Θεσσαλονίκη: Δώρα ζωής από 50χρονο στο ΓΝΘ «Γεώργιος Παπανικολάου»
Έγινε η μεταμόσχευση πνευμόνων, νεφρών, ήπατος και κερατοειδών
Από το 1985 μέχρι σήμερα το Αιματολογικό Τμήμα στο νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» αποτελεί το μεγαλύτερο μεταμοσχευτικό κέντρο αιμοποιητικών κυττάρων στα Βαλκάνια με παγκόσμιες συνεργασίες, καινοτομίες και ερευνητικό έργο. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται πάνω από 150 μεταμοσχεύσεις και κυτταρικές θεραπείες, δίνοντας ελπίδα και ευκαιρίες για ίαση και μία καλύτερη ζωή σε αιματολογικούς ασθενείς. Συγκεκριμένα, περίπου το ένα τρίτο των μεταμοσχεύσεων αιμοποιητικών κυττάρων στην Ελλάδα, γίνονται στο Αιματολογικό Τμήμα του νοσοκομείου Παπανικολάου.
Το Τμήμα στελεχώνεται από 22 ειδικούς αιματολόγους και 15 ειδικευόμενους γιατρούς. «Από το 1985, όταν ο Αθανάσιος Φάσσας πραγματοποίησε την πρώτη μεταμόσχευση στην Ελλάδα στο νοσοκομείο Παπανικολάου, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025 έχουν πραγματοποιηθεί 2.700 μεταμοσχεύσεις αλλογενείς και αυτόλογες, 90 κυτταρικές θεραπείες και δύο επιτυχείς γονιδιακές θεραπείες, στα πλαίσια κλινικής μελέτης, σε ασθενείς με μεσογειακή αναιμία που δεν μεταγγίζονται πλέον εδώ και μία επταετία. Η κλινική παρέχει όλες τις εφαρμοζόμενες διεθνώς εντατικές χημειοθεραπείες σε εφήβους και ενήλικες ασθενείς με οξεία λευχαιμία, λέμφωμα, πολλαπλούν μυέλωμα ενώ έχει 25.000 προσελεύσεις τον χρόνο στα εξωτερικά ιατρεία και περίπου 400 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο» αναφέρει στη «ΜτΚ» η Συντονίστρια Διευθύντρια του Αιματολογικού Τμήματος του νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου» Ιωάννα Σακελλάρη.
Οι ασθενείς που προσέρχονται στο Tμήμα, χρειάζονται θεραπείες που αφορούν τόσο τα καλοήθη όσο και τα κακοήθη αιματολογικά νοσήματα. Οι αιματολογικές κακοήθειες είναι καρκίνοι του αίματος, του μυελού των οστών ή του λεμφικού συστήματος και προέρχονται από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη παθολογικών κυττάρων του αίματος, προκαλώντας τις αντίστοιχες νοσολογικές οντότητες. Το τμήμα έχει τη δυνατότητα να παρέχει στα πλαίσια πλειάδας κλινικών μελετών έγκαιρη πρόσβαση σε νέα φάρμακα, στοχευτικούς παράγοντες και ανοσοθεραπευτικά φάρμακα νέα γενιάς.
Κυτταρικές Θεραπείες
Η πρώτη κυτταρική θεραπεία ήταν η αλλογενής μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, η οποία πραγματοποιήθηκε επιτυχώς το 1968. Μέσα από την αλλογενή μεταμόσχευση, σήμερα προσφέρεται ίαση σε ασθενείς που συχνά δεν έχουν άλλη θεραπευτική επιλογή. Φυσικά, το αποτέλεσμα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η φάση της νόσου, η γενική κατάσταση του ασθενούς, αλλά και η μοριακή και γενετική ταυτότητα της ασθένειας.
Οι ανοσοθεραπείες αποτελούν τη μεγαλύτερη αλλαγή στη θεραπευτική των αιματολογικών κακοηθειών, ιδίως οι θεραπείες με CAR T κύτταρα που έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια τη θεραπευτική προσέγγιση. «Οι κυτταρικές θεραπείες ήρθαν για να δώσουν τη λύση σε ασθενείς που είχαν προσδόκιμο επιβίωσης πάρα πολύ στενό, δηλαδή έως έξι μήνες, σε ασθενείς με ανθεκτικές λευχαιμίες και λεμφώματα, όπου δεν μπορούσε ούτε η μεταμόσχευση να δώσει τη λύση που αναζητούσαν. Οι κυτταρικές θεραπείες είναι… «ζωντανά» φάρμακα» σημειώνει χαρακτηριστικά η κ. Σακελλάρη.
Τα CAR T-cells είναι Τ-λεμφοκύτταρα που λαμβάνονται από τον ίδιο τον ασθενή και τροποποιούνται στο εργαστήριο ώστε να φέρουν έναν χιμαιρικό υποδοχέα (CAR), ο οποίος τα καθιστά πλήρως ενεργά, ικανά να αναγνωρίζουν συγκεκριμένα αντιγόνα που εκφράζουν τα καρκινικά κύτταρα. Σε εξειδικευμένα εργαστήρια καλλιεργούνται σε μεγάλο αριθμό και εγχύονται στον ασθενή, για να εντοπίσουν και να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα.
«Οι κυτταρικές θεραπείες στο Τμήμα, άρχισαν την σκληρή εποχή του κορονοϊού το 2020. Είμαστε πρωτοπόροι γιατί έχουμε υποβάλει σε κυτταρικές θεραπείες το μεγαλύτερο αριθμό ασθενών στην Ελλάδα και δώσαμε διέξοδο σε ανθρώπους που είχαν ανθεκτικές λευχαιμίες και λεμφώματα. Από αυτές τις θεραπείες η επιβίωση φτάνει στο 80% στο έτος και στο 40% στα πέντε έτη» αναφέρει η κ. Σακελλάρη.
H Μονάδα Κυτταρικής και Γονιδιακής Θεραπείας
Η GMP (Good Manufacturing Practice) Μονάδα Γονιδιακής και Κυτταρικής Θεραπείας του Αιματολογικού Τμήματος, υπό την επιστημονική διεύθυνση της αιματολόγου Ευαγγελίας Γιαννάκη, είναι ενεργή και αδειοδοτημένη από το τμήμα Κυκλοφορίας και Παραγωγής Φαρμακευτικών Προϊόντων του ΕΟΦ από το 2004 για παραγωγή υπό έρευνα φαρμακευτικών προϊόντων προηγμένων θεραπειών για χρήση στον άνθρωπο.
Στη Μονάδα το 2025, ξεκίνησε η «in house» παραγωγή CAR-T cells που πρόκειται να χορηγηθούν σε ασθενείς στα πλαίσια έναρξης κλινικής μελέτης υπό τον ΕΟΦ, με τίτλο: «Ιδιοπαραγωγή θεραπείας με 3ης γενιάς αντιγονικό χιμαιρικό υποδοχέα (CAR) σε ασθενείς με υποτροπιάζον ή ανθεκτικό B-Non-Hodgkin Lymphoma (NHL)», ενισχύοντας τον πρωτοποριακό ρόλο του Αιματολογικού Τμήματος. ΤαCAR-T cells που παράγει η Μονάδα για την αντιμετώπιση των Β-αιματολογικών κακοηθειών, δίνουν την ευκαιρία της άμεσης πρόσβασης στους ασθενείς με λέμφωμα που χρειάζονται άμεση θεραπεία και βέβαια μικρότερο κόστος παραγωγής του «ζωντανού φαρμάκου» για την πολιτεία.
Τα εξειδικευμένα εργαστήρια
Στα εξειδικευμένα εργαστήρια του Αιματολογικού Τμήματος, Ειδικοί Αιματολόγοι μπορούν να αναλύσουν και να αναγνωρίσουν τη μοριακή και γονιδιακή ταυτότητα της λευχαιμίας και κακοήθων νοσημάτων. Η αναγνώριση δεν γίνεται μόνο για τους ασθενείς του Τμήματος αλλά και για όλα τα κέντρα της Θεσσαλονίκης, τόσο για ανήλικους όσο και για ενήλικους ασθενείς.
