Μαγνήτισε τα βλέμματα η ημερίδα της «Μακεδονίας της Κυριακής» και του emakedonia.gr για την ενέργεια που διεξήχθη την Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου στη Θεσσαλονίκη, με τους ομιλητές να θέτουν επί τάπητος τη νέα αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται και πώς αυτή επηρεάζει τη Βόρεια Ελλάδα.
Κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών της ημερίδας, ο Αθανάσιος Σαββάκης, πρόεδρος του ΔΣ της «Μακεδονία Ενημέρωση ΑΕ» έθεσε το ευρύτερο πλαίσιο.
Η μεγάλη γεωπολιτική εικόνα
«Βρισκόμαστε σε μία κρίσιμη καμπή για την ενέργεια στη χώρα μας. Ο Κάθετος Διάδρομος μετατρέπει την Ελλάδα από απλό καταναλωτή σε πύλη εισόδου φυσικού αερίου και LNG προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία, ενισχύοντας τη γεωπολιτική μας θέση και την ενεργειακή ασφάλεια της ΝΑ Ευρώπης. Την ίδια στιγμή, οι ενεργειακές συμφωνίες και οι νέες υποδομές -αγωγοί, τερματικοί LNG, διασυνδέσεις-εντάσσουν τη χώρα σε έναν ευρύτερο περιφερειακό ενεργειακό χάρτη, όπου η Ελλάδα δεν είναι απλώς διέλευση, αλλά στρατηγικός εταίρος.
Στο κέντρο αυτών των εξελίξεων βρίσκεται η Βόρεια Ελλάδα. Από τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη μέχρι τη Δυτική Μακεδονία, διαμορφώνεται ένα πλέγμα υποδομών -σταθμοί LNG, νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, δίκτυα μεταφοράς, μεγάλα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας- που αναβαθμίζουν την περιοχή σε ενεργειακό κόμβο ευρωπαϊκής εμβέλειας», σημείωσε.
Οι θετικές προοπτικές για Μακεδονία και Βόρεια Ελλάδα
«Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο τεχνικό ή γεωπολιτικό ζήτημα· είναι και αναπτυξιακή ευκαιρία για τη Βόρεια Ελλάδα. Στη Δυτική Μακεδονία, επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά, αποθήκευση και νέες μονάδες καθαρής ενέργειας δημιουργούν ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, με έργα που ξεπερνούν τα 2.000 MW και προσελκύουν κεφάλαια δισεκατομμυρίων ευρώ. Στη Θεσσαλονίκη, μεγάλα ενεργειακά σχέδια στον ηλεκτρισμό, στο φυσικό αέριο και στις υποδομές LNG τοποθετούν την πόλη στο επίκεντρο του νέου ενεργειακού χάρτη για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, η ενίσχυση των ΑΠΕ και των δικτύων -από τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά μέχρι τις επενδύσεις σε υποδομές μεταφοράς- δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο σταθερό και ανταγωνιστικό ενεργειακό περιβάλλον την επόμενη δεκαετία. Για τη Μακεδονία και τη Θράκη αυτό σημαίνει νέες επενδύσεις, νέες θέσεις εργασίας, αλλά και τη δυνατότητα να διεκδικήσουν μεγαλύτερο μερίδιο από τα ευρωπαϊκά και ιδιωτικά κεφάλαια που κατευθύνονται στην πράσινη μετάβαση», επεσήμανε.
Στ. Παπασταύρου: Πυλώνας ενεργειακής ασφάλειας η Βόρεια Ελλάδα
«H Βόρεια Ελλάδα καθίσταται ενεργειακή πύλη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τις επενδύσεις που δρομολογούνται σε υποδομές και δίκτυα και με τον Κάθετο Διάδρομο», υποστήριξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
«Στη νέα ενεργειακή και γεωπολιτική αρχιτεκτονική η Βόρεια Ελλάδα είναι ο νευρώνας, το σημείο μεταφοράς ενέργειας, το σταυροδρόμι υποδομών, επενδύσεων και προκλήσεων για το παρόν και το μέλλον. Το FSRU στην Αλεξανδρούπολη ο Σταθμός Συμπίεσης Φυσικού Αερίου του ΔΕΣΦΑ στην Κομοτηνή, οι σημαντικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην περιοχή, ο αγωγός της Hellenic Energy, ο TAP, ο IGB, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις με την Βουλγαρία, ο Σταθμός giga Data Center της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία. Όλα αυτά καθιστούν τη Βόρεια Ελλάδα, ενεργειακή πύλη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης», ανέφερε.
Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι «ο κάθετος διάδρομος γίνεται πραγματικότητα. Το φυσικό αέριο που ξεκινάει από την χώρα μας θα φτάνει στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, υλοποιώντας τους στόχους για ενεργειακή διαφοροποίηση και ασφάλεια εφοδιασμού. Και μάλιστα, με πρωτοβουλία της χώρας μας, πλέον θεωρείται εκ προοιμίου ‘ρωσικό’ το φυσικό αέριο που έρχεται μέσω Τουρκίας και Turkish Stream, εκτός και αν αποδειχθεί, το αντίθετο». Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου «η ενεργειακή αυτή η δυναμική της πατρίδας μας έχει πολύ μεγάλη αξία, ενεργειακά, γιατί δημιουργούνται νέες αρτηρίες διασύνδεσης που ξεκινούν από την πατρίδα μας. Αλλά έχει και μεγάλη σημασία γεωστρατηγικά καθώς την αναδεικνύουν σε βασικό πυλώνα της νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής».
Ο υπουργός ρωτήθηκε πώς θα φτάσουν στους Έλληνες καταναλωτές τα οφέλη από τις πρόσφατες ενεργειακές συμφωνίες. Όπως είπε, τα οφέλη αυτής της προόδου είναι απτά για τον πολίτη. «Η νέα ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Βουλγαρίας, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2023, μας επιτρέπει να εξάγουμε ρεύμα στη γείτονα χώρα. Αυτό τι σημαίνει. Ότι το 2025 η χώρα μας ήταν καθαρός εξαγωγέας ρεύματος, με τις καθαρές εξαγωγές να φτάνουν τις τρεις τεραβατώρες έναντι -0,3 το 2024».
Ο κ. Παπασταύρου έκανε ιδιαίτερη αναφορά στους σταθμούς συντήρησης του ΔΕΣΦΑ στην Κομοτηνή, μία επένδυση 134 εκατομμύριων ευρώ και στην Αμπελιά Φαρσάλων ύψους 74 εκατομμύριων ευρώ, που «δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, ενισχύουν την περιφερειακή οικονομία και δίνουν ισχυρή αναπτυξιακή ώθηση».
Κλείνοντας, επεσήμανε ότι «με τις ενεργειακές συμφωνίες, τις εξαγωγές ρεύματος και φυσικού αερίου, τις έρευνες για τις υδρογονανθράκων, εφόσον βρεθούν εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα, θα παραχθούν σημαντικά δημόσια έσοδα που μεταφράζουν σε χαμηλότερες τιμές ενέργειας, ποιοτικές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ανάπτυξη για όλους. Η κυβέρνηση προχωρά αποφασιστικά, με σχέδιο και συνέπεια, ώστε η Ελλάδα, και ειδικότερα η Βόρεια Ελλάδα να αποτελέσει πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας, ανάπτυξης και ευημερίας για ολόκληρη την περιοχή».
Κ. Γκιουλέκας: Η Ελλάδα δεν παρακολουθεί, αλλά πρωταγωνιστεί στα ενεργειακά
«Η Ελλάδα δεν παρακολουθεί, αλλά πρωταγωνιστεί τις εξελίξεις στον ενεργειακό χάρτη της ευρύτερη περιοχής». Αυτό ήταν το μήνυμα και η κεντρική ιδέα του χαιρετισμού που απηύθυνε ο υφυπουργός Μακεδονίας-Θράκης Κωνσταντίνος Γκιουλέκας.
Ο κ. Γκιουλέκας σημείωσε ότι «η ενεργειακή αναβάθμιση δεν αφορά μόνο στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά ολόκληρη στην Ελλάδα, ενώ αναφέρθηκε και στις αβεβαιότητες που καταγράφονται σε όλη τον κόσμο, αλλά και στην ίδια την Ευρώπη».
