- Newsroom
Τέσσερα σημεία προβληματισμού για την κατάσταση διατήρησης των κτιρίων του ΦΙΞ στη Θεσσαλονίκη και για τον σχεδιασμό της επανάχρησής του θέτει η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛ.ΕΤ). Υπενθυμίζεται ότι το βιομηχανικό συγκρότημα της πρώην Ζυθοποιΐας έχει εξαγοραστεί από την Dimand, η οποία σχεδιάζει μια εκτεταμένη ανάπλαση η οποία θα μετατρέψει τα κτίρια σε κατοικίες και χώρους γραφείων, ενώ το Υπουργείου Πολιτισμού εξαγόρασε από την εταιρεία τα 8.000 τ.μ. από τα 40000 τ.μ. του χώρου για να στεγάσει τη σπουδαία συλλογή Ρωσικής Πρωτοπορίας (Συλλογή Κωστάκη).
H Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού υπέβαλε στο Υπουργείο Πολιτισμού ερωτήματα και τεκμηριωμένα αιτήματα για την προστασία του συγκροτήματος και του περιβάλλοντος χώρου του, ήδη από το 2024 και το 2025 χωρίς να έχει λάβει απαντήσεις έως σήμερα. Η ΕΛΛΕΤ αποτιμά θετικά την εξαγορά από το ΥΠΠΟ τμήματος των διατηρητέων κτιρίων και μάλιστα αυτού που περιλαμβάνει στον μεγαλύτερο βαθμό τον ιστορικό του βιομηχανικό εξοπλισμό, καθοριστικό στοιχείο της ταυτότητάς του ως βιομηχανικού μνημείου, ευελπιστούμε ότι θα δρομολογηθεί και η εξεύρεση των απαραίτητων κονδυλίων τα οποία θα διασφαλίσουν την άρση των ετοιμορροπιών, την ασφάλεια και τηναποκατάσταση του συγκροτήματος.
Δεν συμμεριζόμαστε την ευφορία
Ωστόσο, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της δεν συμμεριίζεται τη «δεσπόζουσα ευφορία» των δημοσιευμάτων περί της αγαστής συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την βιώσιμη αστική, κοινωνική και πολιτιστική αναγέννηση της δυτικής εισόδου της Θεσσαλονίκης, μέσω πρωτίστως του μετασχηματισμού της σε επιχειρηματικό – επενδυτικό πεδίο δράσεων (κοινωνικά υπεύθυνο real estate, ως εργαλείο κοινωνικής πολιτικής). «Μετά τις πρόσφατες εξαγγελίες, ο επιχειρηματικός σχεδιασμός (master plan) του διατηρητέου Ζυθοποιείου ΦΙΞ φαίνεται να στηρίζεται στο τρίπτυχο πολιτισμός, τουρισμός, πολυτελής κατοικία, ενώ το δικαίωμα των πολιτών της Θεσσαλονίκης στον δημόσιο χώρο και στο πράσινο μόνο θεωρητικώς υιοθετείται» αναφερεται σε σχετική ανακοίνωση.
Λόγω των αναπάντητων υπομνημάτων προς το ΥΠΠΟ, η ΕΛΛΕΤ προχώρησε σε δημοσιοποίηση του προβληματισμού της για τα εξής ζητήματα :
- «Ο προσδιορισμός των ορίων του τμήματος του διατηρητέου συγκροτήματος που εξαγοράσθηκε από το ΥΠΠΟ δεν είναι δυνατός, καθώς η Απόφαση αγοράς του δεν συνοδεύεται από αναρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα. Επίσης ασαφές παραμένει το εάν το ΥΠΠΟ κατέχει σήμερα αυτοτελή ιδιοκτησία ή παραμένει συνιδιοκτήτης του συνόλου του χώρου μαζί με την επενδυτική εταιρεία που κατέχει το σύνολο του οικοπέδου, καθώς εγείρονται ζητήματα (υπερ-συν)εκμετάλλευσης του συντελεστή δόμησης, σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος».
