- Newsroom
Ο χρόνος κύλησε γρήγορα στην «πίσω αυλή» των ΗΠΑ, με τις εξελίξεις να διαδέχονται η μία την άλλη «κατά ριπάς», ενθαρρύνοντας (δια του παραδείγματος) τάσεις που μπορεί να μην περιοριστούν γεωγραφικά στην περιοχή της Καραϊβικής, γράφει η kathimerini.gr.
Μέσα σε λίγους μήνες, η διοίκηση του «ειρηνοποιού» Τραμπ έκανε πολλά: διπλασίασε (τον περασμένο Αύγουστο) το ποσό που έδινε ως αμοιβή για το «κεφάλι» του Νικολάς Μαδούρο (από τα 25 εκατ. στα 50 εκατ. δολάρια), άρχισε (από τον περασμένο Σεπτέμβριο) να βυθίζει στην Καραϊβική σκάφη που είχαν αποπλεύσει από τη Βενεζουέλα, πραγματοποίησε (αρχής γενομένης από τα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου) πλήγματα κατά χερσαίων στόχων επί βενεζουελανικού εδάφους και εν συνεχεία απήγαγε (στις αρχές Ιανουαρίου) τον Βενεζουελάνο ηγέτη, τον οποίο αναμένεται τώρα να δικάσει ως «ναρκοτρομοκράτη».
Ο όρος «ναρκοτρομοκράτης» δεν είναι νέος. Αντιθέτως, χρησιμοποιείται από τους Αμερικανούς ήδη από τη δεκαετία του 1980. Η διοίκηση Τραμπ επιδιώκει ωστόσο πλέον, με εφαλτήριο τον εν λόγω όρο, να αναδιαμορφώσει (δια της σκληρής ισχύος) τους συσχετισμούς ισχύος στη γειτονιά της.
Σύμφωνα με την πλευρά Τραμπ, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας ηγείται δικτύου εγκληματικών οργανώσεων που μεταφέρουν ποσότητες ναρκωτικών στις ΗΠΑ και, σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως απειλή για την αμερικανική εθνική ασφάλεια.
Τα πετρέλαια και η Κίνα
Σύμφωνα με τους επικριτές της διοίκησης Τραμπ από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ φέρονται να θέλουν να βγάλουν τον Μαδούρο από τη μέση, αφενός για να βάλουν χέρι στα κοιτάσματα πετρελαίου της Βενεζουέλας (που είναι τα μεγαλύτερα στον κόσμο) και αφετέρου για να απομακρύνουν από εκεί την κινεζική επιρροή, η οποία έχει τις τελευταίες περίπου δύο δεκαετίες αποκτήσει σημαντικά ερείσματα στη Λατινική Αμερική.
Ο Μαδούρο ήταν όντως αμφισβητούμενος κι αμφιλεγόμενος ως ηγέτης. Οι εκλογικές του νίκες (2013, 2018, 2024) είχαν αμφισβητηθεί από τη βενεζουελανική αντιπολίτευση και τους φίλους της σε Ευρώπη και ΗΠΑ ως προϊόντα νοθείας και παρατυπιών, καθεστωτικών πιέσεων και αντιδημοκρατικής χειραγώγησης.
Ο ίδιος ο Τραμπ ωστόσο, δεν έδειχνε τους περασμένους μήνες να ενδιαφέρεται για την τύχη της βενεζουελανικής αντιπολίτευσης. Όταν η Μαρία Κορίνα Ματσάδο τιμήθηκε πέρυσι με το Νόμπελ Ειρήνης, ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν μάλλον απαξιωτικός απέναντί της: Μπροστά στις κάμερες έδειχνε τότε να μην ενδιαφέρεται καν να θυμηθεί το όνομα και την ιδιότητά της, όντως μάλλον ενοχλημένος καθώς εκείνη έλαβε το Νόμπελ το οποίο ο ίδιος διακαώς επιθυμούσε.
