Έκτακτες κρίσεις Σμηνάρχων στην Πολεμική Αεροπορία
Απόφάσεις από το Ανώτατο Αεροπορικό Συμβούλιο Κρίσεων
Ποδαρικό στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, και στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) κάνει το 2026 με την εφαρμογή ενός αναμορφωμένου και πιο αυστηρού πειθαρχικού καθεστώτος για τους δημοσίους υπαλλήλους. Το νέο Πειθαρχικό Δίκαιο, τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου σε όλες τις υπηρεσίες του δημοσίου, σηματοδοτώντας αλλαγές στο κομμάτι που αφορά τις ευθύνες, τα παραπτώματα και τις ποινές. Το πλέον διακριτό πειθαρχικό παράπτωμα είναι η άρνηση υπαλλήλου να λάβει μέρος στη διαδικασία αξιολόγησης είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος.
Η πολιτεία με βάση τον νόμο 5225/25, προχωρά σε αυστηροποίηση των κυρώσεων και σε διεύρυνση των περιπτώσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε πειθαρχικό έλεγχο, ενώ στη νέα αναθεωρημένη λίστα των πειθαρχικών παραπτωμάτων εντάσσονται η παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος, η εκδήλωση βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, καθώς και η αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην έκδοση διαπιστωτικών πράξεων. Παράλληλα, πειθαρχικό παράπτωμα θεωρείται και η συμμετοχή σε δραστηριότητες που είναι ασυμβίβαστες με την ιδιότητα του δημόσιου υπαλλήλου.
Το «αγκάθι» της αξιολόγησης και στους Δήμους
Για τους δημοσίους υπαλλήλους στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τους Δήμους εκείνο που σήκωσε θύελλα διαμαρτυριών από τις αρχές του περασμένου καλοκαιριού είναι η αξιολόγηση.
Ο νόμος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαδικασία αξιολόγησης, καθώς η άρνηση συμμετοχής, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος, επισύρει πρόστιμο ίσο με δύο μήνες αποδοχών. Σε περίπτωση μάλιστα επαναλαμβανόμενης άρνησης για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους, προβλέπεται ακόμα και η ποινή της οριστικής παύσης.
Τις διατάξεις του νέου πειθαρχικού εισήγαγαν ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη και αφορούν στους υπαλλήλους του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ).
Για τους δημοτικούς υπαλλήλους, ειδικά πειθαρχικά παραπτώματα αποτελούν:
- Η άρνησή τους να φέρουν τα μέσα ατομικής προστασίας (γάντια, κράνη, μάσκες, κ.λπ.) που τους χορηγεί η υπηρεσία κατά τον χρόνο της εργασίας τους και η μη προσέλευσή τους στον προληπτικό ιατρικό έλεγχο.
-Σοβαρή παράβαση καθήκοντος για το αρμόδιο όργανο διοίκησης του Δήμου συνιστά η μη παροχή των μέσων ατομικής προστασίας στους δικαιούχους υπαλλήλους.
-Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά η άρνησή του να φέρει τη στολή και το διακριτικό σήμα που του χορηγεί η υπηρεσία κατά τον χρόνο της εργασίας του.
-Στις ήδη προβλεπόμενες πειθαρχικές ποινές προστίθενται τρεις νέες: Η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου κατ’ αναπλήρωση ή με ειδικές διατάξεις για διάστημα από ένα έως πέντε έτη.
Έτσι, οι πειθαρχικές ποινές που επιβάλλονται στους υπαλλήλους (σε αξιολογική σειρά κατ' αύξουσα βαρύτητα) είναι οι εξής:
1. Η έγγραφη επίπληξη.
2. Το πρόστιμο έως τις αποδοχές 12 μηνών.
3. Η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη.
4. Η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων.
5. Η στέρηση του δικαιώματος για προαγωγή από ένα έως πέντε έτη.
6. Η στέρηση του δικαιώματος συμμετοχής σε διαδικασία επιλογής προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη.
7. Η αφαίρεση της άσκησης των καθηκόντων προϊσταμένου για τη θητεία ή το υπόλοιπό της και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη.
8. Ο υποβιβασμός έως δύο βαθμούς.
9. Η προσωρινή παύση από τρεις έως 12 μήνες με πλήρη στέρηση των αποδοχών και
10. Η οριστική παύση.
Με τον ίδιο νόμο αυξάνεται σε κάποιες περιπτώσεις το ανώτατο όριο ποινής που μπορούν να επιβάλλουν οι πειθαρχικώς προϊστάμενοι. Για παράδειγμα, το όριο προστίμου αποδοχών που μπορεί να επιβάλει ο υπουργός ως πειθαρχικό όργανο αυξάνεται από τρεις σε πέντε μήνες πρόστιμο αποδοχών.
Η καινοτομία
Καινοτομία, στο πλαίσιο του νέου πειθαρχικού δικαίου, αποτελεί η θεσμοθέτηση της «πειθαρχικής συνδιαλλαγής», μέσω της οποίας οι υπάλληλοι μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να ζητούν ευνοϊκότερη μεταχείριση. Η δυνατότητα αυτή αφορά παραπτώματα που δεν επισύρουν την ποινή της οριστικής παύσης και εφόσον δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημιά στο δημόσιο.
Παράλληλα, από το νέο έτος, οι εκκρεμείς πειθαρχικές υποθέσεις παραπέμπονται στο Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά τις υποθέσεις έως τα τέλη του 2025, αυτές παραπέμπονται στα υφιστάμενα συλλογικά πειθαρχικά όργανα. Από φέτος, τη διαχείριση αναλαμβάνει το νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, το οποίο θα απαρτίζεται από 60 δικαστές-μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και θα λειτουργεί σε τριμελή ή πενταμελή κλιμάκια, ανάλογα με τη σοβαρότητα της υπόθεσης. Ειδικό Πενταμελές Κλιμάκιο θα εξετάζει εξαιρετικά σοβαρές υποθέσεις που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.
Το νέο σύστημα στοχεύει στην τυποποίηση της πειθαρχικής δικαιοσύνης στο Δημόσιο, με ενίσχυση της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της ταχύτητας λήψης αποφάσεων. Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκκρεμούν 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις, εκ των οποίων οι 77 από το 2021, ενώ οι υπάλληλοι με εκκρεμείς πειθαρχικές υποθέσεις ξεπερνούν τους 5.900.
Τα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πειθαρχικά συμβούλια θα καταργηθούν από τις αρχές του 2027, με υποχρέωση να ολοκληρώσουν την εξέταση όλων των εκκρεμών υποθέσεων έως τα τέλη του 2026.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 11.01.2025
