ΔΕΘ: Αλλαγή τακτικής από την Επιτροπή του δημοψηφίσματος

Στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης βρίσκονται από προχθές Παρασκευή όλα τα απαραίτητα έγγραφα με βάση τα οποία καλείται να κρίνει εάν η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης για την απόρριψη του αιτήματος διεξαγωγής δημοψηφίσματος για το θέμα της ανάπλασης της ΔΕΘ, είναι νόμιμη ή όχι. Συγκεκριμένα, στην Αποκεντρωμένη υπάρχουν οι δύο προσφυγές, από την Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος (ΟΕΔ) και από τον επικεφαλής της δημοτικής παράταξης «Θεσσαλονίκη για Όλους» Σπύρο Πέγκα, με τις οποίες ζητείται η απόφαση να κριθεί άκυρη.

Προχθές Παρασκευή εστάλησαν παράλληλα, οι απόψεις του Δήμου Θεσσαλονίκης επί των προσφυγών καθώς και τα απομαγνητοφωνημένα πρακτικά της επίμαχης συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου. Επίσης, οι δύο πλευρές προσκόμισαν όλα τα έγγραφα προς υποστήριξη των επιχειρημάτων τους (κατάλογο αιτούντων υπέρ του δημοψηφίσματος, γνωμοδοτήσεις της Διεύθυνσης Μητρώου Πολιτών και του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους κ.λπ.).

Σύμφωνα με όσα δήλωσε στη «ΜτΚ» ο γενικός γραμματέας της ΑΔΜΘ Δημήτρης Γαλαμάτης, η απόφαση θα εκδοθεί εντός του επταημέρου που προβλέπει ο νόμος, δηλαδή έως την προσεχή Παρασκευή.

Η διαφορετική προσέγγιση

Στην προσφυγή της η ΟΕΔ προβάλλει τους λόγους για τους οποίους ζητά την ακύρωση της απόφασης του δημοτικού συμβουλίου. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι προκειμένου να κριθεί νόμιμη και να γίνει αποδεκτή η προσφυγή ενώπιον του Γ.Γ. της Αποκεντρωμένης η ΟΕΔ διαφοροποίησε τη νομική τακτική την οποία ακολουθούσε έως τώρα.

Υπενθυμίζεται ότι σε γνωμοδότηση την οποία υπέγραφαν για λογαριασμό της ΟΕΔ οι τρεις συνταγματολόγοι, Ιφιγένεια Καμτσίδου, Ακρίτας Καϊδατζής και Χαράλαμπος Κουρουνδής στις 6 Μαρτίου, ανέφεραν μεταξύ άλλων, ότι με τις διατάξεις του ν. 4555/2018 «δεν θεσμοθετείται οποιαδήποτε διοικητική διαδικασία, αλλά ένας θεσμός πολιτικής συμμετοχής, από τη φύση του οποίου προκύπτει και η αναλογία του με το εθνικό δημοψήφισμα».

Προσέθεταν, δε, ότι «Το (συλλογικό) δικαίωμα των εκλογέων να προκαλέσουν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος είναι, προδήλως, ένα πολιτικό δικαίωμα που τους απονέμει ο νόμος, όχι οποιοδήποτε ατομικό δικαίωμα του οποίου την υλοποίηση ή προστασία αιτούνται προς τη Διοίκηση. Ως εκ τούτου, (θα έπρεπε να) είναι αυτονόητο ότι η προκήρυξη δημοψηφίσματος δεν συνιστά ‘έκδοση διοικητικής πράξης’ κατά την έννοια του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, καθόσον με αυτή δεν κινείται οποιαδήποτε διοικητική, αλλά μια πολιτική συμμετοχική διαδικασία».
Ωστόσο, στην προσφυγή την οποία κατέθεσε η ΟΕΔ αναφέρεται ότι «σε αντίθεση με το προεδρικό διάταγμα προκήρυξης δημοψηφίσματος για κρίσιμο εθνικό θέμα» που συνιστά κυβερνητική πράξη, «η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου εγκρίνει υποβληθέν αίτημα εγγεγραμμένων εκλογέων του οικείου δήμου για τη διενέργεια δημοψηφίσματος η οποία υφίσταται τη βάσανο του ελέγχου νομιμότητας από το αρμόδιο όργανο...», «αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη και μάλιστα κανονιστικού περιεχομένου».

