως 25 ετών η οποία, δυστυχώς, απαντάται πλέον και στις αυλές και στις αίθουσες των σχολείων.
Το γεγονός ότι το θύμα του αιματηρού επεισοδίου της Καλαμαριάς ήταν οπαδός του ΠΑΟΚ και ο καθ' ομολογία 23χρονος δράστης, φίλαθλος του ΑΡΗ, παραπέμπει σε οπαδικά κίνητρα.
Ωστόσο, η αστυνομία διερευνά και άλλες πιθανές αιτίες. Όποιοι κι αν ήταν οι λόγοι, το αποτέλεσμα δεν αλλάζει. Ακόμη ένας νεαρός χάνει τη ζωή του στο πεζοδρόμιο, και την ίδια ώρα ένας άλλος καταστρέφει τη δική του ζωή.
Παράλληλα, δεκάδες είναι τα θύματα και οι δράστες παρόμοιων επεισοδίων, στα περισσότερα εκ των οποίων ο απολογισμός είναι ευτυχώς μικροτραυματισμοί. Η συχνότητα με την οποία επαναλαμβάνονται τέτοια περιστατικά οδηγούν στην εξοικείωση, στον εφησυχασμό και στην αδιαφορία. Δεν είναι τυχαίο ότι τα περισσότερα από αυτά γίνονται “είδηση” μόνο όταν υπάρχει θάνατος ή νοσηλεία έπειτα από βαρύτατο τραυματισμό.
Αντιθέτως, η απώλεια της καθηγήτριας Αγγλικών Σοφίας Χρηστίδου, στο 3ο Λύκειο Θεσσαλονίκης προκάλεσε σοκ στην εκπαιδευτική κοινότητα και όχι μόνο, παρότι ο θάνατός της αποδίδεται, τυπικά, σε φυσικά αίτια.
Πριν να της συμβεί το εγκεφαλικό επεισόδιο, η 57χρονη απέστειλε μία τρισέλιδη επιστολή προς το υπουργείο Παιδείας στην οποία περιέγραφε πρωτοφανή περιστατικά μπούλινγκ που δεχόταν από τους μαθητές, μέσα στην τάξη. Παρόμοιες καταγγελίες έκαναν και συγγενικά της πρόσωπα.
Ο σύλλογος Γονέων του σχολείου, με ανακοίνωσή του τα διαψεύδει, αντιστρέφοντας τους ρόλους θύτη και θύματος, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι η εκπαιδευτικός ήταν ανίκανη να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. Άλλωστε, τονίζουν, είχε παραπεμφθεί σε υγειονομική επιτροπή για να κριθεί εάν μπορεί να συνεχίσει να διδάσκει.
Το τι από τα δύο συνέβη ελπίζω να το βρει η δικαιοσύνη καθώς παρενέβη στην υπόθεση ο αρμόδιος εισαγγελέας. Ενδεχομένως να συνέβησαν και τα δύο. Μπορεί η άτυχη 57χρονη να μην κατάφερε να διαχειριστεί με επάρκεια μια, πέραν του δέοντος ζωηρή τάξη, με αποτέλεσμα η κατάσταση να τεθεί εκτός ελέγχου, οδηγώντας σε ακρότητες.
Ό,τι και εάν συνέβη το βέβαιο είναι ότι οι αρμόδιοι απέτυχαν να αντιμετωπίσουν εγκαίρως και με αποτελεσματικότητα την υπόθεση. Και οι αρμόδιοι είναι κατά σειρά η διεύθυνση του σχολείου, η διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ανατολικής Θεσσαλονίκης, η περιφερειακή διεύθυνση Κεντρικής Μακεδονίας και εν τέλει, το ίδιο το υπουργείο το οποίο ήταν άλλωστε ενήμερο.
Το συγκεκριμένο περιστατικό αναδεικνύει τις τεράστιες ελλείψεις που υπάρχουν στα σχολεία σε επίπεδο πρόληψης. Λείπουν εκείνοι οι μηχανισμοί διαμεσολάβησης οι οποίοι θα μπορούν να απορροφήσουν σε πρώτη φάση τους κραδασμούς ώστε στη συνέχεια να αποκαθιστούν ένα κλίμα κατανόησης, αλληλεγγύης, διαμορφώνοντας εν τέλει ένα κατάλληλο παιδαγωγικό περιβάλλον.
Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται συνεργασία και των τριών πυλώνων του σχολείου: εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων. Χρειάζεται, όμως και βοήθεια από ειδικούς, από ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς που ξέρουν να αντιμετωπίζουν και να διαχειρίζονται τέτοιες κρίσεις. Όλα αυτά, δυστυχώς, λείπουν από τα σχολεία.
Η πρόληψη δεν είναι ευθύνη, όμως, μόνο του υπουργείου. Πρώτιστη ευθύνη έχουν οι γονείς διότι η οικογένεια είναι το βασικό περιβάλλον διαμόρφωσης του χαρακτήρα και της προσωπικότητας των παιδιών.
Η άγουρη παραβατικότητα δεν συναντάται, άλλωστε, μόνο στα σχολεία. Περπατά στις γειτονιές. Στην Καλαμαριά σήμερα, στη Χαριλάου προηγουμένως, στην Ευκαρπία, στη Σταυρούπολη, στη Μαρτίου.
Προφανώς και υπάρχουν αιτίες για όλα αυτά. Για το γεγονός ότι τα παιδιά είναι βουτηγμένα στο θυμό και στην τοξικότητα, ότι βιώνουν αδιέξοδα, ότι δεν απέκτησαν αξίες όπως η αλληλεγγύη, η άμιλλα, ότι δεν βάζουν στόχους, δεν ονειρεύονται, με αποτέλεσμα να βρίσκουν διέξοδο στη βία.
Μπορούν να ειπωθούν πολλά γιατί αυτή η γενιά των σημερινών δεκαπεντάχρονων ή και εικοσάρηδων είναι ευάλωτη στην παραβατικότητα. Μπορεί να φταίνε τα δεινά των μνημονίων, μπορεί η κλεισούρα της πανδημίας, μπορεί ο εθισμός στις οθόνες οι οποίες ξεχειλίζουν από βία και τοξικότητα. Ό,τι και να φταίει, όμως, οι γονείς πρωτίστως, και η Πολιτεία συγχρόνως, θα πρέπει να το πάρουν αλλιώς. Η διάγνωση των αιτιών μιας παθογένειας είναι χρήσιμη όταν αναλαμβάνεις δράση. Αν μείνεις, όμως, μόνο σε αυτήν, τότε η διάγνωση χρησιμεύει μόνο σαν άλλοθι.