- «Οι προτεινόμενες χρήσεις για το βιομηχανικό συγκρότημα, δημοσιεύτηκαν, χωρίς να προηγηθεί σχετική διαβούλευση. Επιπλέον, αντιμετωπίζουν τα διατηρητέα κτίρια ως κενά κελύφη, αντιμετώπιση αντίθετη με την Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (2004). Επισημαίνουμε ότι το διατηρητέο συγκρότημα του ΦΙΞ αποτελεί μοναδικό βιομηχανικό μνημείο σε εθνικό επίπεδο, το σημαντικότερο βιομηχανικό μνημείο της Θεσσαλονίκης με διατηρητέο μηχανολογικό εξοπλισμό που αξιολογείται ως ο πληρέστερος και αυθεντικότερος, σε σχέση με αντίστοιχους της Θεσσαλονίκης, μοναδικός στην Ελλάδα και σπάνιος στην Ευρώπη. Άρα η αναγνώριση και ανάδειξη των επί μέρους ιστορικών παραγωγικών μονάδων του (οινοπνευματοποιείο, παγοποιείο, βυνοποιείο, ζυθοβραστήρες, αποθήκες κριθής, ψυχραποθήκες ζύθου, εμφιαλωτήριο, χημείο) και η αρχική χρήση των μονάδων αυτών με τον διατηρούμενο ή τεκμηριωμένο ιστορικά μηχανολογικό εξοπλισμό θα πρέπει να κατευθύνει την επιλογή των νέων χρήσεων κατά την επανάχρηση του μνημείου».
- «Στην Απόφαση «Έγκρισης εκπόνησης Μελέτης για την αποκατάσταση και επανάχρηση του βιομηχανικού συγκροτήματος της ζυθοποιίας ΦΙΞ Θεσσαλονίκης, προς το σκοπό δωρεάς της προς το Ελληνικό Δημόσιο», η οποία έχει δημοσιοποιηθεί, δεν τίθενται προϋποθέσεις ως προς την πιστοποίηση των μελετητών, σε αντίθεση με μελέτες του Δημοσίου που προκηρύσσονται ειδικά για ιστορικά κτίρια ή μνημεία. Επίσης, υπάρχει η γενική κατεύθυνση ότι «η Μελέτη θα εκπονηθεί σύμφωνα με τις σχετικές προδιαγραφές της εφαρμοστέας νομοθεσίας για το περιεχόμενο των μελετών του Δημοσίου», χωρίς σαφή αναφορά στις ισχύουσες αρχές προστασίας, στους ειδικούς περιορισμούς και στις προδιαγραφές μελετών του ΥΠΠΟ, ζήτημα που αντιτίθεται στις «Ευρωπαϊκές αρχές ποιότητας για Επεμβάσεις που Χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση με Πιθανές Επιπτώσεις στην Πολιτιστική Κληρονομιά» (Νοέμβριος 2020)».
- «Ο δωρητής της μελέτης αποκατάστασης προχώρησε σε ευρεία διαφήμιση του όλου επιχειρηματικού εγχειρήματος (master plan) με όρους σύγχρονου marketing real estate χωρίς να προηγηθούν οι απαραίτητες εγκρίσεις και χωρίς να έχουν εγκριθεί οι επιλογές εξάντλησης του συντελεστή δόμησης και του ύψους, σε περιβάλλον άμεσης γειτνίασης με τα διατηρητέα κτίρια του ΦΙΞ και το υποδειγματικά αποκατεστημένο από το ΥΠΠΟ Μουσείο Ύδρευσης Θεσσαλονίκης».
Για τους παραπάνω λόγους και έχοντας υπόψη ότι σύμφωνα με την από 13.10.25 Απόφαση του ΥΠΠΟ «ο έλεγχος, η έγκριση και η παραλαβή της Μελέτης θα πραγματοποιηθεί από τη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων του ΥΠΠΟ, μετά από σύμφωνη γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων του άρθρου 50 του Ν. 4858/2021 (Α’ 220)», η ΕΛΛΕΤ ζητά να ληφθούν υπ’ όψη οι ως άνω τεκμηριωμένες απόψεις μας για:
- Την εκπόνηση και εφαρμογή άμεσων μέτρων στερέωσης των κτιρίων του συγκροτήματος,
- Την επιλογή συμβατών χρήσεων στο βιομηχανικό συγκρότημα με διατήρηση του μηχανολογικού εξοπλισμού και της ιστορικής μνήμης της αρχικής χρήσης.
- Την επιβολή ειδικών προδιαγραφών στις μελέτες αποκατάστασης των διατηρητέων κτιρίων με χειρισμούς που δεν θα αλλοιώσουν την αυθεντικότητά τους.
Διαβάστε επίσης:
