Μία γραμμή Μετρό και... πολλές προσδοκίες - Τι φέρνει η νέα χρονιά στη Θεσσαλονίκη

Το σημαντικότερο έργο υποδομής στη Θεσσαλονίκη που θα παραδοθεί το 2026 στο επιβατικό κοινό είναι αναμφίβολα η νέα γραμμή του Μετρό προς Καλαμαριά, ενώ για τη Βόρεια Ελλάδα ξεχωριστή σημασία έχει η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού σε ιδιώτη, που θα αναλάβει και τη συντήρηση του αυτοκινητόδρομου. Στην τελική ευθεία εισέρχονται και άλλα μεγάλα έργα υποδομής όπως το FlyOver και το παιδιατρικό νοσοκομείο, ενώ για άλλα, όπως η ανάπλαση της ΔΕΘ, τη φετινή χρονιά θα δοθεί το εναρκτήριο λάκτισμα.

Επέκταση Μετρό προς Καλαμαριά

Το 2025 συμπληρώθηκε ένας χρόνος λειτουργίας της βασικής γραμμής του Μετρό, ενός συγκοινωνιακού έργου που άλλαξε την καθημερινότητα της πόλης. Η επέκταση προς Καλαμαριά θα μετατρέψει το Μετρό από μία απλή γραμμή σε δίκτυο, έστω και μικρό, δίνοντας διέξοδο μετακίνησης σε χιλιάδες κατοίκους της ανατολικής Θεσσαλονίκης. Οι επιβάτες από και προς την Καλαμαριά δεν θα χρειάζεται να κάνουν μετεπιβίβαση. Για κάθε δύο τρένα που θα κατευθύνονται στον τερματικό σταθμό της Καλαμαριάς ένα θα καταλήγει στη Νέα Ελβετία.

Με βάση τα σημερινά δεδομένα η παράδοση της γραμμής τοποθετείται χρονικά μετά το Πάσχα του 2026. Ωστόσο, παραμένει «αγκάθι» η διάνοιξη της οδού Πόντου, σε ένα τμήμα περίπου 2,5 χλμ., για το οποίο θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι απαλλοτριώσεις, και στη συνέχεια να γίνει η ανάθεση του έργου στον ανάδοχο που θα το κατασκευάσει. Όπως εξελίσσεται η υπόθεση, είναι εξαιρετικά πιθανό (αν όχι βέβαιο) να παραδοθεί η γραμμή προς την Καλαμαριά και στην έξοδο τους από τους σταθμούς οι επιβάτες να βγαίνουν σε... χωράφια.

Δυτικός Προαστιακός

Η ανάπτυξης του προαστιακού σιδηροδρόμου στη Δυτική Θεσσαλονίκη έρχεται να υποκαταστήσει ως ένα βαθμό την απουσία άλλου μέσου σταθερής τροχιάς, όπως το Μετρό. Ο στόχος είναι να αξιοποιηθούν οι υπάρχουσες σιδηροδρομικές γραμμές και να κατασκευαστούν νέες στάσεις για να εξυπηρετηθεί μία μεγάλη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Το τρένο θα συνδέει την περιοχή των Διαβατών, του Κορδελιού, του Ευόσμου, των Αμπελοκήπων και της Μενεμένης με τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό, με 16 στάσεις (Ν.Σ. Σταθμός, Μηχανοστάσιο, Μενεμένη, Επτανήσου, Κορδελιό, Διαβατά, Καλοχώρι και Σίνδο). Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 15 εκατ. ευρώ, προβλέπει την κατασκευή όλων των απαραίτητων έργων (νέες αποβάθρες, στέγαστρα, πεζογέφυρες, Η/Μ εγκαταστάσεις, χώροι στάθμευσης και έργα πρόσβασης), καθώς και την εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων σηματοδότησης και ηλεκτροκίνησης στις σιδηροδρομικές γραμμές. Μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο, επιλέχθηκε να αξιοποιηθεί η υφιστάμενη γραμμή με δρομολόγια προς τη Σίνδο, για να εξυπηρετηθούν οι φοιτητές του ΔΙΠΑΕ, χωρίς όμως την αναμενόμενη ανταπόκριση από τους. Ο κλάδος που θα κάνει τη διαφορά είναι αυτός της Αγχιάλου, καθώς θα εξυπηρετεί και τους εργαζόμενους στη ΒΙΠΕΘ. Η διαγωνιστική διαδικασία άρχισε το φθινόπωρο του 2025 και ο στόχος είναι να έχει αναδειχθεί ο ανάδοχος και να έχουν υπογραφεί οι συμβάσεις στις αρχές του 2026, με τριετή ορίζοντα ολοκλήρωσης.

