Γράφει
Παύλος Αβραμόπουλος
Για χρόνια, κάθε σύγκρουση συνοδευόταν από ένα τεχνολογικό αποτύπωμα. Ο πόλεμος στη Συρία ονομάστηκε «πόλεμος των social media», ενώ στην Ουκρανία «πόλεμος των drones». Σήμερα, όπως επισημαίνει σε πρόσφατη ανάλυσή του ο Ian Bremmer, περνάμε σε μία νέα φάση: Εκεί όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη ενσωματώνεται στον ίδιο τον πυρήνα των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Το βασικό στοιχείο που αλλάζει είναι κυρίως η ταχύτητα και η διαδικασία της απόφασης.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που παραθέτει ο αναλυτής, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποιεί ήδη προηγμένα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης για να επεξεργάζεται σε πραγματικό χρόνο τεράστιους όγκους πληροφοριών: Δορυφορικές εικόνες, υλικό επιτήρησης, αναφορές πληροφοριών και δεδομένα από αισθητήρες. Πρόκειται για ένα επίπεδο πληροφορίας που καμία ανθρώπινη ομάδα δεν μπορεί να διαχειριστεί με την ίδια ταχύτητα.
Σε αυτό το περιβάλλον, κομβικό ρόλο παίζει το Project Maven, το οποίο ξεκίνησε το 2017 και σήμερα έχει εξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα ανάλυσης. Το λεγόμενο Maven Smart System ενοποιεί δεδομένα από διαφορετικές πηγές και, μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης, εντοπίζει πιθανούς στόχους και προτείνει τρόπους αντιμετώπισης σε πραγματικό χρόνο.
Η τελική απόφαση εξακολουθεί να ανήκει στον άνθρωπο. Ωστόσο, η διαδικασία έχει αλλάξει ριζικά. Ο χρόνος από τον εντοπισμό ενός στόχου μέχρι την εκτέλεση της ενέργειας έχει περιοριστεί δραστικά. Αναφορές συνδέουν τη χρήση αυτών των συστημάτων με μεγάλο αριθμό πληγμάτων μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, γεγονός που δείχνει πόσο καθοριστική είναι πλέον η ταχύτητα.
Παράλληλα, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν περιορίζεται στο πεδίο της μάχης. Όπως επισημαίνεται, μεγάλο μέρος της αξιοποίησής της αφορά πιο «αθόρυβες» αλλά κρίσιμες λειτουργίες: Τη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας, την πρόβλεψη βλαβών στον εξοπλισμό, την οργάνωση μεταφορών και πόρων. Σε έναν οργανισμό όπως το Πεντάγωνο, όπου η κλίμακα είναι τεράστια, η αποδοτικότητα μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την επιχειρησιακή ισχύ.
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στον τομέα της στρατιωτικής πληροφόρησης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιτρέπει την ταχεία ανάλυση δεδομένων και τη σύνταξη εκθέσεων που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν εκτεταμένη ανθρώπινη εργασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αρχική επεξεργασία πραγματοποιείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από συστήματα.
Ωστόσο, η ίδια ανάλυση αναδεικνύει και τα όρια αυτής της τεχνολογίας. Η ποιότητα των συμπερασμάτων εξαρτάται άμεσα από την ποιότητα των δεδομένων. Λανθασμένες ή παρωχημένες πληροφορίες μπορούν να οδηγήσουν σε εσφαλμένες εκτιμήσεις, με σοβαρές συνέπειες. Πρόσφατα περιστατικά λανθασμένης στόχευσης, που αποδίδονται κυρίως σε προβλήματα πληροφόρησης, έχουν ήδη εντείνει τη συζήτηση για την ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας.
Ένα ακόμα κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η εξάρτηση από ιδιωτικές εταιρείες τεχνολογίας. Η ενσωμάτωση προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης σε στρατιωτικά συστήματα δημιουργεί μία νέα σχέση μεταξύ κράτους και τεχνολογικών παρόχων, η οποία δεν είναι πάντα χωρίς εντάσεις. Η δυσκολία αντικατάστασης τέτοιων συστημάτων, ακόμη και σε περίπτωση διαφωνιών, δείχνει πόσο βαθιά έχουν ενσωματωθεί.
Το συμπέρασμα είναι σαφές. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική δυνατότητα. Είναι ήδη μέρος της καθημερινής λειτουργίας του πολέμου.
Και αυτό που αλλάζει δεν είναι μόνο το πώς διεξάγεται μια σύγκρουση, αλλά το πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις μέσα σε αυτήν.
* Δημοσιεύθηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 11-12.04.2026
