Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα παρουσιαστεί στις 24 Φεβρουαρίου η θεατρική παράσταση Εκτός Ύλης του Κώστα Λεϊμονή έπειτα από πρόσκληση της ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Έλενας Κουντουρά. Ένα έργο διαχρονικό και πάντα επίκαιρο, που μιλάει για την ευθύνη των πολιτικών μέσα από την παραίτηση ενός πρωτοκλασάτου μέλους της κυβερνησης. Μιας παραίτησης όχι επικοινωνιακής αλλά ειλικρινούς, η οποία συνοδεύεται από την αποχώρησή του από την πολιτική εξαπολύοντας ταυτόχρονα ένα δριμύ «κατηγορώ» προς το πολιτικό σύστημα, την κυβέρνηση και τον εαυτό του. «Ειλικρινής παραίτηση χωρίς αποχώρηση δεν γίνεται» λέει χαρακτηριστικά ο κ. Λεϊμονής μιλώντας με αυτή την αφορμή στη «ΜτΚ».
Η παράσταση ξεκίνησε πριν 9 χρόνια και μέχρι σήμερα γνωρίζει διαδοχικά sold out. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο βρίσκεται ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης ενώ την σκηνοθεσία υπογράφει η Κωνσταντίνα Νικολαΐδου. Το 2018 μάλιστα παρουσιάστηκε μέσα στο ελληνικό κοινοβούλιο. Εξηγώντας το πώς προέκυψε αυτό, ο συγγραφέας θυμάται πως κατά τις πρόβες το 2016 κάποιος αστειευόμενος είχε πει «τι ωραία που θα ήταν να παιχτεί στη Βουλή». Δύο χρόνια αργότερα, την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου του 2018, η παράσταση παρουσιάστηκε πράγματι στο ελληνικό Κοινοβούλιο, με πρωτοβουλία του Σκιαδαρέση. «Κάποιοι θεωρούν το έργο προπαγανδιστικό αλλά έχει ανέβει με όλες τις κυβερνήσεις», σημειώνει ο κ. Λεϊμονής.
Το Εκτός Ύλης γράφτηκε το 2013 όταν ο 27χρονος τότε Κώστας Λεϊμονής, μόλις έχει ολοκληρώσει μεταπτυχιακές σπουδές στο Βερολίνο και επέστρεψε σε μια Αθήνα βαθιά πληγωμένη από την κρίση. «Έβλεπα καταστήματα κλειστά, μια πόλη πτωχευμένη και αναρωτήθηκα: δεν υπάρχει ένας πολιτικός να πει μια αληθινή συγγνώμη για όλα αυτά;», λέει χαρακτηριστικά. Από αυτή την αγωνία γεννήθηκε το αρχικό διήγημα, με τη βεβαιότητα ότι «δεν θα το έβλεπε ποτέ να συμβαίνει στην πραγματικότητα». «Δεν πιστεύω ούτε ότι έχουμε δει ούτε ότι θα δούμε πότε ειλικρινή παραίτηση. Η ειλικρινής παραίτηση προϋποθέτει αποχώρηση, ανάληψη ευθύνης και έκθεση ενώπιον της Δικαιοσύνης. Να πεις ότι απέτυχες και να αποσυρθείς. Και αυτό είναι σχεδόν αδιανόητο στο υπάρχον πολιτικό σύστημα και πόσο μάλλον στην Ελλάδα». Ο ίδιος, δεν πιστεύει ότι θα γίνει ποτέ στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει στην παράσταση. «Ο εγωισμός δεν αφήνει κανέναν να κάνει αυτοκριτική, η συγγνώμη θέλει μεγάλη δύναμη ψυχική όταν την εννοείς. Θεωρώ ότι το σύστημα τους απορροφά όλους οπότε είναι δύσκολο να το πει. Βέβαια η συγγνώμη βαραίνει κυρίως τα κόμματα εξουσίας γιατί αυτά έχουν κυβερνήσει. Η εξουσία είναι εθιστική».
«Χωρίς χρώμα ή κόμμα»
Ο κ. Λεϊμονής νιώθει «μεγάλη τιμή και συγκίνηση» που το «Εκτός Ύλης» θα παρουσιαστεί στο Ευρωκοινοβούλιο. Όπως τονίζει, το έργο δεν γράφτηκε «ούτε με χρώμα ούτε με κόμμα» και γι’ αυτό «κολλάει σε όλες τις κυβερνήσεις». «Νιώθω ότι βοηθάω με αυτό το έργο, πάντα αυτό ήθελα να κάνω γράφοντας έτσι κι αλλιώς, να μην αφήνω το κοινο ασυγκίνητο. Η τέχνη ανέκαθεν είχε πηγή έμπνευσης την εξουσία ή ήθελε να ενισχύσει την πεποίθηση ότι δεν είσαι μόνος σου μπορείς να νικήσεις το παράλογο. Ήταν πάντα συνοδοιπόρος με τον θεατη» εξηγεί.
Το κείμενο έχει δεχθεί επικαιροποιήσεις με τα χρόνια - για αυτό και στον τίτλο προστέθηκε το Reloaded»-, καθώς, όπως εξηγεί, έχουν συμβεί συγκλονιστικά γεγονότα από το 2013 έως σήμερα: Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, γυναικοκτονίες και στο βάθος… μια μεγάλη θρασύτητα, όπως λέει χαρακτηριστικά.