Οι λόγοι για ακύρωση

Στην πολυσέλιδη προσφυγή της η ΟΕΔ επικαλείται τέσσερις βασικούς λόγους. Καταρχάς επισημαίνεται ότι όσα προηγήθηκαν της συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου «έπασχαν νομικά λόγω των χειρισμών της Διοίκησης του Δήμου και συνακόλουθα και των αρμόδιων υπαλλήλων του Δήμου, κάτι το οποίο συνέβαλε καθοριστικά στη λήψη της προσβαλλόμενης άκυρης απόφασης». Ως πρώτος λόγος ακύρωσης αναφέρεται «η εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή» του νόμου 4555/2018 περί τοπικών δημοψηφισμάτων. Σημειώνεται ότι η προκήρυξη και η διενέργεια δημοψηφίσματος με πρωτοβουλία πολιτών «δεν απαιτεί αίτηση για την έκδοση διοικητικής πράξης, αλλά αίτημα». Περαιτέρω γίνεται αναφορά στον νόμο 4555/2018 λέγοντας ότι «ο κοινός νομοθέτης επέλεξε τον όρο αίτημα αντί αυτόν της αίτησης ο οποίος δεν συναρτάται με την τήρηση αυστηρών διατυπώσεων» όπως π.χ. η ταυτοποίηση προσώπων. Προστίθεται πως ο νόμος θεσπίζει «μία ευέλικτη διαδικασία, μη αυστηρώς προσδιορισμένη στην οποία μπορεί να συμμετέχει το σύνολο των δημοτών χωρίς να εγκυμονούνται οι κίνδυνοι μιας τυπολατρικής διαδικασίας».
Η ΟΕΔ στην προσφυγή της υπερασπίζεται την εγκυρότητα των υπογραφών. Επισημαίνει, παράλληλα, ότι «υπήρξε παραβίαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας» καθώς το θέμα μπήκε προς συζήτηση στο δημοτικό συμβούλιο χωρίς να υπάρχει εισήγηση κι επίσης, το θέμα μπήκε προς ψήφιση χωρίς να διατυπωθεί συγκεκριμένη πρόταση, ενώ από την απόφαση απουσιάζει η «νόμιμη αιτιολογία». Ως τελευταίος λόγος ακυρότητας προβάλλεται «η παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης» επικαλούμενη το γεγονός ότι στην ίδια συνεδρίαση τέθηκε προς συζήτηση θέμα πολιτών των οποίων το αίτημα δεν έφερε υπογραφές, παρά μόνο τα ονόματά τους.

Η αντίκρουση του Δήμου

Στα νομικά αντεπιχειρήματα τα οποία κατέθεσε ο Δήμος Θεσσαλονίκης αντικρούει το επιχείρημα της ΟΕΔ ότι δεν υπήρξε εισήγηση προς το δημοτικό συμβούλιο. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι «εν προκειμένω το θέμα δεν εισήχθη στο Δημοτικό Συμβούλιο με πρωτοβουλία οποιασδήποτε υπηρεσίας ή Αντιδημαρχίας, αλλά δυνάμει αιτήματος δημότη, το οποίο αποτελεί υπέχει και θέση εισήγησης».

Ο Δήμος εμμένει στην άποψη ότι από τον υποβληθέντα κατάλογο των ονομάτων δεν αποδεικνύεται η ύπαρξη υπογραφών και επικαλείται προς τούτο και τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. «Αιτήσεις εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους εκλογέων, οι οποίες, σε περίπτωση που δεν υποβάλλονται αυτοπροσώπως, δεν συνοδεύονται από βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής του αιτούντος και από ευκρινές φωτοαντίγραφο του δελτίου ταυτότητάς του ή αντίστοιχων εγγράφων ταυτοποίησής του, ή δεν φέρουν ψηφιακή υπογραφή, ή σε περίπτωση που υποβάλλονται ηλεκτρονικά δεν έχουν ψηφιακή πιστοποίηση με συγκεκριμένους κωδικούς της γνησιότητας της αίτησης, ως προερχόμενης από το πρόσωπο το οποίο την υποβάλλει, δεν πληρούν το στοιχείο της ασφαλούς προέλευσης από το πρόσωπο που πράγματι αντιστοιχεί στον εγγεγραμμένο εκλογέα των εκλογικών καταλόγων».

Σε ό,τι αφορά τον λόγο της προσφυγής σύμφωνα με τον οποίο η απορριπτική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου στερείται αιτιολογίας, ο δήμος το αντικρούει σημειώνοντας πως με βάση την υπάρχουσα νομολογία για τέτοιου είδους αποφάσεις «κανονιστικού περιεχομένου», όπως αναγνωρίζεται και από τους προσφεύγοντες, «δεν απαιτείται νόμιμη αιτιολογία». Περαιτέρω, δε, συμπληρώνει πως «η συγκεκριμένη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, συνοδεύεται από το σύνολο της αλληλογραφίας, στο οποίο περιλαμβάνονται οι απόψεις της αρμόδιας υπηρεσίας (Διεύθυνση Μητρώου Πολιτών), καθώς και δύο γνωμοδοτήσεις (Νομικής Υπηρεσίας του Δήμου Θεσσαλονίκης και Νομικού Συμβουλίου του Κράτους), καθώς και το σύνολο των εγγράφων που προσκόμισα και των απόψεων που διατύπωσε η αιτούσα, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του διοικητικού φακέλου και συμπληρώνουν την αιτιολογία αυτής. Ως εκ τούτου, ο συγκεκριμένος λόγος προσφυγής τυγχάνει απορριπτέος».

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 19.04.2026