Την ώρα που το ράλι στην τιμή του πετρελαίου (η τιμή του ξεπερνά τα 100-110 δολάρια) ανατρέπει θεμελιώδεις παραδοχές στις οποίες είχε στηριχτεί ο προϋπολογισμός του 2026, το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται με το δάχτυλο στη σκανδάλη για νέα μέτρα στήριξης στην πολλαπλώς βαλλόμενη κοινωνία ύψους 2 δισ. ευρώ, μετά το μάλλον αναποτελεσματικό πλαφόν (ανώτατο όριο) κέρδους σε καύσιμα, τρόφιμα.
H κυβέρνηση επιχειρεί να κερδίσει χρόνο, βάζοντας χαλινάρι σε ανεξέλεγκτες δυναμικές ανατιμήσεων στην αγορά (ρόλος που εξυπηρετεί το πλαφόν) και κρατώντας εφεδρείες για την περίπτωση που η κρίση αποδειχθεί πιο επίμονη από όσο έχει προβλεφθεί, με το γερό καμπανάκι να χτυπά αν η σύγκρουση παραταθεί και μετά το τέλος Μαρτίου που… κοντοζυγώνει.
Πρώτα Fuel Pass, επιδότηση ντίζελ - Στον ορίζοντα και μείωση ΕΦΚ
Στο πλαίσιο αυτό, με τη βενζίνη να γυροφέρνει γύρω από τον… λόφο των δύο ευρώ και τη χονδρική τιμή του ρεύματος να αργεί αλλά να παίρνει τον ανήφορο ξεπερνώντας τα 100 ευρώ τη μεγαβατώρα, κάτι που μεταφράζεται σε διψήφιες αυξήσεις στα τιμολόγια Απριλίου, κερδίζει έδαφος η επαναφορά παλαιότερων μέτρων, όπως το Fuel Pass, η επιδότηση στο ρεύμα ως δίχτυ ασφαλείας απέναντι στο ενδεχόμενο μιας νέας σφοδρής ενεργειακής κρίσης αλλά και ένα μέτρο-έκπληξη που μέχρι πρότινος αποκλειόταν κατηγορηματικά.
Έτσι ανοίγει ορθάνοιχτα, για πρώτη φορά, το «παράθυρο» μίας ριζοσπαστικής και τολμηρής παρέμβασης, της μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα (συνεισφέρει πάνω από τρία δισ. ευρώ στον κρατικό κορβανά), με το πράσινο φως της Κομισιόν να κρίνεται απαραίτητο.
Η ελληνική πρόταση περιλαμβάνει μία περιορισμένη ρήτρα διαφυγής, η οποία θα επιτρέπει στις κυβερνήσεις να μειώνουν τους ΕΦΚ όταν οι διεθνείς τιμές ενέργειας καλπάζουν. Επιδίωξη της χώρας μας είναι το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης (άνω του 1 δισ. ευρώ) να μην προσμετράται στο έλλειμμα ή στους στόχους των πλεονασμάτων.
Πριν όμως φτάσει να… κόψει τον ΕΦΚ, το οικονομικό επιτελείο θα κινηθεί σε γνώριμα μονοπάτια, με την επιδότηση των υγρών καυσίμων στο προσκήνιο. Για το πετρέλαιο κίνησης εξετάζεται οριζόντια επιδότηση, με βάσει το μοντέλο του 2022 (επιδότηση 0,15€/λίτρο στην αντλία), καθώς η αύξηση της τιμής του μεταφέρεται ακαριαία σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, «ταΐζοντας» το τέρας της ακρίβειας.
