Με έντονο συμβολισμό και συγκίνηση πραγματοποιήθηκε η τελετή έναρξης των εργασιών ανάπλασης της Πλατείας Ελευθερίας στη Θεσσαλονίκη, ενός χώρου βαθιά συνδεδεμένου με την ιστορία και τη μνήμη της πόλης.
Η τελετή οργανώθηκε με αφορμή και την σιωπηρή πορεία μνήμης «"Ποτέ ξανά" Θεσσαλονίκη - Άουσβιτς, 83 χρόνια από το πρώτο τρένο για το Άουσβιτς» που διοργάνωσε για 13η χρόνια η ισραηλιτική κοινότητα Θεσσαλονίκης στη μνήμη των χιλιάδων Εβραίων της πόλης που μπήκαν στα τρένα «χωρις γυρισμό» για τα στρατόπεδα του Άουσβιτς - Μπίρκεναου.
Στέλιος Αγγελούδης: Έργο σε πείσμα όσων δεν ήθελαν να γίνει
Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, χαρακτήρισε την ημέρα «ημέρα νίκης για την πόλη», υπογραμμίζοντας ότι η ανάπλαση αποκαθιστά έναν χώρο που για δεκαετίες παρέμενε υποβαθμισμένος και φορτισμένος με επώδυνες ιστορικές μνήμες.
Κάνοντας μια ιστορική α άχρονη ο δήμαρχος σημείωσε πως η Πλατεία Ελευθερίας δημιουργήθηκε το 1870, μετά την κατεδάφιση του παραθαλάσσιου τείχους της πόλης, και αποτέλεσε για πολλά χρόνια σημαντικό σημείο συγκέντρωσης των κατοίκων. Συνδέθηκε με κομβικές στιγμές της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, όπως η απελευθέρωση της πόλης το 1912, αλλά και με τραγικά γεγονότα που σημάδεψαν τη συλλογική μνήμη.
Κεντρική αναφορά στην τελετή αποτέλεσε το λεγόμενο «Μαύρο Σάββατο», στις 11 Ιουλίου 1942, όταν χιλιάδες Εβραίοι της πόλης συγκεντρώθηκαν στην πλατεία και υπέστησαν δημόσιους εξευτελισμούς από τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής. Χιλιάδες Έλληνες Εβραίοι βρέθηκαν τον χώρο, σε μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές της ιστορίας της πόλης. Για δεκαετίες το γεγονός παρέμεινε στο περιθώριο της δημόσιας μνήμης.
Ο δήμαρχος μεταξύ άλλων τόνισε πως το έργο γίνεται και για το Γιάννη Μπουτάρη, τον πρώην δήμαρχο της πόλης, του οποίου η διοίκηση έκανε τα πρώτα βήματα προς τη δημιουργία του πάρκου μνήμης και έρχεται κόντρα σε όσους πολέμησαν τη δημιουργία του.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο, η δημοτική αρχή εξασφάλισε τους απαραίτητους πόρους, με τη συμβολή του Πράσινο Ταμείο, και ξεπέρασε τα εμπόδια που είχαν καθυστερήσει το έργο για χρόνια. Η ανάπλαση φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν νέο δημόσιο χώρο στην καρδιά της πόλης, ο οποίος θα συνδυάζει πράσινο, μνήμη και ιστορική αφήγηση.
Δαυίδ Σαλτιέλ: Μετατρέπουμε τη μνήμη σε δύναμη
Ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Δαυίδ Σαλτιέλ, τόνισε ότι το νέο πάρκο που θα δημιουργηθεί στην πλατεία θα αφηγείται διαρκώς την ιστορική αλήθεια και θα λειτουργεί ως τόπος μνήμης και εκπαίδευσης.
«Στον ίδιο τόπο όπου κάποτε συγκεντρώθηκε τόσο μίσος εναντίον της ανθρώπινης ζωής, σήμερα η Θεσσαλονίκη δίνει τη δική της απάντηση. Μετατρέπουμε τη μνήμη σε δύναμη», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι το πάρκο θα υπενθυμίζει στους επισκέπτες τι συνέβη στην πλατεία και πόσο εύθραυστες είναι αξίες όπως η ελευθερία και ο σεβασμός προς τον άνθρωπο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και ο ίδιος στον πρώην δήμαρχο Θεσσαλονίκης, Γιάννη Μπουτάρη στη μνήμη του οποίου αφιερώθηκε η προσπάθεια για την ανάδειξη της ιστορικής διάστασης του χώρου.
Η τελετή ολοκληρώθηκε με μια ιδιαίτερα συμβολική στιγμή. Η μοναδική εν ζωή επιζήσασα του Ολοκαυτώματος στην τελετή θεμελίωσης ήταν η Λόλα Άντζελ. Μαζί με τον πρόεδρο της κοινότητας και τον δήμαρχο, έσκαψαν συμβολικά το έδαφος της πλατείας, σηματοδοτώντας την επίσημη έναρξη των εργασιών για τη δημιουργία του νέου πάρκου μνήμης.
Το έργο φιλοδοξεί να μετατρέψει έναν τόπο τραύματος σε χώρο γνώσης και συνείδησης, υπενθυμίζοντας ότι η λήθη μπορεί να τροφοδοτήσει τον αντισημιτισμό, ενώ μόνο η εκπαίδευση και η βαθιά γνώση μπορούν να υψώσουν αναχώματα απέναντι στο μίσος.