Ανάπλαση ΔΕΘ

Στην εκπνοή του 2025 το Υπερταμείο διόρισε νέα διοίκηση στη ΔΕΘ-Helexpo, με βασικό στόχο να προετοιμάσει τον διαγωνισμό για την ανάπλαση του εκθεσιακού κέντρου, με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που είχε δώσει ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, πριν από μερικούς μήνες. Το σχέδιο προβλέπει παραμονή της Έκθεσης στο κέντρο, αλλά διατήρηση μόνο δύο εκθεσιακών χώρων 41.500 τ.μ. (από τα πέντε μεγάλα εκθεσιακά περίπτερα, το ξενοδοχείο και το επιχειρηματικό κέντρο που προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός), εκ βάθρων ανακατασκευή του συνεδριακού κέντρου «Ι. Βελλίδης», 660 υπόγειες θέσεις στάθμευσης και δημιουργία χώρου πρασίνου στο υπόλοιπο του οικοπέδου. Η χρηματοδότηση (120 εκατ. ευρώ) θα καλυφθεί από δημόσιους πόρους. Η Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας (PPF) του Υπερταμείου έχει αναλάβει να κάνει επαναξιολόγηση των μελετών καθώς και τις απαραίτητες προσαρμογές ώστε ο διαγωνισμός να ξεκινήσει με πλήρη θεσμική και τεχνική ετοιμότητα. Όπως δήλωσε πρόσφατα ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στη «ΜτΚ», μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026 θα εκκινήσει η διαγωνιστική διαδικασία για την κατασκευή του έργου. Σύμφωνα με πληροφορίες της «ΜτΚ» ο τελικός ανάδοχος που θα αναλάβει να κατασκευάσει το έργο, θα εκπονήσει προηγουμένως και τις οριστικές μελέτες, χωρίς να είναι δεσμευτικό το αποτέλεσμα του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού που ολοκληρώθηκε το 2021.

Υπάρχουν δύο «αγκάθια» στο συγκεκριμένο έργο. Πρώτον, εκκρεμεί η έκδοση απόφασης από το Συμβούλιο της Επικρατείας επί της αίτησης ακύρωσης που κατατέθηκε για το Προεδρικό Διάταγμα που επικύρωσε το χωροταξικό σχέδιο του εκθεσιακού κέντρου.

Δεύτερον, μένει να φανεί αν θα συγκεντρωθεί ο απαραίτητος αριθμός υπογραφών πολιτών που ζητούν τοπικό δημοψήφισμα για την τύχη του χώρου, και αν ναι με ποιο ερώτημα θα διεξαχθεί τελικά και αν το αποτέλεσμα του όποιου δημοψηφίσματος επηρεάσει την εξέλιξη του έργου.

Παλατάκι και Μαρίνα Καλαμαριάς

Εντός του 2026 θα παραδοθεί στη Βουλή η μελέτη για την αποκατάσταση και αξιοποίηση του Κυβερνείου, ώστε να ακολουθήσει η υλοποίηση της. Σύλλογοι της περιοχής έχουν ήδη καταθέσει στο ΣτΕ αίτηση αναστολής και ακύρωσης του διαγωνισμού για την αποκατάσταση του Κυβερνείου, υποστηρίζοντας ότι το κτίριο δεν ανήκει στην κυριότητα της ΕΤΑΔ.

Έτος εξελίξεων το 2026 και για τη μαρίνα Αρετσούς, καθώς το ΤΑΙΠΕΔ προκήρυξε διαγωνισμό για την παραχώρησή της, με την υποβολή του αρχικού ενδιαφέροντος να ορίζεται για τις 27 Φεβρουαρίου. Στο μεταξύ εκκρεμεί η έκδοση από το ΣτΕ απόφασης επί μίας προσφυγής του Δήμου Καλαμαριάς, η εκδίκαση δεύτερης, ενώ επίκειται και η κατάθεση μίας ακόμη.

Μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά

Μετά και την τελευταία παράταση που ζήτησε ο εργολάβος η ολοκλήρωση του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά μετατίθεται για τα μέσα του 2026, ενώ απομένουν ακόμα οι φυτεύσεις. Υπενθυμίζεται ότι οι εργασίες στον χώρο του πρώην στρατοπέδου άρχισαν τον Νοέμβριο του 2021 και έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί το φθινόπωρο του 2023. Πάντως οι εργασίες στα κτίρια στρατωνισμού Α2 και Α3 έχουν προχωρήσει και ο Δήμος Παύλου Μελά ετοιμάζεται τους επόμενους μήνες για τη μετακόμιση του δημαρχείου στο κτίριο Α2. Οι δαπάνες διαχείρισης του μητροπολιτικού πάρκου θα βαρύνουν τον προϋπολογισμό του υπουργείου Εσωτερικών, που θα επιχορηγεί ετησίως τον δήμο με 700.000 ευρώ.

Δύο νέα νοσοκομεία

Έτος ολοκλήρωσης της κατασκευής του Παιδιατρικού Νοσοκομείου είναι το 2026. Φέτος μπαίνει στην αφετηρία και η κατασκευή ενός ακόμα νοσοκομείου, του νέου Ογκολογικού Νοσοομείου.

Νέο Ογκολογικό Νοσοκομείο

Εντός του 2026 αναμένεται να «πέσουν οι υπογραφές» για το νέο Ογκολογικό Νοσοκομείο, που θα αντικαταστήσει το «Θεαγένειο». Το υπουργείο Υγείας εκτιμά ότι μέσα στο πρώτο εξάμηνο μπορεί να ολοκληρωθεί ο ανταγωνιστικός διάλογος και να ανακηρυχτεί ο οριστικός ανάδοχος, ώστε τα τέλη του έτους να αρχίσει η κατασκευή του έργο. Ο συμβατικός χρόνος ολοκλήρωσης των μελετών και της κατασκευής είναι πέντε έτη. Αν όλα εξελιχθούν βάσει χρονοδιαγράμματος και χωρίς καθυστερήσεις οι μπουλντόζες θα κάνουν την εμφάνιση τους στο πρώην στρατόπεδο Καρατάσιου περί τα τέλη του 2027. Η φάση της κατασκευής θα διαρκέσει τέσσερα χρόνια, επομένως με αυτά τα δεδομένα το νοσοκομείο θα πρέπει να είναι έτοιμο περί τα τέλη του 2031. Το «Θεαγένειο» έχει σήμερα 361 κλίνες και καλύπτει 17.000 τ.μ., ενώ το νέο Ογκολογικό θα διαθέτει 425 κλίνες και θα αναπτύσσεται σε 55.000 τ.μ. Ο ιδιώτης που θα κατασκευάσει το νέο νοσοκομείο θα αναλάβει και την προμήθεια όλου του ιατρικού εξοπλισμού, καθώς και τη συντήρηση του νοσοκομείου και των μηχανημάτων για 25 χρόνια. Ο συνολικός προϋπολογισμός του νοσοκομείου με σημερινές τιμές είναι 350,55 εκατομμύρια ευρώ (434,68 μαζί με τον ΦΠΑ) και η αποπληρωμή του θα γίνει σε μία 25ετία, ανεβάζοντας το κόστος στα 670 εκατομμύρια ευρώ με σημερινές τιμές.

Παιδιατρικό Νοσοκομείο

Το Πανεπιστημιακό Παιδιατρικό Νοσοκομείο κατασκευάζεται στο Φίλυρο με αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Οι εργασίες κατασκευής έχουν προχωρήσει σημαντικά και το 2026 θα ολοκληρωθεί η κατασκευή του εξωτερικού περιβλήματος του νοσοκομείου. Επίσης, οι διαδικασίες για την προμήθεια του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και των συστημάτων πληροφορικής, προχωρούν σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα του έργου. Το ΙΣΝ διαβεβαιώνει ότι το νοσοκομείο θα παραδοθεί στο ελληνικό δημόσιο στις αρχές του 2027. Παράλληλα, τη φετινή χρονιά θα πρέπει να προκηρυχτούν οι θέσεις για το επιπλέον προσωπικό που θα στελεχώσει το νοσοκομείο, πέραν όσων εργάζονται σήμερα στις πανεπιστημιακές κλινικές που θα μεταφερθούν στο Φίλυρο. Επίσης θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και η διαπλάτυνση της Λεωφόρου Παπανικολάου (σήμερα, το έργο έχει κατασκευαστεί σε ποσοστό 70%).

