- Newsroom
Η νέα πύλη ανοικτών δεδομένων Data.gov.gr, η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει το κεντρικό σημείο πρόσβασης σε δεδομένα του ελληνικού Δημοσίου για πολίτες, ερευνητές, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και οργανισμούς, παρουσιάστηκε σήμερα στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Κεντρικό μήνυμα της παρουσίασης ήταν ότι τα ανοικτά δεδομένα δεν αποτελούν πλέον μια θεωρητική συζήτηση για το μέλλον, αλλά κρίσιμο εργαλείο διαφάνειας, καινοτομίας και ανάπτυξης. Ότι δεν αποτελούν απλώς μια τεχνολογική υποδομή, αλλά ένα νέο μοντέλο λειτουργίας του κράτους. Ένα μοντέλο που επιχειρεί να μετατρέψει την πληροφορία σε δημόσιο αγαθό, διαθέσιμο σε όλους, με στόχο την ανάπτυξη, τη διαφάνεια και την ενίσχυση της καινοτομίας στην ψηφιακή εποχή.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, χαρακτήρισε την παρουσίαση της πλατφόρμας ως «πολύ μεγάλη στιγμή» για τη δημόσια διοίκηση και την ελληνική ψηφιακή πολιτική, τονίζοντας ότι «δεν υπάρχει τεχνητή νοημοσύνη χωρίς ανοικτά δεδομένα». Όπως ανέφερε, η χώρα για χρόνια είχε ένα σημαντικό έλλειμμα στο κομμάτι των ανοικτών δεδομένων, σημειώνοντας ότι «υπήρχε μια μαύρη τρύπα» γύρω από τη διαθεσιμότητα και τη διάθεση δημοσίων δεδομένων.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το εγχείρημα δεν ήταν εύκολο, καθώς «είναι δύσκολο έργο να πείσουμε το ελληνικό Δημόσιο να ανοίξει τα δεδομένα του», εξηγώντας ότι για δεκαετίες δεν υπήρχε η απαραίτητη κουλτούρα αξιοποίησης και διάθεσης δεδομένων. «Τα ανοικτά δεδομένα είναι πλούτος και πρέπει να κατανοήσουμε την αξία τους», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της ποιότητας και της επικαιροποίησης των δεδομένων, επισημαίνοντας ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς η συγκέντρωση μεγάλου όγκου πληροφοριών, αλλά η ύπαρξη αξιόπιστων, ενημερωμένων και επαναχρησιμοποιήσιμων δεδομένων. Όπως είπε, τα δεδομένα αυτά μπορούν να αποτελέσουν «πηγή βάσης για καινούργιες εφαρμογές», δίνοντας ώθηση στην καινοτομία, στις startups, στην πανεπιστημιακή κοινότητα και στην ερευνητική δραστηριότητα.
Αναφερόμενος στην πορεία του έργου, ο Δημήτρης Παπαστεργίου έκανε λόγο για ένα «οφειλόμενο» βήμα προς τη σύγχρονη ψηφιακή διακυβέρνηση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα έπρεπε να καλύψει σημαντική απόσταση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Υπενθύμισε ότι πριν από λίγα χρόνια υπήρχαν μόλις 80 ομάδες δεδομένων διαθέσιμες, ενώ σήμερα η νέα πύλη συγκεντρώνει 9.523 ανοικτά datasets, 31.441 πόρους δεδομένων, 22 υπηρεσίες δεδομένων και 455 οργανισμούς.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης έγινε επίσης αναφορά στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στις δημόσιες υπηρεσίες, με τον υπουργό να συνδέει το Data.gov.gr με το ευρύτερο ψηφιακό οικοσύστημα που δημιουργείται στη χώρα. Στο πλαίσιο αυτό μνημόνευσε και τις νέες ψηφιακές υποδομές που αναπτύσσονται, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «σύντομα ο Δαίδαλος θα αρχίσει να χτυπά», παραπέμποντας στις νέες δυνατότητες που αναμένεται να δημιουργηθούν στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της ανάλυσης δεδομένων.
Παράλληλα, ο υπουργός έκανε ειδική αναφορά στην ανάγκη συνεχούς συνεργασίας με την κοινωνία, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τους ερευνητικούς φορείς, ώστε τα δεδομένα να αξιοποιούνται ουσιαστικά και να επιστρέφουν αξία στους πολίτες.
Από την πλευρά του, ο ειδικός γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, Βασίλης Καρκατζούνης, χαρακτήρισε το έργο «συλλογική προσπάθεια» που απαιτεί τη συμμετοχή όλων των φορέων του Δημοσίου. Παρουσιάζοντας το όραμα και την αποστολή της νέας πλατφόρμας, τόνισε ότι η πύλη Data.gov.gr αποτελεί πλέον τον κεντρικό κατάλογο ανοικτών δεδομένων της Ελληνικής Δημοκρατίας, παρέχοντας ενιαία πρόσβαση σε δεδομένα του δημόσιου τομέα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το όραμα της πλατφόρμας βασίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: την απλή, διαφανή και αξιόπιστη πρόσβαση στα δημόσια δεδομένα, τη βελτίωση της ποιότητας και της επαναχρησιμοποίησής τους, την ενίσχυση της καινοτομίας και της τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων, καθώς και τη συνεχή βελτίωση της πλατφόρμας μέσα από συνεργασία με οργανισμούς, πολίτες και επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της πύλης. Ο Βασίλης Καρκατζούνης ξεκαθάρισε ότι η δημοσίευση ανοικτών δεδομένων «δεν είναι επιλογή, αλλά νομική υποχρέωση». Όπως εξήγησε, η νέα φιλοσοφία του κράτους βασίζεται στην αρχή «ανοικτά εξ ορισμού - κλειστά αν υπάρχει λόγος».
