«Θα πληρώσω εγώ και βάλτα μου με IRIS. Δεν πειράζει που δεν έχεις μετρητά». Η φράση αυτή ακούγεται όλο και συχνότερα τα τελευταία δύο περίπου χρόνια στις παρέες, στα καφέ και στις καθημερινές μικρές συναλλαγές των πολιτών. Το IRIS Payments, το σύστημα άμεσων πληρωμών μέσω κινητού, έχει αρχίσει να μπαίνει για τα καλά στη ζωή των καταναλωτών, αν και όχι με τον ίδιο ρυθμό για όλους και όλες.
Το emakedonia.gr βρέθηκε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και μίλησε με πολίτες διαφορετικών ηλικιών για το πόσο χρησιμοποιούν το IRIS, αν το εμπιστεύονται και αν γνωρίζουν ότι πλέον μπορούν να πληρώσουν ακόμη και σε καταστήματα.
Η πιο διαδεδομένη χρήση
Για πολλούς, το IRIS παραμένει κυρίως ένα εργαλείο ανταλλαγής χρημάτων μεταξύ φίλων, συγγενών ή συνεργατών.
«Δεν έχει τύχει να πληρώσω σε κατάστημα μέσω IRIS, μόνο με τις φίλες μου το χρησιμοποιώ», λέει η Ευαγγελία, επισημαίνοντας ότι η διαδικασία είναι ιδιαίτερα βολική, ειδικά όταν κάποιος «έχει ξεχάσει το πορτοφόλι του, αλλά έχει χρήματα στην κάρτα».
Στο ίδιο μήκος κύματος και η Κωνσταντίνα: «Μέσω IRIS κάνουμε κυρίως ανταλλαγές μεταξύ μας. Είναι πολύ χρήσιμο, σύντομος ο χρόνος και σε σώζει από άβολες καταστάσεις». Ωστόσο, ακόμη και όσοι το χρησιμοποιούν συχνά για διαπροσωπικές (P2P) συναλλαγές, δεν το έχουν εντάξει απαραίτητα στις αγορές τους από καταστήματα.
Οι επιφυλάξεις παραμένουν
Αρκετοί πολίτες εμφανίζονται διστακτικοί απέναντι στο IRIS, προτιμώντας πιο «παραδοσιακούς» τρόπους πληρωμής. «Προσπαθώ να μη χρησιμοποιώ πολύ το IRIS, εκτός κι αν χρειαστεί να στείλω χρήματα σε κάποια φίλη», εξηγεί η Μαρία, τονίζοντας ότι προτιμά να πληρώνει με κάρτα.
Ο Πέτρος αν και ανήκει στην Γενιά-Ζ, η οποία αποδεδειγμένα λατρεύει την τεχνολογία είναι ακόμη πιο ξεκάθαρος: «Δεν έχω χρησιμοποιήσει καθόλου το IRIS και δεν θέλω. Προτιμώ να δίνω μετρητά σε φίλους και φίλες». Αντίστοιχη στάση κρατά και ο Παναγιώτης: «Εγώ πληρώνω μόνο με μετρητά. Δεν τα πάω πολύ καλά με τα υπόλοιπα».
Άγνωστη δυνατότητα για πολλούς
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι αρκετοί από όσους ρωτήθηκαν δεν γνώριζαν ότι υπάρχει η δυνατότητα πληρωμής σε καταστήματα και επαγγελματίες μέσω IRIS.
«IRIS χρησιμοποιώ κυρίως για πληρωμές που έχουν απόσταση. Είναι πολύ καλή πρακτική και μπράβο σε αυτόν που το σκέφτηκε», σημειώνει ο Βασίλης, δείχνοντας πάντως ότι το συνδέει περισσότερο με μεταφορές χρημάτων παρά με αγορές.
Από την άλλη πλευρά, εργαζόμενοι στον χώρο του εμπορίου βλέπουν την εικόνα από διαφορετική σκοπιά. Η Κωνσταντίνα, που εργάζεται ως ταμίας, αναφέρει: «Εγώ δεν έχω πληρώσει με IRIS, αλλά επειδή δουλεύω σε μαγαζί, μου έχουν κάνει συναλλαγή με IRIS και ήταν αρκετά εύκολη υπηρεσία. Δίνεις ένα QR Code, ο πελάτης σκανάρει και περνάνε τα χρήματα. Είναι πολύ βολικό και για εμάς τους εργαζόμενους».
Ζητήματα ισονομίας και βιωσιμότητας
Τη στήριξή του στον ψηφιακό μετασχηματισμό, αλλά και την αντίθεσή του στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η υποχρεωτική διασύνδεση με το IRIS, εκφράζει ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, Κυριάκος Μερελής. Μάλιστα το ΕΕΘ παρενέβη επιτυχώς για την παράταση της υποχρεωτικής χρήσης IRIS από νομικά πρόσωπα, εξασφαλίζοντας μετάθεση της προθεσμίας έως την 1η Δεκεμβρίου 2025 (από 1η Νοεμβρίου). Η παρέμβαση κρίθηκε αναγκαία λόγω τεχνικών δυσχερειών στη διασύνδεση των συστημάτων, παρέχοντας έτσι επιπλέον χρόνο προσαρμογής στις επιχειρήσεις.
