Το μήνυμα Τραμπ στον Σι Τζινπίνγκ: Το Δυτικό Ημισφαίριο δεν έχει χώρο για άλλη υπερδύναμη

- Newsroom

Η επιδρομή του αμερικανικού στρατού στη Βενεζουέλα, τη μόνη χώρα στη Λατινική Αμερική που διατηρεί «στρατηγική συνεργασία παντός καιρού» με το Πεκίνο, είναι ένα τολμηρό ντεμπούτο αυτού που ο Τραμπ έχει ονομάσει «Δόγμα Ντόνρο», την αναβίωση της πολιτικής του 19ου αιώνα από τον τότε πρόεδρο Τζέιμς Μονρόε που εγκαθίδρυσε την κυριαρχία των ΗΠΑ στην Αμερική.

Έστειλε μάλιστα ένα σαφές μήνυμα στον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ: Το Δυτικό Ημισφαίριο δεν έχει χώρο για άλλη υπερδύναμη, όπως αναφέρει ανάλυση του Bloomberg.

Το δόγμα Τραμπ

Ο Λευκός Οίκος, όπως αναφέρει ο ot.gr δημοσιοποίησε τον περασμένο μήνα την Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας (ΣΕΑ), όπου επιβεβαιώνεται το μονομερές δικαίωμα των ΗΠΑ να αρνηθούν σε αντίπαλες δυνάμεις την ικανότητα να κατέχουν ή να ελέγχουν «στρατηγικά ζωτικά περιουσιακά στοιχεία». Στη ΣΕΑ κωδικοποιείται το «Δόγμα Ντονρό» ενώ υπογραμμίζεται ότι οι ΗΠΑ «θα πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εκδιώξουν ξένες εταιρείες που κατασκευάζουν υποδομές στην περιοχή».

Στο πνεύμα αυτό κινήθηκαν και οι δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων. Ο Μάικ Βαλτς, ο απεσταλμένος των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, ήταν ευθύς όταν κατηγόρησε το Πεκίνο: «Οι Κινέζοι κινούνται απίστευτα επιθετικά στο Δυτικό Ημισφαίριο, στη Νότια Αμερική» είπε στο Fox News. «Ο Πρόεδρος Τραμπ και ο υπουργός Ρούμπιο πιέζουν σκληρά σε αυτό».

Ωστόσο δεν είναι σαφές πως θα το πετύχουν οι ΗΠΑ. Το ABC ανέφερε την Τρίτη ότι ο Λευκός Οίκος απαίτησε από τη Βενεζουέλα να μειώσει τις σχέσεις της με την Κίνα, τη Ρωσία, το Ιράν και την Κούβα, μεταξύ άλλων με τη διακοπή των οικονομικών δεσμών. Ωστόσο, η αναπαραγωγή τέτοιων απαιτήσεων σε μια μεγάλη και πολιτικά ποικιλόμορφη περιοχή θα αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολη και θα προκαλέσει σημαντική αναταραχή.

Η παρουσία της Κίνας στην Λατινική Αμερική

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιδρούν με 20 χρόνια καθυστέρηση» εξηγεί ο Enrique Dussel Peters, επικεφαλής του Κέντρου Μεξικανικών Σπουδών του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικού, σημειώνοντας ότι οι βαθιά ενσωματωμένες αλυσίδες εφοδιασμού της Κίνας σε όλη την περιοχή θα ήταν δύσκολο να χαλαρώσουν ακόμη και σε μέρη που έχουν στενούς εμπορικούς δεσμούς με τις ΗΠΑ. «Σχεδόν για ολόκληρο τον 21ο αιώνα, η Κίνα είχε το πάνω χέρι σε οικονομικά ζητήματα στη Λατινική Αμερική».

Το εμπόριο αγαθών της Κίνας με τη Λατινική Αμερική έχει αυξηθεί από τις αρχές του αιώνα, κατά περισσότερο από 40 φορές και διαμορφώθηκε στα 518 δισ. δολάρια το 2024 θέτοντας εν αμφιβόλω την μακροχρόνια οικονομική κυριαρχία των ΗΠΑ στην περιοχή. Όλο και περισσότερο, οι κάτοικοι της περιοχής οδηγούν αυτοκίνητα BYD, χρησιμοποιούν smartphones Xiaomi και παραγγέλνουν ταξί και φαγητό από την Didi αντί για την Uber.