«Όλα τα δεδομένα δημοσιεύονται καταρχήν ανοικτά, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος να μη δημοσιευθούν, όπως για παράδειγμα ζητήματα προσωπικών δεδομένων», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πλέον «η εξαίρεση χρειάζεται αιτιολόγηση» και ότι «το βάρος απόδειξης αλλάζει χέρια».
Σημαντικό κομμάτι της παρουσίασης αφιερώθηκε στην ποιότητα των δεδομένων. Όπως επισημάνθηκε, η νέα πύλη δεν φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μια απλή «αποθήκη αρχείων», αλλά ως μια οργανωμένη υποδομή δεδομένων με συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Για τον λόγο αυτό, κάθε dataset που εντάσσεται στην πλατφόρμα θα πρέπει να πληροί κριτήρια που αφορούν την πληρότητα μεταδεδομένων, την τακτική ενημέρωση, τη χρήση ανοικτών μορφών, τη σαφή άδεια χρήσης, την προστασία προσωπικών δεδομένων και τη διαλειτουργικότητα.
Η πορεία προς τη σημερινή μορφή της πλατφόρμας περιγράφηκε ως «μακρύ ταξίδι» που ξεκίνησε ήδη από το 2013. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 2020 υπήρχαν μόλις 83 σύνολα δεδομένων από 28 οργανισμούς, ενώ το 2025 συστάθηκε η Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, η οποία ανέλαβε τον συντονισμό της εθνικής στρατηγικής.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης αναδείχθηκαν και τα βασικά οφέλη που αναμένεται να προκύψουν από την ευρεία διάθεση ανοικτών δεδομένων. Όπως επισημάνθηκε, η πρόσβαση στα δημόσια δεδομένα ενισχύει τη διαφάνεια και τη δημοκρατία, καθώς οι πολίτες αποκτούν τη δυνατότητα να ελέγχουν τη δράση του κράτους μέσα από πραγματικά στοιχεία. Παράλληλα, ενισχύεται η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην οικονομική διάσταση του εγχειρήματος. Σύμφωνα με τα στελέχη του υπουργείου, τα ανοικτά δεδομένα δημιουργούν σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο, καθώς επιχειρήσεις και startups μπορούν να τα αξιοποιήσουν για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών χωρίς κόστος απόκτησης.
Σημαντικά οφέλη αναμένονται και για τη λειτουργία του Δημοσίου, αφού η ύπαρξη κεντρικά διαθέσιμων δεδομένων μειώνει τη γραφειοκρατία και περιορίζει την ανάγκη επανάληψης διαδικασιών μεταξύ φορέων. Όπως τονίστηκε, οι υπηρεσίες θα μπορούν πλέον να αξιοποιούν υφιστάμενα δεδομένα αντί να «ξαναφτιάχνουν ό,τι υπάρχει ήδη», γεγονός που ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ υπουργείων και οργανισμών.
Παράλληλα, η νέα πλατφόρμα εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως κρίσιμο εργαλείο για την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων, αλλά και για την έρευνα και την καινοτομία. Πανεπιστήμια και ερευνητές αποκτούν πρόσβαση σε μεγάλα σύνολα δεδομένων για την υγεία, το κλίμα, την κοινωνία και άλλους τομείς, χωρίς να απαιτούνται ειδικές άδειες ή πρόσθετη χρηματοδότηση για τη συλλογή τους.
Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η διασύνδεση με το ευρωπαϊκό portal data.europe.eu αναμένεται να καταστήσει τα ελληνικά δεδομένα ορατά και αξιοποιήσιμα σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενισχύοντας τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό ψηφιακό οικοσύστημα.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στην περιβαλλοντική και κοινωνική αξία των δεδομένων, καθώς πληροφορίες που αφορούν την ενέργεια, το περιβάλλον και το κλίμα μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό πολιτικών που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η πύλη Data.gov.gr περιλαμβάνει ήδη ένα ευρύ φάσμα θεματικών κατηγοριών, όπως γεωργία, αλιεία, δασοκομία και τρόφιμα, παιδεία, πολιτισμό και αθλητισμό, περιβάλλον, υγεία, δικαιοσύνη και δημόσια ασφάλεια, πληθυσμό και κοινωνία, μεταφορές, οικονομία και χρηματοοικονομικά θέματα, ενέργεια, κυβέρνηση και δημόσιο τομέα, διεθνή θέματα, περιφέρειες και πόλεις, επιστήμη και τεχνολογία, αλλά και τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με τα στελέχη του υπουργείου, η ανάπτυξη της πλατφόρμας αποτελεί μέρος έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ ο επόμενος μεγάλος στόχος είναι να πειστούν ακόμη περισσότεροι φορείς να ανοίξουν τα δεδομένα τους και να τα διατηρούν συνεχώς επικαιροποιημένα και ποιοτικά.
