Κομβική χρονιά για την πορεία τριών εμβληματικών projects δυνητικού ύψους μέχρι και 700 εκατ. ευρώ, αναμένεται να αποτελέσει το 2026 με την επέκταση του έκτου προβλήτα (το πλέον ώριμο έργο), την αξιοποίηση του πρώην στρατοπέδου Γκόνου και το τεχνολογικό πάρκο Thess INTEC στην Περαία να φουλάρουν μηχανές για να πάρουν σάρκα και οστά ως το 2030.
Η νέα εποχή του λιμανιού μετά από φαγούρα 30 χρόνων
H πολυπόθητη επέκταση του έκτου προβλήτα έχει μπει σε τροχιά εκκίνησης (το έργο εκτελείται από την κοινοπραξία ΜΕΤΚΑ – ΤΕΚΑΛ) με τον ορίζοντα ολοκλήρωσης να «βλέπει» το 2029, εφόσον δεν προκύψουν καθυστερήσεις και απρόοπτα (διόλου δεδομένο αν λάβουμε υπόψιν την πολύ κακή προϊστορία της πόλης σε μεγάλα έργα).
Οι πρόδρομες εργασίες άρχισαν το καλοκαίρι, με το project να μπαίνει στο κυρίως πιάτο και το λιμάνι να μετρά αντίστροφα για μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις στην ιστορία του.
Πρόκειται για ένα έργο ευρύτερων προεκτάσεων που δεν αναβαθμίζει απλώς το γεωστρατηγικό, γεωπολιτικό και γεωγραφικό εκτόπισμα του λιμανιού αλλά δύναται να προσδώσει τεράστια αναπτυξιακή δυναμική στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα.
Η επένδυση που θα αγγίξει τα 250 εκατ. ευρώ, μαζί με τα μηχανήματα (π.χ. γερανογέφυρες) που πρέπει να τοποθετηθούν για τη μεταφορά των κοντέινερ από τα πλοία στη στεριά και τη βέλτιστη διαχείρισή τους.θα χρηματοδοτηθεί με ίδια κεφάλαια του ΟΛΘ, ύψους άνω των 110 εκατ. ευρώ, ενώ θετικά ανταποκρίθηκαν οι τράπεζες για την κάλυψη του υπόλοιπου απαιτούμενου ποσού με δανεισμό, λόγω της μηδενικής δανειακής επιβάρυνσης της εταιρείας και της σταθερής κερδοφορίας της.
Η επέκταση του έκτου προβλήτα θα αλλάξει επίπεδο στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, προσφέροντάς του τη δυνατότητα να προσελκύσει μεγαλύτερα πλοία, αποφέροντας παράλληλα ευρύτερα οφέλη στην τοπική οικονομία.
Θα μπορεί να προσελκύει πλοία – γίγαντες
Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης αποτελεί ήδη το πρώτο διαμετακομιστικό λιμάνι της Ελλάδας σε συμβατικό φορτίο και ένα από τα κυριότερα λιμάνια στην Ανατολική Μεσόγειο με τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει στην διακίνηση εμπορευμάτων να ενισχύεται περαιτέρω.
Η επέκταση του έκτου προβλήτα θα προσφέρει την δυνατότητα στο λιμάνι να… φέρει στα νερά του πλοία - γίγαντες. Πρόκειται για ένα έργο που θα επιτρέψει στον λιμένα να αναβαθμιστεί πολλαπλώς, τριπλασιάζοντας τη χωρητικότητα σε κοντέινερ και παρέχοντας την ευχέρεια σε πλοία κύριων γραμμών χωρητικότητας έως 24.000 TEUs (εμπορευματοκιβώτια) να «πιάσουν» Θεσσαλονίκη.
Μέχρι σήμερα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης μπορούν να αγκυροβολήσουν μόνο πλοία των λεγόμενων τροφοδοτικών γραμμών, με βύθισμα μέχρι 12 μέτρα, λόγω μικρού βάθους του λιμανιού στο δυτικό τμήμα της 6ης προβλήτας (κρηπίδωμα 26) όπου λειτουργεί ο Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων (ΣΕΜΠΟ).
Ο 6ος προβλήτας σήμερα βρίσκεται στα όρια της δυναμικότητάς του, η οποία φτάνει στην εξυπηρέτηση 600.000 TEUS το χρόνο. Μόλις ολοκληρωθεί το έργο, θα μπορεί να εξυπηρετήσει από πλευρά χωρητικότητας μέχρι 1,5 εκατομμύρια TEUs το χρόνο και μάλιστα θα μπορούν να προσεγγίζουν ακόμα και τα μεγαλύτερα πλοία κοντέινερ (Ultra Large Container Vessels έως 24.000 TEUs).
Το έργο της επέκτασης του προβλήτα άρχισε να σχεδιάζεται το… 1995 κοντράροντας στα ίσια το Mετρό σε καθυστερήσεις με πλήθος παραγόντων, από την ανίκητη γραφειοκρατία έως πολιτικές και συνδικαλιστικές αντιδράσεις να μπλοκάρει την επέκταση όχι μόνο του προβλήτα αλλά και των περιορισμένων δυνατοτήτων του λιμανιού που αυτή συνεπάγεται.
Το logistic center στον Γκόνο… περιμένει τον ανταγωνιστικό διάλογο
Αλληλένδετο project με τον έκτο προβλήτα είναι και η αξιοποίηση του πρώην στρατοπέδου Γκόνου, ένα κρίσιμο έργο για ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και την αποσυμφόρηση του κυκλοφοριακού φόρτου με περίπου 300 φορτηγά να φεύγουν από την 26ης Οκτωβρίου, που κολλά στις… μυλόπετρες ενός αέναου ανταγωνιστικού διαλόγου.
Το Υπερταμείο στοχεύει μέσα στο 2026 να κατατεθούν δεσμευτικές προσφορές και να ανακηρυχτεί ανάδοχος ως το 2027, με το logistic center να ολοκληρώνεται μετά το 2030…
Στο πλαίσιο αυτό, ΟΛΘ (πάνω από το 50% ελέγχει άμεσα και έμμεσα ο Ιβάν Σαββίδης) και Goldair (σε συνεργασία με τον όμιλο Αktor που έβαλε στις ράγες το Μετρό Θεσσαλονίκης και την Trade Estates του ομίλου Fourlis) ακονίζουν τα ξίφη τους, όντας αποφασισμένοι να καταθέσουν την καλύτερη προσφορά και να επικρατήσουν στη μάχη.
Η ανάπτυξη του πρώην στρατοπέδου (ιδιοκτησίας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών), το οποίο έχει παραχωρηθεί κατά χρήση στη ΓΑΙΑΟΣΕ, συνολικής έκτασης 672 στρεμμάτων, βασίζεται ακριβώς στη στρατηγική του θέση. Βρίσκεται στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, μόλις 3 χιλιόμετρα από την Εγνατία Οδό και μόλις 500 μέτρα από τη σιδηροδρομική γραμμή, ενώ η εγγύτητα με τον λιμένα της πόλης και τα Βαλκάνια του προσδίδει μοναδικά γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα.
Η γειτνίαση με οδικούς, σιδηροδρομικούς και ακτοπλοϊκούς κόμβους το καθιστά ιδανικό για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου logistics hub, με σενάρια αξιοποίησης που περιλαμβάνουν μεικτές χρήσεις εφοδιαστικής αλυσίδας, μεταποίησης αλλά και τη δημιουργία Ζώνης Ελεύθερου Εμπορίου, δίνοντας στην περιοχή νέα αναπτυξιακή διάσταση. Το ύψος της επένδυσης, ανάλογα με το μείγμα χρήσεων logistics και μεταποίησης που θα επιλεγεί, υπολογίζεται μεταξύ 200 και 260 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο οι υπάρχουσες υποδομές θυμίζουν… τριτοκοσμικό κράτος με τις προσβάσεις στην έκταση, ειδικά για βαρέα οχήματα, να είναι επιεικώς άθλιες. Είναι δεδομένο θα απαιτηθεί πολύς χρόνος για να υλοποιηθεί το έργο, αφού θα πρέπει προηγουμένως να εξασφαλιστούν η οδική και σιδηροδρομική πρόσβαση στο έργο, αλλά και η σύνδεσή του logistic center με το λιμάνι.
Για τα έργα αυτά, που μάλλον θα πρέπει να κατασκευαστούν με πόρους της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και δήμων, πέριξ του Γκόνου, δεν υπάρχει προς το παρόν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Προβλήτας χωρίς υποδομές, μία τρύπα στο νερό
Αξίζει να σημειωθεί πως προκειμένου η επένδυση της επέκτασης του έκτου προβλήτα να αποδώσει στο 100% και να μην αποτελέσει… πουκάμισο αδειανό, θα πρέπει να τρέξει άμεσα και η σύνδεση του 6ου προβλήτα κυρίως με το σιδηροδρομικό και κατά δεύτερο λόγο με το οδικό δίκτυο, ώστε τα κάθε είδους εμπορεύματα να μεταφέρονται γρήγορα και χωρίς προβλήματα στο εξωτερικό και έτσι το λιμάνι της Θεσσαλονίκης να αποτελέσει μία νευραλγικής σημασίας εμπορική πύλη των Βαλκανίων.
Φως στο τούνελ της σιδηροδρομικής σύνδεσης, βαθύ σκοτάδι για την οδική σύνδεση
Δεν φαίνεται φως και διέξοδος στο βάθος του τούνελ της οδικής σύνδεσης του λιμανιού της Θεσσαλονίκης με την ΠΑΘΕ, με τον ΟΛΘ να… παλεύει να βρει άκρη, μετά και την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού σε ιδιώτη.
Στο πλαίσιο αυτό, ύστερα από 30 χρόνια, και πάλι, στον αέρα βρίσκεται η οδική σύνδεση του λιμανιού καθώς έληξε η εργολαβία που αναμενόταν να ολοκληρώσει τα 2 χιλιόμετρα (!) της ημιτελούς οδογέφυρας στο τέλος του 2023, με τις απαλλοτριώσεις εκτάσεων ιδιωτών που απαιτούνταν και δεν προχώρησαν και τις δικαστικές προσφυγές να βάζουν… ακλόνητο μπλόκο στο έργο.
Το έργο της οδικής σύνδεσης ήταν υποχρέωση του κράτους προς τον ΟΛΘ (αυτό προβλεπόταν στη σύμβαση όταν ιδιωτικοποιήθηκε το λιμάνι) αλλά μετά την παραχώρηση της Εγνατίας στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ το project βρίσκεται στον αέρα.
Αυτό που επιδιώκει ο ΟΛΘ είναι να τρέξουν οι διαδικασίες από το Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών για να προκηρυχτεί εγκαίρως νέος διαγωνισμός, να προκύψει ανάδοχος και στη συνέχεια να υλοποιηθεί το έργο.
Το ταλαίπωρο και πολύπαθο project για την ώρα μπαίνει στον πάγο αναζητώντας νέο ορίζοντα υλοποίησης την ώρα που προχωρά, μετά κόπων και βασάνων, η σύνδεση του έκτου προβλήτα με το σιδηροδρομικό δίκτυο.
Υπό αυτό το πρίσμα, τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους θα υπάρξει ανάδοχος για το έργο της νέας υπέργειας σύνδεσης του ΟΛΘ με το σιδηροδρομικό δίκτυο (επίσης υποχρέωση του κράτους), όπως διαβεβαιώνουν οι αρμόδιοι.
Η σύνδεση θα μπορεί να γίνει με δύο γραμμές. Σε πρώτη φάση όμως με μία (λόγω χρηματοδότησης), που θα ξεκινάει από τη βάση του 6ου προβλήτα και θα καταλήγει στην περιοχή του σταθμού των ΚΤΕΛ, σε σημείο κοντά στη νέα οδική σύνδεση. Το έργο θα ολοκληρωθεί σε 36-40 μήνες.
Τα 5 σημεία – κλειδιά
1)Χρονιά – ορόσημο για τρία κρίσιμα έργα υποδομών της Θεσσαλονίκης αποτελεί το 2026.
2)Πιο ώριμες είναι οι συνθήκες για την υλοποίηση της επέκτασης του έκτου προβλήτα.
3)Η δημιουργία logistic center στον Γκόνο στριμώχνεται ανάμεσα στις ελλιπείς υποδομές και την… πατροπαράδοτη γραφειοκρατία.
4)Το τεχνολογικό πάρκο τέταρτης γενιάς Thess INTEC ελπίζει επιτέλους να πέσει ο σπόρος για τη δημιουργία του εντός του 2026, αν και οι διαδικασίες κινούνται με ρυθμούς χελώνας.
5) Σε κάθε περίπτωση, εφόσον τα τρία βαρύνουσας σημασίας projects προχωρήσουν και υλοποιηθούν επιτυχώς, ο αναπτυξιακός ορίζοντας της Θεσσαλονίκης θα διευρυνθεί σε πολλαπλά επίπεδα.
Thess INTEC: 2026… προκλήσεις για το τεχνολογικό πάρκο
Ερευνητικά εργαστήρια, παραγωγικές μονάδες υψηλής τεχνολογίας, νανοτεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, χώροι πρασίνου, εστίασης, παιδικός σταθμός, πίστα για αυτόνομα και ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα αλλά και ένα ξενοδοχείο με θεματικό πάρκο – ενυδρείο προβλέπουν τα σχέδια για το Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πάρκο 4ης γενιάς Thess INTEC που επιδιώκει το 2026 να μπουν επιτέλους μπουλντόζες για να ξεκινήσει το κύριο μέρος των εργασιών.
Το πάρκο που θα αναπτυχθεί στο ακίνητο 760 στρεμμάτων των πρώην εγκαταστάσεων της ΕΡΤ στην Περαία (δίπλα στο αεροδρόμιο Μακεδονία σε παραθαλάσσια έκταση – φιλέτο) στοχεύει να αποτελέσει τον παράγοντα game changer για την περαιτέρω ανάπτυξη του τεχνολογικού τομέα στην περιοχή, μετατρέποντας την Κεντρική Μακεδονία σε έναν ελκυστικό προορισμό για επιχειρήσεις, επενδυτές και ερευνητική κοινότητα.
Πάντως το πολύπαθο εγχείρημα έχει περάσει από σαράντα κύματα με συνεχείς αναβολές και μεταθέσεις χρονοδιαγραμμάτων ενώ για να ξεκινήσουν να χτίζονται τα κτίρια αυτό που προέχει είναι να τελειώσουν οι πρόδρομες εργασίες τακτοποίησης-βελτίωσης του εδάφους.
Στη συνέχεια, μέχρι τον Μάιο του 2026 αναμένεται να ξεκινήσει με χρηματοδότηση από εθνικούς και ιδιωτικούς πόρους η κατασκευή των υποδομών (νερό, ρεύμα, αντιπλημμυρικά έργα και οδικοί άξονες). Μετά θα ακολουθήσει η έκδοση της οικοδομικής άδειας που θα ανοίξει τον δρόμο για να ξεκινήσει η ανέγερση των κτιρίων. Το κόστος της εν λόγω φάσης ανέρχεται σε 40 εκατ. ευρώ.
Μετά τη ρητή δέσμευση Θεοδωρικάκου πως θα διατεθούν όσα κονδύλια χρειάζονται (από τον προϋπολογισμό του υπουργείου Ανάπτυξης) καθώς το project δεν προλαβαίνει τις προθεσμίες για τη διοχέτευση 33 εκατ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης (πιο πιθανό σενάριο να χαθούν τα μισά κονδύλια δηλαδή πέριξ των 15 εκατ. ευρώ), το Thess INTEC αισιοδοξεί πως θα πετύχει τον στόχο έναρξης λειτουργίας του πάρκου τα τέλη του 2027 – αρχές 2028, χρονοδιάγραμμα βέβαια που αυτή τη στιγμή είναι στον αέρα.
Η περιοχή παρέμβασης οργανώνεται ως μια πολεοδομική ενότητα ενώ έχουν καθοριστεί τρεις ζώνες όρων δόμησης:
– Ζώνη Τεχνολογικού Πάρκου, στην οποία εκτός των ερευνητικών και παραγωγικών εγκαταστάσεων, περιλαμβάνονται το συνεδριακό κέντρο, οι χώροι για τις συνοδευτικές και βοηθητικές εγκαταστάσεις
– Ζώνη Τουρισμού Αναψυχής, στην οποία περιλαμβάνονται η ξενοδοχειακή εγκατάσταση και το θεματικό πάρκο εκπαίδευσης και αναψυχής (ενυδρείο)
– Ζώνη Κοινόχρηστου Χώρου Πρασίνου, κατά μήκος του βορείου παράκτιου τμήματος του ακινήτου
Στο Thess INTEC συμμετέχουν μεταξύ άλλων ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών, ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων, το ΑΠΘ, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης και η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας με την αναλογία συμμετοχής ιδιωτών – δημοσίου να διαμορφώνεται στο 58-42%.
Η «πολυεθνική» των επενδύσεων
To Thess INTEC στηρίζει την αναπτυξιακή του στρατηγική και στις κτιριακές υποδομές αλλά και στην προσέλκυση τμημάτων διεθνών, καινοτόμων επιχειρήσεων από το Ισραήλ, την Ευρώπη, την Αγγλία και την Αμερική.
Το ισραηλινό fund JTLV, σε συνεργασία με την Innovation Base Camp, εταιρεία που εξειδικεύεται στην ανάπτυξη τεχνολογικών πάρκων, καλοβλέπουν το εγχείρημα συμβάλλοντας ενεργά στην ανάπτυξή του. Οι Ισραηλινοί, που έχουν έρθει πολλές φορές στη Θεσσαλονίκη, έχουν υπογράψει προσύμφωνο με την «ΕΑΝΕΠ Thess INTEC AE» το οποίο προβλέπει την απόκτηση, από την πλευρά τους, δικαιώματος για να κτίσουν έως 70.000 τ.μ. σε βάθος 10ετίας αποκτώντας το δικαίωμα (option) για επιπλέον 40.000 τ.μ., από το σύνολο των 250.000 τ.μ. της χτισμένης έκτασης του Thess INTEC.
Εάν το deal ολοκληρωθεί και επικυρωθεί με υπογραφές, εκτιμάται πως μόνο οι Ισραηλινοί, θα επενδύσουν πάνω από 100 εκατ. ευρώ στο Thess INTEC, με σημερινές τιμές.
Τα πανεπιστήμια και το ΕΚΕΤΑ έχουν αναλάβει την υλοποίηση κρίσιμων projects στα πεδία των υλικών, της νανοτεχνολογίας, της τεχνητής νοημοσύνης, της ενέργειας, των logistics και των έξυπνων πόλεων.
Στην πρώτη φάση, εντός του Thess INTEC προβλέπεται να αναπτυχθούν από το ΕΚΕΤΑ, 11.000 τ.μ. ερευνητικών υποδομών, με δυνατότητα επέκτασης για επιπλέον 5.000 τ.μ., εδραιώνοντας ένα κομβικό σημείο συνάντησης ερευνητικής γνώσης και επιχειρηματικής καινοτομίας.
Εκτιμάται πως για τα έργα της α’ φάσης και τις παραπάνω πρώτες αναπτύξεις του ΕΚΕΤΑ και των developers (που θα χτίσουν τα κτίρια), θα επενδυθούν τουλάχιστον 150 εκατ. στο Thess INTEC.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 04.01.2026