Λίγους μήνες μετά, οι ΗΠΑ παρουσιάζονται πια να προωθούν επί του πρακτέου μια αλλαγή καθεστώτος (regime change) στη Βενεζουέλα. Το φαινόμενο δεν είναι πρωτοφανές. H τελευταία φορά ωστόσο που έγινε κάτι ανάλογο – κατά τρόπο τόσο απροκάλυπτο – ήταν πριν από δεκαετίες.
Ηταν Δεκέμβριος του 1989 όταν οι ΗΠΑ του πατρός Μπους εισέβαλαν στον Παναμά για να συλλάβουν ως «ναρκέμπορο» τον Μανουέλ Νοριέγκα, ο οποίος είχε όμως διατελέσει συνεργάτης των Αμερικανών και πληροφοριοδότης της CIA την περίοδο μάλιστα που ο πατήρ Μπους ήταν διευθυντής της αμερικανικής Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών. Προκειμένου να δικαιολογήσει εκείνη την εισβολή, η τότε αμερικανική διοίκηση είχε επικαλεστεί μια σειρά από λόγους: την ανάγκη προστασίας των δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών υπηκόων που ζούσαν στον Παναμά, την ανάγκη υπερασπιστής της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εντός των συνόρων του Παναμά, την καταπολέμηση των δικτύων εμπορίας ναρκωτικών και, μεταξύ άλλων, την ανάγκη διαφύλαξης της ουδετερότητας (permanent neutrality) της Διώρυγας του Παναμά…
Ερωτήματα
Περίπου τρεισήμισι δεκαετίες μετά, εν ετει 2026 πια, τα ερωτήματα που αναδύονται είναι τα ακόλουθα:
- Τι θέλουν να επιτύχουν τώρα οι ΗΠΑ με την απαγωγή και τη δίωξη του Μαδούρο;
- Μπορούν να το επιτύχουν;
- Μήπως, αντιθέτως, ρισκάρουν να βρεθούν αντιμέτωπες με ανεπιθύμητες επιπτώσεις και παρενέργειες;
- Και τι μήνυμα στέλνουν, με αυτές τις κινήσεις τους, στον υπόλοιπο κόσμο;
Δόγμα Μονρόε ή «Ντονρόε»
Κατά τον πρώτο χρόνο της νέας προεδρικής του θητείας, ο Ντ. Τραμπ παρουσιάστηκε να επιχειρεί να αναβιώσει το Δόγμα Μορνόε (ή, πιο σωστά, Μονρό), καθιστώντας τις ΗΠΑ ξανά (επι)κυρίαρχες στο δυτικό ημισφαίριο. Αυτή η τάση αποτυπώνεται, άλλωστε, και στη νέα αμερικανική Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που δημοσιεύθηκε στα τέλη του 2025, ενώ εδώ και μήνες τα μίντια στις ΗΠΑ αναφέρονται στο επονομαζόμενο «Δόγμα Ντονρόε» (συνδυασμός των ονομάτων Ντόναλντ και Μονρόε).
Υπενθυμίζεται ότι τη χρονιά που πέρασε, ο Ντόναλντ Τραμπ μετονόμασε τον Κόλπο του Μεξικού σε Κόλπο της Αμερικής, απείλησε με προσάρτηση τον Καναδά, θέλησε να επαναφέρει τη Διώρυγα του Παναμά υπό αμερικανικό έλεγχο και διέσωσε οικονομικά τον Χαβιέρ Μιλέι στην Αργεντινή, ενώ παράλληλα συγκρούστηκε με: τον Λούλα στη Βραζιλία (για τα «μάτια» του Μπολσονάρου), τον Πέτρο στην Κολομβία, τη Σέινμπαουμ στο Μεξικό και, κυρίως, τον Νικολάς Μαδούρο, τον οποίο εν τω μεταξύ επικήρυξε, απήγαγε και πλέον διώκει.