Κέντρο Κυτταρικών και Γονιδιακών Θεραπειών

Εντός του α’ εξαμήνου του 2026 θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το νέο κτίριο 3.000 τ.μ. στο νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου, που θα στεγάζει το εξειδικευμένο Κέντρο Κυτταρικών και Γονιδιακών Θεραπειών, εργαστήρια της Αιματολογικής Κλινικής, τη Δημόσια Τράπεζα Βλαστοκυττάρων και την Ειδική Νοσηλευτική Μονάδα 11 κλινών για τη νοσηλεία αιματολογικών ασθενών.

Το έργο, προϋπολογισμού 13 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ήδη οι κατασκευαστικές εργασίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Η δημιουργία του νέου κτιρίου θα αποσυμφορήσει το Αιματολογικό Τμήμα, όπου στεγάζεται σήμερα η μονάδα παραγωγής κυτταρικών προϊόντων γονιδιακής και κυτταρικής θεραπείας. Το νέο κτίριο χωροθετείται βορειοδυτικά του υφιστάμενου κτιρίου «ΣΤΟΡΓΗ» και θα συνδέεται με αυτό μέσω στεγασμένου διαδρόμου.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: Νέα Μουσεία, αποκατεστημένα μνημεία

Το 2026 θα ανοίξει ξανά στο κοινό το Αλκαζάρ, στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου. Το έργο της αποκατάστασης του Χαμζά Μπέη Τζαμί, προϋπολογισμού 11 εκατ. ευρώ πραγματοποιείται με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, επομένως θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026 και να αποδοθεί στην πόλη, Το μνημείο θα λειτουργήσει ως χώρος εκθέσεων και πολιτιστικών εκδηλώσεων. Με τη λειτουργία του Μετρό και την παράδοση του Χαμζά Μπέη, η περιοχή στη διασταύρωση Εγνατίας και Βενιζέλου θα αποτελεί το 2026 ένα ανοιχτό «μουσείο», συνδέοντας το Τζαμί, το Μπεζεστένι και τις αρχαιότητες του σταθμού.

Το 2026 θα είναι η χρονιά που θα αρχίσουν οι κατασκευαστικές εργασίες για το Μουσείο Ολοκαυτώματος, στη δυτική είσοδο της πόλης. Οι πρόδρομες εργασίες (εκσκαφές, αντιστηρίξεις) έχουν ολοκληρωθεί και πλέον είναι σε εξέλιξη η διαδικασία διαπραγμάτευσης με τα ενδιαφερόμενα σχήματα που συμμετείχαν στην α’ φάση του διαγωνισμού (ΜΕΤΚΑ, ΤΕΡΝΑ-ΕΚΤΕΡ και ΑΒΑΞ), προκειμένου να γίνει η τελική επιλογή του αναδόχου που θα αναλάβει την ανέγερση του Μουσείου. Ο στόχος είναι δύο χρόνια μετά τις τελικές υπογραφές, να είναι έτοιμο το κτίριο, και παράλληλα να έχουν συγκεντρωθεί τα εκθέματα ώστε να στηθεί και η βασική έκθεση του Μουσείου. Μέσα στο α’ εξάμηνο του 2026, αναμένεται να ολοκληρωθεί το πλήρες μουσειογραφικό σχέδιο. Το έργο (προϋπολογισμού 40 εκατ. ευρώ) χρηματοδοτείται από τη γερμανική κυβέρνηση, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το ελληνικό δημόσιο και ιδιώτες δωρητές

Στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά προχωρούν οι εργασίες αποκατάστασης των κτιρίων στρατωνισμού Α2 και Α3 όπου θα φιλοξενηθούν το μουσείο προσφυγικού ελληνισμού και τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα που ήρθαν στο φως κατά τις ανασκαφές για το Μετρό Θεσσαλονίκης. Η ολοκλήρωση των κτιριακών υποδομών υπολογίζεται εντός του 2026, και θα ακολουθήσει η μουσειογραφική μελέτη και η σταδιακή μεταφορά και τοποθέτηση των 300.000 ευρημάτων να ακολουθεί αμέσως μετά.

Τέλος, στην εκπνοή του 2025 προκηρύχτηκε ο διαγωνισμός για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Θεσσαλονίκης, ο οποίος θα ολοκληρωθεί εντός του καλοκαιριού του 2026, με στόχο την ενοποίηση επιλεγμένων μνημείων μέσω παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ήπια κινητικότητα, στην άμεση επαφή με το ιστορικό περιβάλλον, στην πληροφόρηση των επισκεπτών, με πλήρη προσβασιμότητα για όλους.

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 04.01.2025