«Η ενεργειακή αναβάθμιση βελτιώνει την οικονομία δημιουργεί θέσεις εργασίας και βοηθά στην ανάπτυξη», κατέληξε ο κ. Γκιουλέκας.
Ιγν. Καϊτεζίδης: Ασήκωτο το κόστος της ενέργειας για τους Δήμους
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει χρόνια τώρα η Αυτοδιοίκηση είναι το ενεργειακό κόστος στην λειτουργία της. Έχουμε επιβαρυνθεί πάρα πολύ με αυτό» τόνισε ο κ. Καϊτεζίδης και ζήτησε από την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να συνεργαστεί με την Αυτοδιοίκηση, προκειμένου να συνδιαμορφώσουν από κοινού ενεργειακά εργαλεία.
Ο πρόεδρος της ΠΕΔΚΜ και δήμαρχος Πυλαίας-Χορτιάτη ανέφερε το πετυχημένο ενεργειακό παράδειγμα στον Δήμο του, όπου πριν από τρία χρόνια ολοκληρώθηκε η αντικατάσταση 10.000 λαμπτήρων στον ενεργειακό φωτισμό με led φωτισμό. Τα αποτελέσματα, όπως είπε, είναι θεαματικά, τόσο στην ποιότητα του φωτισμού, όσο και στο κόστος της ενέργειας, η οποία μειώθηκε στο 60%.
«Τέτοια προγράμματα», είπε ο κ. Καϊτεζίδης, «μπορεί συστηματικά να διαμορφωθούν για τους Δήμους της χώρας και είμαι σίγουρος ότι το υπουργείο έχει τη διάθεση να συνεργαστεί με την Αυτοδιοίκηση γι’ αυτό».
Α’ Ενότητα: H γεωπολιτική της ενέργειας
Με τοποθέτηση του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκου Τσάφου «άνοιξε» το πρώτο πάνελ της ημερίδας. Ο κ. Τσάφος έκανε λόγο για πέντε τεκτονικές αλλαγές στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη:
Η άνοδος των ΗΠΑ που από εισαγωγέας έγινε ως κορυφαία παραγωγός χώρα, εξάγοντας το 30% της ενέργειας.
Η άνοδος της Κίνας που επενδύει στρατηγικά στην παραγωγή φωτοβολταϊκών, ανεμογεννητριών, ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2024 η Κίνα πρόσθεσε 277γιγαβατ ηλεκτρικής ενέργειας, σχεδόν όσα η Ευρώπη επί 25 χρόνια (304 γιγαβάτ).
Το ενεργειακό διαζύγιο Ευρώπης-Ρωσίας. Οι πρώτες συμφωνίες για προμήθεια αερίου ήταν από το 1968, ενώ στην Ελλάδα έφτασε στα τέλη ’90. «Αυτή η σχέση λήγει».
Οι νέοι χάρτες στις ορυκτές πρώτες ύλες, όπως νικέλιο, κοβάλτιο, λίθιο, χαλκός -«αυτά τα προϊόντα δημιουργούν νέες εξαρτήσεις»
Η ευρωπαϊκή στρατηγική για την κλιματική ουδετερότητα.
Οι πέντε πυλώνες της ελληνικής στρατηγικής
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στους πέντε πυλώνες της ενεργειακής στρατηγικής της χώρας μας:
1) Στροφή στις ΑΠΕ που είναι «πολύ πιο ανταγωνιστικές σήμερα σε σχέση με πριν από 5 χρόνια. Από 18% εισαγωγές έχουμε γίνει καθαροί εξαγωγείς με 5-6% εξαγωγές». Οι εξαγωγές σημαίνουν πιο φθηνή ενέργεια, συγκριτικά, εξήγησε ο κ. Τσάφος αναφέροντας ότι το 2019 η Ελλάδα είχε την πιο ακριβή τιμή χοντρικής από όλη την Ευρώπη και 20 ευρώ πιο ακριβοί από τη γειτονική Βουλγαρία, και τον Ιανουάριο το αέριο ήταν 40 ευρώ φθηνότερο στην Ελλάδα από τη Βουλγαρία. Το 2019 ήμασταν στο τέλος της γραμμής αερίου, κανείς δεν ενδιαφερόταν για την Ελλάδα.