Κίνδυνοι
Ωστόσο, η ανατροπή ενός ηγέτη δεν αποτελεί το τέλος του δρόμου, αλλά μάλλον την αρχή μίας διαδικασίας που μπορεί να αποδειχθεί επεισοδιακή και αβέβαιη. Ενδεικτικά, ο Σαντάμ έπεσε γρήγορα, αλλά το Ιράκ παρέμεινε ανοιχτό ως πληγή για πολλά χρόνια (ενισχύοντας το Ιράν στην περιοχή της Μέσης Ανατολής). Όσο για τους Ταλιμπάν, εκείνοι βρίσκονται πια ξανά στην εξουσία στο Αφγανιστάν…
Η διοίκηση Τραμπ επιδίδεται σε επιδείξεις σκληρής ισχύος, χωρίς να ενδιαφέρεται καν να κρατήσει κάποια από τα διεθνοδικαιϊκά προσχήματα. Κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά εάν τα πλοία που βυθίστηκαν σε διεθνή ύδατα τους περασμένους μήνες στην Καραϊβική μετέφεραν ναρκωτικά ή όχι.
Οι ΗΠΑ είναι πρακτικά πανίσχυρες στη γειτονιά τους. Η απαγωγή του Μαδούρο μέσα από το «σπίτι» του στο Καράκας το αποδεικνύει. Εάν οι ΗΠΑ μπορούν όμως να συλλάβουν τον ηγέτη μιας ξένης χωράς στην έδρα του, τότε είναι βέβαιο ότι μπορούν να συλλάβουν και τους φερόμενους ως ναρκέμπορους τα πλοία των οποίων άλλωστε ήδη παρακολουθούν, εάν αυτοί επιχειρήσουν να εισέλθουν σε αμερικανικά ύδατα. Σε μια τέτοια περίπτωση άλλωστε, θα μπορούσαν να κατασχέσουν και τα όποια φορτία ναρκωτικών και, εν συνεχεία, να τα επιδείξουν ως αποδεικτικό στοιχείο. Με βάση ποιον νόμο φερόμενοι ως ναρκέμποροι δολοφονούνται στη θάλασσα, όταν αυτοί μπορούν να συλληφθούν; Με βάση ποιον νόμο μια ξένη δύναμη μπορεί να εισβάλει σε μια ξένη πρωτεύουσα και να απαγάγει έναν εν ενεργεία ηγέτη;
Η διοίκηση Τραμπ δρα μονομερώς, αποσυνδέοντας το «πρώτα η Αμερική» από το διεθνές δίκαιο. Οι λέξεις «δημοκρατία», «διεθνές δίκαιο» και «ανθρώπινα δικαιώματα» λείπουν από τη νέα αμερικανική Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας. Επιπλέον, κι αυτό έχει ενδιαφέρον όχι μόνο σημειολογικό, όλα αυτά γίνονται από έναν πρόεδρο όπως ο Τραμπ, ο οποίος επιλέγει να αγνοεί το αμερικανικό Κογκρέσο και να κάνει εθνικού ενδιαφέροντος ανακοινώσεις από την προσωπική του έπαυλη στο Μαρ-α-Λάγκο.
Ετσι όμως στέλνεται πια ένα άλλου τύπου μήνυμα διεθνώς, όχι δικαίου ή σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας και των διεθνώς κανόνων αλλά επιβολής δια της ισχύος, ένα μήνυμα το οποίο ενδέχεται να βρει μιμητές, ενώ παράλληλα ανατροφοδοτείται και ο αντιαμερικανισμός.
Ενδεικτικά, μόλις πριν από λίγα 24ωρα, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ επανέλαβε την πρόθεση του να ενώσει την Κίνα με την Ταϊβάν και ο Ρώσος ομόλογός του, Β. Πούτιν, επανέλαβε ότι προσδοκά μια ρωσική νίκη στην Ουκρανία. Παράλληλα, και στη γειτονιά μας, η τουρκική ηγεσία υποδέχθηκε τη νέα χρονιά υπενθυμίζοντάς μας τους στόχους της καλούμενης «γαλάζιας πατρίδας».
Πηγή: kathimerini.gr