Όπως αναφέρει ο ίδιος στο emakedonia.gr, «το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης, όπως έχουμε τονίσει και στη επιστολή μας προς τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αλλά και στην ΑΑΔΕ, έχει αποδείξει ότι στηρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό και κάθε πρωτοβουλία που βελτιώνει την εξυπηρέτηση των καταναλωτών, ενισχύει τη διαφάνεια, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αναβάθμιση της λειτουργίας των επιχειρήσεων μελών μας».
Ωστόσο, ο πρόεδρος του ΕΕΘ ξεκαθαρίζει ότι «αυτό που μας βρίσκει ως φορέα και εμένα προσωπικά ως πρόεδρο του αντίθετο, είναι το γεγονός ότι μια μετάβαση που υλοποιείται για την διευκόλυνση διαδικασιών μέσω της διασύνδεσης των Δημοσίων Υπηρεσιών, δεν μπορεί να αποτελεί αίτιο δυσανάλογων επιβαρύνσεων για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις».
Σύμφωνα με τον κ. Μερελή, «η υποχρεωτική εφαρμογή του IRIS θέτει σοβαρά ζητήματα ισονομίας και βιωσιμότητας», καθώς «το κόστος παραμετροποίησης των ταμειακών συστημάτων και των φορολογικών μηχανισμών για την έκδοση αποδείξεων που σχετίζονται με τις πληρωμές μέσω IRIS είναι υπέρογκο».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στις χρεώσεις, επισημαίνοντας ότι «ένα ψηφιακό εργαλείο το οποίο παρουσιάστηκε ως μέσο για συναλλαγές χωρίς κόστος, καταλήγει να έχει χρεώσεις, γεγονός αντιφατικό με τη φύση του IRIS, όπως έχει επικοινωνηθεί». Όπως σημειώνει, «αποτέλεσμα, οι επαγγελματίες να έρχονται αντιμέτωποι με μια ακόμη οικονομική επιβάρυνση». Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος του ΕΕΘ χαρακτηρίζει «πραγματικά δυσβάσταχτα και εξοντωτικά» τα πρόστιμα που προβλέπονται «για όσες επιχειρήσεις δεν εναρμονιστούν με την υποχρεωτικότητα αυτή».
Οι προτάσεις του ΕΕΘ
Στο πλαίσιο αυτό, ο Κυριάκος Μερελής θέτει συγκεκριμένες προτάσεις: «Θεωρώ, καταρχήν απαραίτητη την έκδοση voucher που θα διευκολύνει τις επιχειρήσεις να υλοποιήσουν τη διασύνδεση αυτή». Παράλληλα, όπως επισημαίνει, «σε δεύτερη φάση πρόταση μας είναι η δημιουργία ενός μόνιμου φορέα ο οποίος θα καλύπτει ποσοστό του κόστους ή εξολοκλήρου, κάθε νέας ψηφιακής μεταρρύθμισης, όπως και της υλικοτεχνικής υποδομής που απαιτείται».
Αναφερόμενος στην εικόνα που μεταφέρουν τα μέλη του Επιμελητηρίου, σημειώνει ότι «το ΕΕΘ έχει γίνει αποδέκτης έντονης δυσαρέσκειας για αυτές τις νέες επιβαρύνσεις, όπως και για την ελλιπή ενημέρωση σχετικά με τον τρόπο που λειτουργεί το κάθε ψηφιακό εργαλείο».
Η εικόνα των συναλλαγών στις επιχειρήσεις της πόλης
Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις «φαίνεται ότι έχουν αναγκαστεί να υλοποιήσουν μια διασύνδεση η οποία δεν έχει επιφέρει κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα, καθώς η χρήση του IRIS payments για συναλλαγές που αφορούν επιχειρήσεις μέλη μας, είναι πολύ περιορισμένη», ενώ υπογραμμίζει πως «μεγάλο μέρος των συναλλαγών μέσω της συγκεκριμένης υπηρεσίας, αφορά μεταφορά χρημάτων μεταξύ φυσικών προσώπων δηλαδή ιδιωτών, η οποία δεν έχει καμία σχέση με επιχειρηματική δραστηριότητα».
Ο πρόεδρος του ΕΕΘ αναφέρεται και στα στοιχεία της ΔΙΑΣ ΑΕ, δηλώνοντας ότι «γνωρίζω τα στοιχεία της ΔΙΑΣ ΑΕ τα οποία αναφέρονται σε ενίσχυση του συστήματος IRIS το 2025 και αύξηση των συναλλαγών μέσω αυτού». Όπως συμπληρώνει, «τα ίδια στοιχεία όμως αναφέρουν ότι από τα 544,4 δισ. ευρώ συνολικής αξίας συναλλαγών μέσω του ΔΙΑΣ, μόνο τα 10,9 δισ. αφορούν συναλλαγές μέσω του IRIS payments», τονίζοντας ότι «το νούμερο αυτό είναι ακόμη χαμηλότερο ανάμεσα στις συναλλαγές που αφορούν επιχειρήσεις μέλη μας».
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Μερελής σημειώνει ότι «θεωρώ εύλογη την ανησυχία τους για τις επιβαρύνσεις που τους επιφυλάσσουν μελλοντικά ψηφιακά εργαλεία, γεγονός που ως πρόεδρο του μεγαλύτερου φορέα εκπροσώπησης των ελεύθερων επαγγελματιών στη Βόρεια Ελλάδα, με προβληματίζει έντονα».