Το Αιματολογικό Τμήμα διαθέτει εργαστήριο Συλλογής και Επεξεργασίας Αιμοποιητικών Κυττάρων που καλύπτει τις και τις ανάγκες των Ελλήνων εθελοντών δοτών προς τα κέντρα του εξωτερικού, εργαστήριο Κυτταρομορφολογίας και Κυτταρομετρίας Ροής, εργαστήριο Κυτταρογενετικής και εργαστήριο Μοριακής Αιματολογίας. «Το Αιματολογικό Τμήμα του Γ. Παπανικολάου είναι το μεγαλύτερο της Ελλάδας και των Βαλκανίων. Έχουμε παγκοσμίου βεληνεκούς συνεργασίες τόσο στη βασική όσο και στην μεταφραστική κλινική έρευνα και είμαστε το πρώτο πιστοποιημένο κέντρο, με πιστοποίηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων από το 2013» αναφέρει η κ. Σακελλάρη.
Η Δημόσια Τράπεζα βλαστοκυττάρων υπό την επιστημονική διεύθυνση του αιματολόγου Δαμιανού Σωτηρόπουλου, ενεργή από το 2009 καιπιστοποιημένη το 2024, έχει δηλωμένα 6466 ομφαλιοπλακουντικά μοσχεύματα στη διεθνή δεξαμενή (NetCord).
Το 2025 το Αιματολογικό Τμήμα, αναγνωρίσθηκε ως Εθνικό Κέντρο Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων και Πολύπλοκων Νοσημάτων-Συνδρόμων Ενδοθηλιακής Βλάβης, ένα από τα τρία νεοσύστατα τμήματα στη Μακεδονία.
Το νέο κτίριο
Εντός του 2026, αναμένεται να εγκαινιαστεί το νέο κτίριο του Αιματολογικού Τμήματος, όπου θα αναπτυχθούν 11 μονόκλινοι θάλαμοι νοσηλείας, διαμορφωμένοι για μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων-κυτταρικών θεραπειών. Επομένως, από το 2026 η Μονάδα Μεταμόσχευσης Αιμοποιητικών Κυττάρων-Κυτταρικών θεραπειών θα λειτουργεί με 19 συνολικά κλίνες, γεγονός που θα αυξήσει τη δυνατότητα των ασθενών να λαμβάνουν καινοτόμες θεραπείες και σε νέες πρωτοποριακές ενδείξεις. Πρόκειται για ένα έργο που είχε ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και εκεί θα μεταστεγαστούν τα εξειδικευμένα εργαστήρια του Αιματολογικού Τμήματος. Το αποτέλεσμα της μετεγκατάστασης θα είναι να διευκολυνθούν οι συνθήκες της ημερήσιας νοσηλείας των ασθενών στα εξωτερικά ιατρεία του κτιρίου Στοργή και συγχρόνως το εργαστήριο Συλλογής μοσχευμάτων θα αποκτήσει τον απαιτούμενο χώρο σύμφωνα με τις αναδυόμενες ανάγκες.
«Το νέο κτίριο ήταν όραμα του αιματολόγου Αχιλλέα Αναγνωστόπουλου, του προηγούμενου Συντονιστή Διευθυντή του τμήματος με έτοιμη την αρχιτεκτονική μελέτη εδώ και μία δεκαπενταετία. Το νέο κτίριο ήρθε διότι ουσιαστικά δεν μας χωράει το υπάρχον, με 25.000 προσελεύσεις ασθενών κάθε χρόνο. Ο πρωθυπουργός άκουσε τη φωνή ασθενούς για τις δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες γίνονται οι μεταγγίσεις και οι χημειοθεραπείες στα εξωτερικά ιατρεία και έτσι το 2024 άρχισε το έργο και αναμένεται να παραδοθεί μέσα στο 2026. Στο νέο κτίριο θα μεταφερθούν τα εργαστήρια και θα απελευθερώσουν χώρο για τη μονάδα ημερίδας νοσηλείας, ώστε οι ασθενείς να λαμβάνουν τις απαιτητικές, καινοτόμες θεραπείες στο βέλτιστο περιβάλλον» τονίζει η Συντονίστρια Διευθύντρια του Αιματολογικού Τμήματος.
Όπως λέει η κ. Σακελλάρη, το Αιματολογικό Τμήμα μετατρέπεται σε ένα «αυτόνομο αιματολογικό κέντρο το οποίο διαθέτει μία ολιστική προσέγγιση όλων των αιματολογικών νοσημάτων, από το πρώτο βήμα της διάγνωσης έως και την μοριακή ταυτοποίηση, την αντιμετώπιση μεσυμβατική χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, μεταμόσχευση και κυτταρικές, γονιδιακές θεραπείες».
*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 15/3/2026