Αυτά τα μέτρα μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό και δεν απαιτούν «ρήτρα διαφυγής» και… άδεια από τις Βρυξέλλες. Μπορεί να στερούν δημοσιονομικό χώρο από τα μόνιμα μέτρα του 2027 με βάση τους νέους κανόνες για τις οροφές δαπανών αλλά δεν εξαντλούν τις ταμειακές αντοχές. Fuel Pass και επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης κοστίζουν περίπου 500 εκατ. ευρώ, με τον λογαριασμό να ανεβαίνει αν προσθέσουμε στη σούμα και μείωση του ΕΦΚ.
Ακολουθεί το Market Pass
Η κυβέρνηση εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να επαναφέρει και το Market Pass (επίδομα τροφίμων), εφόσον η κρίση τιμών στην ενέργεια περάσει και στα τρόφιμα με τις πρώτες ανατιμήσεις, λόγω πολέμου και… κερδοσκοπίας, να περικυκλώνουν τα ράφια.
Το παλιό μοντέλο του Market Pass, όπου επιδοτούνταν το 10% των μηνιαίων αγορών θεωρείται σε αυτήν τη φάση ανεπαρκής, καθώς οι αυξήσεις θα έρθουν να προστεθούν σε είδη με τιμές πολύ ψηλές πριν ξεσπάσει η κρίση στο Ιράν. Συνεπώς, θα πρέπει να αναμένουμε αλλαγές και στα κριτήρια επιλογής, αλλά και στο ύψος της επιδότησης, σε σχέση με το μέτρο όπως εφαρμόστηκε πριν από τρία χρόνια.
Υπενθυμίζεται ότι το δίμηνο Φεβρουαρίου-Μαρτίου 2023 περισσότερα από 2,3 εκατομμύρια νοικοκυριά υπέβαλαν αιτήσεις στο gov.gr προκειμένου, ανάλογα με την οικογενειακή τους κατάσταση, να λάβουν μηνιαία επιδότηση από 22 έως 100 ευρώ για αγορές προϊόντων κάθε είδους από σούπερ μάρκετ, λαϊκές αγορές, παντοπωλεία, κρεοπωλεία, φούρνους και ιχθυοπωλεία. Δυνητικοί δικαιούχοι ήταν άγαμοι με εισόδημα έως και 16.000 και 24.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5000 ευρώ για κάθε ανήλικο τέκνο.
Πιο μακρινό ενδεχόμενο η επιδότηση στο ρεύμα
Δυνατά παίζει και η επιδότηση στους λογαριασμούς ρεύματος για τα χαμηλά εισοδήματα αλλά όχι απαραίτητα για 500, 1.000 και πάνω από 1.000 κιλοβατώρες, όπως συνέβη την πρώτη φορά εφαρμογής του μέτρου. Ειδική μέριμνα θα ληφθεί και για τις μικρές ενεργοβόρες επιχειρήσεις, αν κριθεί σκόπιμο. Πάντως, η επιδότηση στο ρεύμα έπεται, με προτεραιότητα να δίνεται σε Fuel, Market Pass και μείωση ΕΦΚ.
«Σουβλίστηκε» το επίδομα Πάσχα στους συνταξιούχους
Στους σχεδιασμούς του Μεγάρου Μαξίμου υπήρχε το σενάριο να δοθεί μία έκτακτη ενίσχυση, εν όψει του Πάσχα, σε χαμηλοσυνταξιούχους, ανασφάλιστους υπερήλικες, δικαιούχους αναπηρικών επιδομάτων, ευάλωτες ομάδες και δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
Ωστόσο, το ενδεχόμενο αυτό απομακρύνεται, με φόντο την κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς δημοσιονομικά δεν υπάρχουν τα περιθώρια για μια τέτοια παρέμβαση. Το έκτακτο επίδομα Πάσχα (ύψους 100-250 ευρώ) θα χορηγούνταν στις αρχές της Μ. Εβδομάδας και θα πιστώνονταν στους λογαριασμούς των δικαιούχων χωρίς καμία πρωτοβουλία εκ μέρους τους (όπως συνέβη και τα Χριστούγεννα).
*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 22 Μαρτίου 2026