2) Ολοκληρωμένη στρατηγική για υδρογονάνθρακες. «Όλοι θέλαμε να ξέρουμε αν έχουμε κοιτάσματα αξιοποιήσιμα, εμείς το κάναμε πράξη».
3) Ισορροπία μεταξύ ΑΠΕ και φυσικού αερίου. «Πολλές χώρες ξέχασαν το φυσικό αέριο και τους κόστισε. Εμείς επενδύσαμε και σε ΑΠΕ και σε φυσικό αέριο» σημείωσε ο κ. Τσάφος.
4) Ο ίδιος αναγνώρισε ότι το ενεργειακό κόστος είναι το νούμερο ένα θέμα για τους οικιακούς καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, είπε ότι καταγράφηκε αποκλιμάκωση το α’ εξάμηνο και ότι σε όρους αγοραστικής δύναμης βρισκόμαστε κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε ειδικότερη ερώτηση για τη στήριξη της βιομηχανίας επανέλαβε ότι «στηρίζουμε έμπρακτα τη βιομηχανία με το μηχανισμό αντιστάθμισης και υπάρχουν σημαντικές εκπτώσεις στις χρεώσεις πέραν του ρεύματος». Εξήγησε ότι η ανακοίνωση των προσθέτων μέτρων καθυστερεί επειδή η Κομισιόν δημιούργησε ένα νέο πλαίσιο για κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία -«μπορείς να δώσεις στήριξη, αλλά δεν μπορεί σωρευτικά να ξεπεράσει ένα ποσό».
Αναφερόμενος στη Βόρεια Ελλάδα είπε ότι οι μείζονες εξελίξεις στο φυσικό αέριο αλλά και το πετρέλαιο «ακουμπάν ή πηγάζουν από εδώ».
Γ. Μανιάτης: Διανοίγονται για τη χώρα μας νέες σημαντικές προοπτικές για τα επόμενα χρόνια
Στον ρόλο της Βόρειας Ελλάδας στον νέο ενεργειακό χάρτη αναφέρθηκε o ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, πρώην υπουργός Ενέργειας και καθηγητής Γιάννης Μανιάτης. «Η ιστορία δείχνει ότι οι εποχές μεγάλων ανακατατάξεων δημιουργούν τεράστιες ευκαιρίες, αρκεί να θελήσουν και να μπορέσουν οι εκάστοτε κυβερνήσεις να τις αξιοποιήσουν» τόνισε ο πρώην υπουργός.
Μιλώντας για τον ρόλο της Βόρειας Ελλάδας είπε πως η περιοχή είναι «προικισμένη με σημαντικό πρωτογενή και μεταποιητικό κλάδο, αλλά και κοιτάσματα κρίσιμων πρώτων υλών και αναξιοποίητο δυναμικό σε μικρής κλίμακας επενδύσεις ανανεώσιμης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της γεωθερμίας».
Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ άσκησε κριτική στην κυβέρνηση σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση στην οποία ο ίδιος συμμετείχε ως υπουργός είχε στρατηγική σκέψη.
«Η Ελλάδα μπορεί μέσα από τους υδρογονάνθρακές της να μειώσει τη μεγάλη της ενεργειακή εξάρτηση, να διευκολύνει την ομαλή της πράσινη μετάβαση, να βελτιώσει τον γεωπολιτικό της ρόλο στην περιοχή και να κατοχυρώσει στη πράξη τα δικαιώματα που της αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο, να δημιουργήσει καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας και σημαντικά έσοδα για τις Περιφέρειες και το ασφαλιστικό σύστημα, όπως ήδη έχουμε θεσμοθετήσει από το 2013» είπε.
Αλ. Παπαγεωργίου: Είμαστε από τις φθηνότερες αγορές ενέργειας στην Ευρώπη
Για τον ρόλο του Χρηματιστηρίου Ενέργειας μίλησε ο CEO, Αλέξανδρος Παπαγεωργίου.
Ο κ. Παπαγεωργίου ξεκαθάρισε πως «τα έσοδα του χρηματιστηρίου ενέργειας δεν εξαρτώνται από το επίπεδο των τιμών. Ταρίφες μας είναι σταθερές και δεν επηρεάζονται τα έσοδά μας από τις διακυμάνσεις παρά μόνο από την αύξηση ή τη μείωση των μεγεθών που συναλλάσσονται στην ελληνική αγορά ενέργειας».
