Το «Π.Ο.Π: Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης» είναι μία παράσταση για την ελληνικότητα ως «παγιωμένο μηχανισμό καθημερινής σκέψης και πράξης». Έξι χαρακτήρες που όλοι γνωρίζουμε λίγο-πολύ ανεβαίνουν στη σκηνή σε ένα «φρέσκο» έργο που μέσα από χιούμορ, υπερβολή και κριτική ματιά, ενσωματώνει όλα εκείνα τα στερεότυπα και τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν την ελληνική νοοτροπία και ταυτότητα.
Κείμενο και σκηνοθεσία υπογράφει ο Θανάσης Κριτσάκης, ο οποίος εντάσσει την πολιτική θεωρία στο θέατρο με στόχο να ορίσει και να αναδείξει κομμάτια Λόγου στο συλλογικό φαντασιακό που μας συγκροτούν σαν υποκείμενα, συνειδητά ή ασυνείδητα. Αυτό ονομάζει θέατρο της «απο-υποκειμενοποίησης». Πρόκειται για έναν δικό του, «πρόχειρο», όρο με τον οποίο ενσωματώνει την φουκωική μεθοδολογία στη θεατρική πράξη. ««Ως άνθρωποι μεγαλώνουμε και συγκροτούμαστε ως υποκείμενα μέσα από την κοινωνία και την επαφή μας με τους ανθρώπους. Γινόμαστε δηλαδή κομμάτια Λόγων που οι άλλοι μας έχουν μάθει» εξηγεί μιλώντας στη «ΜτΚ».
Με σπουδές στη σχολή θεάτρου του ΑΠΘ, και μεταπτυχιακό στην πολιτική θεωρία, τώρα κάνει διδακτορικό και ασχολείται με την εφαρμογή της πολιτικής θεωρίας στο θέατρο. «Σκοπός μου είναι το πώς θα αναδείξω τα συστήματα Λόγου πάνω στη σκηνή ώστε να μπορούμε να τα δούμε ξεκάθαρα -και εγώ μαζί. Να μπορούμε να φανταστούμε και μία εναλλακτική, ότι ο κόσμος μπορεί να είναι και διαφορετικός».
«Οτιδήποτε λειτουργεί διασπαστικά είναι προβληματικό»
Ο ίδιος θεωρεί τοξικό τον όρο ελληνικότητα επειδή είναι διαιρετικός. «Η ελληνικότητα αντανακλά μία νοοτροπία διαφορετική από κάποιον μη Έλληνα. Αυτό από μόνο του διαχωρίζει και οτιδήποτε λειτουργεί διασπαστικά είναι προβληματικό» σημειώνει. Τονίζει δε, πως όλα αυτά είναι ζητήματα πυρηνικά που άρρητα όλοι μας αντιμετωπίζουμε εσωτερικά. «Η ρατσιστική συμπεριφορά είναι συνήθως ασυνείδητη. Ακόμα και να μη θεωρεί κάποιος τον εαυτό του ρατσιστή, είναι κάτι που συναντά συνέχεια μπροστά του άρα πρέπει να έχει γνώμη για να το διαπραγματευτεί. Ο ρατσισμός είναι μία γενική παθογένεια, ριζωμένη βαθιά στις κοινωνίες. Από την στιγμή που υπάρχουν έθνη-κράτη υπάρχει ρατσισμός. Όσο είναι αυτό το μοντέλο, θα είναι διάχυτος.»
«Κάνω θέατρο για τους πολλούς»
Στη συνέχεια, εξηγεί πως λειτουργεί απελευθερωμένα απέναντι στις αισθητικές. Η παράσταση εμπεριέχει στοιχεία κωμωδίας, δράματος, επιθεώρησης ενώ χρησιμοποιεί ακόμα και βίντεο για να εμπλουτίσει την αφήγηση. «Κάνω θέατρο για τους πολλούς, όχι για τους λίγους. Θέλω το θέαμά μου να είναι κατανοητό από όλους και το χιούμορ είναι ένα από τα… κλειδιά. Επίσης, κάνει την παράσταση προσβάσιμη: Αν ο άλλος γελάσει γίνεται πιο δεκτικός στο να λάβει το μήνυμα. Και να μην του αφήσει τίποτα η παράσταση, με νοιάζει τουλάχιστον να την καταλάβει. Για να φανταστούμε παρέα πρέπει πρώτα να μιλάμε την ίδια γλώσσα. Το θέατρο που κάνω δεν είναι κάτι με το οποίο το κοινό είναι εξοικειωμένο, είναι όμως λαϊκό. Δείχνω κάτι γνωστό με έναν διαφορετικό τρόπο».