Η εποχή, όπως λέει, του θυμίζει Black Mirror και V for Vendetta. Βλέπει στις κινητοποιήσεις για τα Τέμπη μια ελπιδοφόρα ένδειξη συλλογικής αφύπνισης, αν και παραμένει επιφυλακτικός για το αν μπορεί να υπάρξει πραγματική ενότητα. «Το χειρότερο στα Τέμπη ήταν όσα έγιναν μετά. Και αναρωτιέμαι, δεν τα βλέπουμε όλα αυτά; Γίνεται να τα βλέπουμε και να μην ξεσηκωνόμαστε; Πολύ φοβάμαι ότι συνηθίσαμε το τέρας, όπως έλεγε και ο Μάνος Χατζηδάκις» προσθέτει. Ως νομικός μάλιστα, αντιτίθεται πλήρως στο «εκφοβιστικό» κατά τον ίδιο, επιχείρημα της ακυβερνησίας. «Έχουμε ένα Σύνταγμα που προβλέπει τι γίνεται σε αντίστοιχες καταστάσεις και κάποια στιγμή θα έχουμε κυβέρνηση. Στην δημοκρατία δεν έχουμε αδιέξοδα, αυτό δεν λέμε;». Για τον ίδιο, πολιτικά πρέπει να υπάρξει μια ενότητα, μια κυβέρνηση συνεργασίας ανεξαρτήτως κομμάτων. «Πρέπει να δοκιμάζονται όλοι και να δίνουμε ευκαιρία σε διαφορετικά πρόσωπα. Νομίζω η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει χορτάσει από ψέματα. Θεωρώ ότι ο κόσμος αν δει ειλικρίνεια και πραγματική διάθεση για αλλαγή θα το υποστηρίξει. Ο κόσμος πλέον ελίσσεται, υπάρχει πολιτική ρευστότητα και δεν το θεωρώ κακό σε αντίθεση με παλιά που ήμασταν μόνο ΠΑΣΟΚ ή ΝΔ».
Το Εκτός Ύλης 2
Το 2020, μέσα στην απομόνωση της πανδημίας, ο κ. Λεϊμονής έγραψε το Εκτός Ύλης 2, το οποίο θεωρεί ενιαίο έργο με το πρώτο. Εδώ, ο παραιτηθείς βουλευτής βρίσκεται πλέον στο εδώλιο, κατηγορούμενος για προσβολή του πολιτεύματος. «Αν ένας τέτοιος άνθρωπος υπήρχε πραγματικά και έλεγε όλα αυτά, πιστεύω ότι το σύστημα δεν θα τον άφηνε ήσυχο», λέει. Η συνέχεια μεταφέρει τη δράση σε έναν δικαστικό χώρο και κλείνει οριστικά την ιστορία.
Το αν θα ανέβει το δεύτερο μέρος παραμένει ανοιχτό. Όπως σημειώνει ο συγγραφέας, η απόφαση θα εξαρτηθεί από το πώς θα εξελιχθεί η δυναμική της παράστασης και η ανταπόκριση του κοινού.
Φτάνει με τον Τσέχωφ
Συνολικά στο θέατρο έχουν ανεβεί τρία θεατρικά έργα του Κώστα Λεϊμονή: Το Εκτός Ύλης, Ο Ιατροδικαστής και το Μια νύχτα με το σκύλο μου. Όπως τονίζει ο συγγραφέας, και τα τρία έργα παρά τις διαφορετικές θεματικές τους, έχουν κοινό πυρήνα την κοινωνία και την αντίσταση σε όσα βιώνει.
Στη συνέχεια αναφέρεται στην παρατεταμένη επανάληψη κλασικών έργων στις θεατρικές σκηνές, επισημαίνοντας ότι συχνά επιλέγονται επειδή οι παραγωγές δεν επιβαρύνονται με πνευματικά δικαιώματα. «Αυτό κάνει κακό στην ελληνική δραματουργία», τονίζει. «Υπάρχουν νέοι συγγραφείς που αξίζουν» προσθέτει και εξηγεί πώς δεν αναφέρεται φυσικά στις μικρές και ερασιτεχνικές ομάδες αλλά στους μεγαλοπαραγωγούς που προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους. Για τον ίδιο, το ζητούμενο δεν είναι το οικονομικό όφελος, αλλά ο σεβασμός στο πνευματικό έργο. «Βλέπουμε ίδια έργα που ανεβαίνουν σε μια συνεχόμενη ροή, με διαφορετικές σκηνοθεσίες, χωρίς όμως απαραίτητα να μας λένε και κάτι. Χωρίς να θέλω για παράδειγμα να θίξω τους φίλους και θιασώτες του Τσέχωφ, ο οποίος δεν ήταν αλλά είναι ένας τεράστιος συγγραφέας, όλες του οι ιστορίες είναι τοποθετημένες σε μια Ρωσία, στην εξοχή, με λουλούδια και ωραία φορέματα. Καμία σχέση δηλαδή με την σύγχρονη Ελλάδα. Κάπου φτάνει»
Ο ίδιος πάντως δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει να γράφει.
Αυτή τη περίοδο έχει στα… σκαριά ένα βιβλίο αλλά και μια κωμωδία για το θέατρο. Αναγνωρίζει την ανασφάλεια του χώρου, την έχει βιώσει μάλιστα με πολλές παραστάσεις του που συμφωνήθηκαν αλλά δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ αλλά, όπως τονίζει, «γράφω για να επικοινωνώ, όχι για τα χρήματα».
Για το 2026, εύχεται υγεία και ισορροπία. «Να ισορροπήσει το παράλογο με το λογικό. Μια ισορροπία όχι μόνο κοινωνική, αλλά και συναισθηματική. Η συλλογική αφύπνιση προϋποθέτει πρώτα την ατομική» καταλήγει.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 4 Ιανουαρίου 2026