Επισημαίνοντας πως «έχει μεγάλη σημασία το πόσο πιο ακριβός είσαι από τους άλλους και φυσικά, τι γίνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη. Συγκρίνοντας τις αγορές Ελλάδας, Γερμανίας, Βουλγαρίας, Ουγγαρίας, Ρουμανίας που είναι μέρος της ενεργειακής μας γειτονιάς με τη Γερμανία να αποτελεί το base mark προκύπτει πως δεν αυξήθηκαν οι τιμές μόνον στην Ελλάδα. Όταν το 2022 οι τιμές στην Ευρώπη ήταν στα ιστορικότερα υψηλά η Ελλάδα δεν ήταν ούτε κατ´ ελάχιστο πιο ακριβή».
Περιέγραψε πως η Ελλάδα ήταν πιο ακριβή, όμως, «με το που μπήκαμε στο target model η ακρίβεια αυτή μειώθηκε κατά 60% (το spread) και πλέον στη γειτονιά μας είμαστε από τις φθηνότερες χονδρικές αγορές στην Ευρώπη».
Μ. Μαθιουλάκης: «Μονόδρομος να εμπιστευτούμε τις ΗΠΑ για το φυσικό αέριο»
Στην απόφαση απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο αναφέρθηκε ο Ακαδημαϊκός διευθυντής του Greek Energy Forum, Δρ. Μιχάλης Μαθιουλάκης.
Ο ίδιος εξήγησε πως «έχει γίνει εξαιρετική δουλειά από την κυβέρνηση τα τελευταία πολλά χρόνια, η Ελλάδα έχει κάνει κάποια λάθη στα ενεργειακά αλλά επουδενί δεν έχουμε κάνει τα λάθη που έχει κάνει η Γερμανία τα οποία τα πληρώνουμε όλοι».
«Η Γερμανία είχε την τάση να ψάξει να βρει που υπάρχει η πιο φθηνή ενέργεια χωρίς να την νοιάζει το ρίσκο, ένα ρίσκο που συνδεόταν με μεγάλες εισαγωγές φθηνού φυσικού αερίου από την Ρωσία», σημείωσε.
«Η Ευρώπη πιάστηκε απροετοίμαστη, εθελοτυφλούσε όσον αφορά τους συσχετισμούς ισχύος και θεωρούσε ότι η Ρωσία θα βάζει μπροστά το οικονομικό όφελος και όχι τις δικές τις ανάγκες ασφάλειας, ρίσκαρε και έκανε μια κίνηση όπως αυτήν που έκανε στην Ουκρανία», επεσήμανε.
Ο κ. Μαθιουλάκης δεν παρέλειψε να σταθεί και στην αλλαγή του ρόλου των ΗΠΑ στο παγκόσμιο σκηνικό.
«Οι ΗΠΑ πλέον είχαν για πρώτη φορά την δυνατότητα να ελέγξουν τις ανάγκες τους τις ενεργειακές. Είναι η πρώτη φορά μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου που οι ΗΠΑ έχουν την δυνατότητα να ανακόψουν την επιρροή της Ρωσίας σε όλη την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και όλους τους ευρωπαίους συμμάχους. Αυτό είναι θεμελιώδες», τόνισε.
Π. Μπίσκας: Οι τρεις λόγοι που οι ΑΠΕ είναι αναγκαίες
Τις αναγκαιότητες της χρήσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αλλά και της αποθήκευσής τους ανέδειξε ο καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΑΠΘ, Παντελής Μπίσκας.
Όπως τόνισε ο καθηγητής, οι ΑΠΕ και η αποθήκευσή τους είναι ένα σημαντικό δομικό στοιχείου του ενεργειακού συστήματος για τρεις βασικούς λόγους:
1)Η περιβαλλοντική τους διάσταση.
2)Ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού γιατί εφόσον δεν έχουμε πηγές πετρελαίου και φυσικού αερίου να εκμεταλλευτούμε πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτά που έχουμε.
3) Και οικονομικότητα.
«Έτσι θα καταφέρουμε να μειώσουμε το τελικό κόστος που πληρώνει ο καταναλωτής», είπε χαρακτηριστικά.
*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 8/2/2026