Η Κίνα έχει επίσης επενδύσει σημαντικά στη Λατινική Αμερική. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις ξεπέρασαν τα 180 δισ. δολάρια το τρίτο τρίμηνο του 2025, σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού ερευνητικού ομίλου Rhodium Group. Η οικονομική επιρροή της Κίνας έχει ξεπεράσει αυτή των ΗΠΑ σε 14 από τις 33 χώρες της περιοχής από τις αρχές του αιώνα, σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg Economics. Σε αυτό το διάστημα, αρκετές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων της Ονδούρας και της Νικαράγουας, άλλαξαν τη διπλωματική τους αναγνώριση από την Ταϊβάν προς το Πεκίνο.

Η αντίδραση των χωρών της Λατινικής Αμερική

Προς το παρόν, οι κυβερνήσεις σε όλη την περιοχή φαίνονται να απορρίπτουν τις απειλές του Λευκού Οίκου, κυρίως επειδή δεν βλέπουν πως μια εσωστρεφής Αμερική θα προσφέρει εναλλακτική λύση στις κινεζικές επενδύσεις στην περιοχή.

Σύμφωνα με ανώνυμες πηγές που επικαλείται το Bloomberg ο πρόεδρος Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα δεν θα πάρει θέση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, και η Βραζιλία γενικότερα θα διαχειριστεί τις διαφοροποιημένες εμπορικές της σχέσεις ως μοχλό πίεσης στις συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ.

Στο ίδιο μοτίβο κινούνται και οι άλλες μεγάλες οικονομίες της περιοχής. Στο Μεξικό, κορυφαίος γερουσιαστής που συμμετείχε σε εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ δήλωσε ότι η κίνηση της Βενεζουέλας δεν αλλάζει τίποτα στην προσέγγισή της απέναντι στην Κίνα. Το ίδιο μήνυμα μετέφερε διπλωμάτης στην Αργεντινή, όπου η κυβέρνηση του προέδρου Χαβιέ Μιλέι επιδίωξε καλές σχέσεις με το Πεκίνο, περιορίζοντας παράλληλα τη συμμετοχή σε οποιονδήποτε ευαίσθητο στρατιωτικό ή πολιτικό τομέα. Περουβιανοί αξιωματούχοι τόνισαν ότι οι αυξανόμενοι οικονομικοί δεσμοί με την Κίνα δεν έρχονται εις βάρος της μακροχρόνιας αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Στην Κολομβία, ο Τραμπ προειδοποίησε τον Γκουστάβο Πέτρο, τον πρώτο αριστερό πρόεδρο της χώρας, να προσέχει τα νώτα του (σ.σ. δεν ήταν ακριβώς αυτή φράση που χρησιμοποίησε) μετά την επίσημη προσχώρηση της κυβέρνησής του στην πρωτοβουλία «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος» του Σι. Ο Μαουρίσιο Χαραμίγιο, αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Κολομβίας, χαρακτήρισε τις απειλές του Τραμπ απαράδεκτες και πρόσθεσε ότι η χώρα πρέπει να υπερασπιστεί την κυριαρχία της και το δικαίωμά της να ακολουθεί ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική.

«Πρέπει να σταματήσουμε να δαιμονοποιούμε τις σχέσεις με την Κίνα και να διαχωρίζουμε αυτές τις σχέσεις από τις σχέσεις με τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Χαραμίγιο σε συνέντευξή του. «Επειδή και οι δύο χώρες είναι φίλες».

Η αντίδραση της Κίνας

Προς το παρόν, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα πόσο μακριά θα φτάσει ο Τραμπ για να ξεριζώσει την κινεζική επιρροή. Οποιεσδήποτε συγκεκριμένες κινήσεις για την εφαρμογή της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας, που η ομάδα του Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι καθοδηγεί τις αποφάσεις της, απειλούν να σπείρουν νέο χάος σε όλη την περιοχή και να ανοίξουν νέες πιθανές εστίες ανάφλεξης με την Κίνα.

Ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η ευρύτερη εμπορική εκεχειρία ΗΠΑ-Κίνας απειλείται, καθώς Τραμπ και Σι θα συναντηθούν τέσσερις φορές φέτος, το Πεκίνο φάνηκε έκπληκτο από την σύλληψη του Μαδούρο και έχει δεσμευτεί να προστατεύσει τα συμφέροντά του στην περιοχή.