Το «Π.Ο.Π.», όπως και όλα τα έργα του, βασίζεται σε ερωτηματολόγια που πραγματοποίησε ο σκηνοθέτης. Εν προκειμένω εστίασε στην εργατική τάξη και στη λαϊκότητα. «Η καταγωγή μου είναι από εκεί όπου παράγεται αυτός ο Λόγος και, άρα, η παράσταση ήταν και μία υπαρξιακή αναζήτηση», υπογραμμίζει, τονίζοντας πως όλη η παράσταση λειτουργεί ως στερεότυπο. «Με αφορούσε να δείχνω μόνο κλισέ» λέει χαρακτηριστικά.
«Βαθιά μέσα μου ήθελα να διαπραγματευτώ όλα αυτά τα κομμάτια Λόγου με τα οποία μεγάλωσα στο σπίτι, στο σχολείο, στην κοινωνία. Είχα την ανάγκη να τα βγάλω προς τα έξω, να τα βάλω σε μία σειρά και να δω τι είναι πραγματικά δικό μου. Ήθελα να δομήσω έναν ‘χάρτη’, τον οποίο, όταν θα έρθει κάποιος να τον δει, να του φανεί πολύ οικείος και να σταθεί απέναντί του κριτικά. Έβαλα σε μία σειρά τις παθογένειες όχι για να δημιουργήσω ένα διδακτικό έργο, αλλά μία παράσταση που, με τρυφερότητα, διαπραγματεύεται τα αποστήματα της κοινωνίας».
Έτσι το θέατρο σε αλλάζει, στην πράξη
Το «Π.Ο.Π.» παρουσιάστηκε για δύο σεζόν στην Αθήνα και τώρα έρχεται για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη. Για τον ίδιο, η επιτυχία της παράστασης έγκειται στο γεγονός ότι κάποιοι θεατές τού είπαν πως, μετά την παράσταση, έβλεπαν συμπεριφορές στον δρόμο και έλεγαν: «Α! Να, Π.Ο.Π.».
«Το να βγαίνει ένας θεατής από την παράσταση και μετά να αναγνωρίζει συμπεριφορές, για μένα, είναι το ‘κλειδί της αλλαγής’. Γιατί τις κατονομάζει και τις αναγνωρίζει. Αποκτάς τη δυνατότητα να επιλέξεις αν πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό που θέλεις να κρατήσεις. Αν από την παράσταση απέκτησες αυτή την επιλογή, σημαίνει ότι είσαι κάτι περισσότερο απ’ ό,τι πριν -δηλαδή, το θέατρο σε άλλαξε. Έγινες λίγο πιο ‘εσύ’, έφτασες πιο κοντά στον πυρήνα σου. Το να διακρίνεις τέτοιες συμπεριφορές είναι η αρχή η επιλογή μετά είναι δικό σου θέμα», σημειώνει.
«Κάνω θέατρο για τους πολλούς»
Όταν ανέβηκε η παράσταση στην Αθήνα ο Θανάσης Κριτσάκης δεν έπαιζε. Στη Θεσσαλονίκη όμως είναι ένας από τους έξι πρωταγωνιστές και συνεπώς εκτός από την σκηνοθεσία και τη δραματουργία που έχει αναλάβει είναι ταυτόχρονα και ηθοποιός. «Το να κάνω σκηνοθεσία δραματουργία για μένα είναι το ίδιο. Γράφω την ώρα που σκηνοθετώ και σκηνοθετώ την ώρα που γράφω. Το ότι παίζω φέτος με ζόρισε λίγο γιατί ήμουν πάνω στη σκηνή και δεν μπορούσα να έχω μία πλήρη εικόνα. Ευτυχώς έχω εξαιρετικούς συνεργάτες που τους εμπιστεύομαι πάρα πολύ. Δεν μου αρέσει γενικά να είμαι πάνω στη σκηνή αλλά δεν παραπονιέμαι, περνάω καλά και δεν είναι εύκολο να περνάς καλά εκεί πάνω, για μένα τουλάχιστον» σημειώνει.
Τέλος, πιστεύει πως το θέατρο μπορεί να γίνει πολιτική πράξη αλλά δεν είναι από μόνο του. Ως άνθρωποι είμαστε όμως «μοιραία πολιτικά όντα» και οφείλουμε να γνωρίζουμε τι συμβαίνει. «Είναι σημαντικό να συνειδητοποιούμε και εμείς ότι κάνουμε μεν θέατρο αλλά ζούμε εκτός αυτού. Οτιδήποτε φέρεις στο θέατρο είναι κομμάτι του έξω. Κάποιοι δημιουργοί δεν έχουν συνείδηση και μου φαίνεται τρομακτικό αυτό. Δεν λέω υποχρεωτικά κάποιος σκηνοθέτης πρέπει να κάνει πολιτικό θέατρο αλλά πρέπει όταν βλέπει, να ξέρει πώς κοιτά» καταλήγει.
Info
Θέατρο Αμαλία
«Π.Ο.Π: Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης»
Πέμπτη με Κυριακή στις 21:00
Μέχρι 1 Φεβρουαρίου
Εισιτήρια: more
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 18/01/2026
