Με κεντρικά θέματα τη συμπερίληψη, τον αυτοπροσδιορισμό, τον σεβασμό στην ποικιλομορφία και τη διαφορετικότητα, αλλά και τον δημόσιο διάλογο γύρω από τον σεξουαλικό προσανατολισμό και τις ταυτότητες φύλου, ξεκίνησε σήμερα, 13 Μαρτίου 2026, στη Θεσσαλονίκη το 1ο Διεθνές Συνέδριο Ψυχοθεραπείας Gestalt που διοργανώνεται στην Ελλάδα.
Βάζοντας την πόλη στο επίκεντρο του επιστημονικού διαλόγου, το τριήμερο συνέδριο με θέμα «Φύλο & Σεξουαλικότητα σήμερα: Η Ψυχοθεραπεία Gestalt σε διεπιστημονικό διάλογο» πραγματοποιείται στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων του ΑΠΘ (ΚΕΔΕΑ), με τη συμμετοχή επιστημόνων, ακαδημαϊκών και επαγγελματιών ψυχικής υγείας από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η διοργάνωση υποστηρίζεται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τον δήμο Θεσσαλονίκης, ενώ παρακολουθείται διαδικτυακά από συμμετέχοντες και συμμετέχουσες σε διάφορες χώρες και πολιτισμικά πλαίσια, ενισχύοντας τον διεθνή χαρακτήρα της συζήτησης γύρω από σύγχρονα κοινωνικά και επιστημονικά ζητήματα.
Το φύλο και η σεξουαλικότητα στο κοινωνικό πεδίο
«Το φύλο και η σεξουαλικότητα αποτελούν θεματικές που προκαλούν και ταυτόχρονα προσκαλούν σε ουσιαστική και ευαίσθητη διερεύνηση της διαφορετικότητας και της ταυτότητας, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο κάθε άτομο αυτοπροσδιορίζεται», ειπώθηκε στην εισαγωγή του συνεδρίου. Στο πάνελ με τίτλο «Φύλο και Σεξουαλικότητα στο Κοινωνικό Πεδίο», το οποίο συντόνισε η Βάσια Καραμανώλη, αναδείχθηκαν διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις γύρω από τη σχέση κοινωνίας, θεσμών και ταυτοτήτων.
Η ομότιμη καθηγήτρια καθηγήτρια της Ψυχολογίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα του ΑΠΘ και συντονίστρια του Δικτύου των Επιτροπών Ισότητας των Φύλων στα ΑΕΙ, Δήμητρα Κογκίδου τόνισε ότι το φύλο και η σεξουαλικότητα δεν μπορούν να κατανοηθούν έξω από το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο διαμορφώνονται.
Όπως εξήγησε, η ετεροκανονικότητα, οι κατηγορίες του φύλου, οι πολιτισμικές προσδοκίες για τα φύλα, η ορατότητα ή η αορατότητα ορισμένων ταυτοτήτων, αλλά και τα πρότυπα «κανονικότητας» αποτελούν προϊόντα κοινωνικής οργάνωσης που συγκροτήθηκαν μέσα από ιστορικές και κοινωνικές διαδικασίες.
«Θεσμοί όπως η οικογένεια, το σχολείο, η θρησκεία, η επιστήμη και τα μέσα ενημέρωσης συνέβαλαν στη διαμόρφωση των πλαισίων μέσα από τα οποία οι εμπειρίες φύλου και σεξουαλικότητας αποκτούν νόημα», σημείωσε. Σύμφωνα με την ίδια, το κοινωνικό περιβάλλον μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό ψυχικό φορτίο και να αποτελέσει πηγή τραύματος, καθώς ο ψυχικός πόνος δεν είναι μόνο προσωπικός αλλά και κοινωνικός.
Θέτοντας το ερώτημα αν προηγείται η επιστήμη ή οι κοινωνικές διεκδικήσεις, υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια αμφίδρομη διαδικασία: «Οι κοινωνικές διεκδικήσεις πιέζουν την επιστήμη και τους θεσμούς να αλλάξουν, ενώ τα επιστημονικά πεδία συμβάλλουν στη διαμόρφωση νέων αντιλήψεων».
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας Παναγιώτης Κορδούτης υπογράμμισε τη δυναμική σχέση μεταξύ φύλου και κοινωνικών σχέσεων. «Το φύλο αλλάζει τις σχέσεις και οι σχέσεις αλλάζουν το φύλο», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μπορούν να δομήσουν αλλά και να αποδομήσουν έμφυλους ρόλους.
Όπως σημείωσε, έρευνες δείχνουν ότι ο γάμος εξακολουθεί σε πολλές περιπτώσεις να λειτουργεί ως μια «εταιρική σχέση» που συχνά καταλήγει εις βάρος της γυναίκας. Παράλληλα, στις σύγχρονες μορφές σχέσεων επαναπροσδιορίζεται ποιος ή ποια εισφέρει και λαμβάνει αγαθά μέσα στη σχέση, τι είδους αγαθά είναι αυτά και σε ποιο βαθμό. Αναφέρθηκε επίσης σε νέες μορφές συντροφικότητας, όπως οι μη ετεροκανονικές οικογένειες, οι μεταγαμιαίες σχέσεις, η συμβίωση και οι ψηφιακές σχέσεις εγγύτητας. «Από τους σιωπηλούς ρόλους φύλου έχουμε περάσει σε διαπραγματεύσιμα σενάρια σχέσεων, όπου τίθενται ρητά όροι και όρια», σημείωσε, τονίζοντας ότι η δέσμευση δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ιδιοκτησία, ενώ η αποκλειστικότητα επαναπροσδιορίζεται.
Ο διδάκτωρ Κοινωνικής Ψυχολογίας Ιωάννης Μίχος μίλησε για την «υπό όρους αποδοχή» των δικαιωμάτων που σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και τις ταυτότητες φύλου. Όπως σημείωσε, συχνά τα ζητήματα αυτά εργαλειοποιούνται στον δημόσιο λόγο μέσα από την επίκληση της παράδοσης, του προτύπου της «ελληνορθόδοξης οικογένειας» ή του εθνικού συμφέροντος.
«Από τη μία πλευρά αναγνωρίζεται το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό, αλλά δεν υποστηρίζεται θεσμικά, με αποτέλεσμα η σεξουαλική ταυτότητα να περιορίζεται στην ιδιωτική σφαίρα», ανέφερε. