Γράφει
Σοφία Χριστοφορίδου
Τη φωτιά στη μονάδα συγκέντρωσης ανακυκλώσιμων υλικών στο Ωραιόκαστρο, την είδαμε, τη μυρίσαμε την αισθανθήκαμε όλοι. Στην περιοχή κοντά στη φωτιά ήχησε το 112, προειδοποιώντας τους πολίτες να μείνουν σε κλειστούς χώρους. Η μυρωδιά του αέρα ήταν ανυπόφορη και στο κέντρο. Είδα κάποιους ανθρώπους να κυκλοφορούν με μάσκα, όπως συμβαίνει στις πόλεις της Κίνας- και πολύ καλά έκαναν οι άνθρωποι, είναι το ελάχιστο μέτρο αυτοπροστασίας. Ποιος ήξερε, όμως, τι αναπνεύσαμε όσοι κυκλοφορούσαμε στους δρόμους της πόλης; Κανείς.
Δεν υπάρχει κανένας μηχανισμός ενημέρωσης του πολίτη σε πραγματικό χρόνο, την ώρα δηλαδή που το χρειαζόμαστε περισσότερο. Πόσο εύκολο είναι να βρει ο μέσος πολίτης πληροφορίες για την αέρια ρύπανση μέσα στον κυκεώνα των διαφόρων ιστοσελίδων και πλατφορμών; Τι νόημα έχει να λαμβάνει ο πολίτης την πληροφορία την επομένη ημέρα, και όχι άμεσα, τη στιγμή που παρουσιάζεται το πρόβλημα; Τα δεδομένα θα έπρεπε να είναι άμεσα προσβάσιμα, όχι την επομένη. Να παρουσιάζονται με απλό και κατανοητό τρόπο στους πολίτες και αναλυτικά στην επιστημονική κοινότητα.
Η ιστοσελίδα της Περιφέρειας
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει δίκτυο σταθμών μέτρησης που ανήκουν στο Δίκτυο του Εθνικού Προγράμματος Ελέγχου της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και οι μετρήσεις ανεβαίνουν online εδώ https://env-rypoi.pkm.gov.gr/index.php?r=measurement/view&id=3749. «Το ημερήσιο δελτίο ρύπων ενημερώνεται καθημερινά περίπου στις 2 μ.μ.» αναφέρει η ιστοσελίδα, μόνο που σήμερα 21 Απριλίου στις 16:00 το μεσημέρι, οι μετρήσεις στο «Σήμερα» αντιστοιχούσαν σε αυτές για τις 20/4 και για στο «χθες» για τις 19/4. Με άλλα λόγια, όταν ο πολίτης θέλει να ενημερωθεί άμεσα για την κατάσταση του αέρα -στοιχείο που αποτελεί ζωτικής σημασίας, ειδικά για ανθρώπους με επιβαρυμένη κατάσταση υγείας- θα πρέπει να περιμένει μέχρι την επομένη.
Ας μην ξεχνάμε ότι η πόλη έχει έτσι κι αλλιώς χρόνιο πρόβλημα με την ποιότητα του αέρα και μάλιστα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε το 2023 τη χώρα μας, ακριβώς επειδή δεν αντιμετωπίστηκε το πρόβλημα στη Θεσσαλονίκη. Το 2017, σε μια προσπάθεια να αποσοβηθεί η ευρωκαταδίκη, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ανέθεσε την εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου αντιμετώπισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, στο οποίο μεταξύ άλλων προτεινόταν ένα «Ολοκληρωμένο σχέδιο πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης των πολιτών και των ενδιαφερόμενων φορέων» ειδικά για τις ημέρες με αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση. Μεταξύ άλλων πρότεινε τη δημιουργία site με εργαλεία για την παρουσίαση των μετρήσεων ποιότητας της ατμόσφαιρας του ΕΔΠΑΡ-ΠΚΜ σε πραγματικό χρόνο και μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα, που να παρουσιάζει τα δεδομένα με απλό τρόπο. Αν τα είδατε όλα αυτά, γράψτε μου...
Ο Δήμος Θεσσαλονίκης
Σε διάφορα προγράμματα για την αέρια ρύπανση εντάχθηκε και ο Δήμος Θεσσαλονίκης, με σκοπό τις μετρήσεις και την ενημέρωση των πολιτών. Για παράδειγμα το 2020 μέσω τους έργου airthings «o Δήμος Θεσσαλονίκης έχει εγκαταστήσει και λειτουργεί το συστήμα των έξυπνων αισθητήρων IoT σε 6 σημεία εντός των ορίων του», όπως μας πληροφορούσε το σχετικό Δελτίο Τύπου. Στην πλατφόρμα https://platform.airthings-project.com υποτίθεται ότι εμφανίζονται τα σημεία εγκατάστασης των αισθητήρων IoT και οι αντίστοιχες μετρήσεις σε πίνακα, ενώ κάνοντας επιλογή (κλικ) σε μια παράμετρο εμφανίζεται το διάγραμμα της χρονοσειράς της. Η πλατφόρμα μπορεί και να λειτούργησε για όσο είχε διάρκεια το έργο airthings, πάντως σήμερα δεν δείχνει απολύτως τίποτα...
Το 2022 άρχισε το ευρωπαϊκό έργο LIFE SIRIUS για το οποίο υπήρξε συνεργασία του ΑΠΘ με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και τότε η είδηση περιγράφηκε με πανηγυρικούς τίτλους: «Επιτέλους, θα ξέρουμε τι αναπνέουμε». Από το πρόγραμμα προέκυψε μια ιστοσελίδα που την ονόμασαν «Πλατφόρμα διαχείρισης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης". Η λέξη «διαχείριση», βέβαια, υποδηλώνει τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ενώ η ιστοσελίδα παρουσιάζει προγνώσεις από υπολογιστικό μοντέλο για την πρόβλεψη της ποιότητας του αέρα. Έστω, κι αυτό είναι σημαντικό για τους πολίτες που αναζητούν ενημέρωση. Πού θα τη βρουν όμως; Η πλατφόρμα https://sirius.devav.gr/thessaloniki παρουσιάστηκε το 2024, μόνο που αυτή ήταν η δοκιμαστική σελίδα του προγράμματος. Η επίσημη σελίδα όπου φαίνονται οι προγνώσεις του μοντέλου είναι η https://ems.lifesirius.eu. Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ολοκληρώθηκε τον περασμένο Ιανουάριο, αλλά ευτυχώς υπάρχει υποχρέωση διατήρησης της πλατφόρμας εν λειτουργία για άλλα πέντε χρόνια.
Ο Δήμος Θέρμης
Θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε ότι εδώ και χρόνια ο Δήμος Θέρμης, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών διαθέτει μία ιστοσελίδα με από όνομα που το θυμάται εύκολα ο κάθε ένας (https://www.thermiair.gr) και μία πολύ εύχρηστη εφαρμογή για κινητό που δείχνει σε πραγματικό χρόνο τις μετρήσεις από αισθητήρες, ενώ ο πολίτης μπορεί να ανατρέξει και στο ιστορικό των μετρήσεων.
Kοινώς, δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό...
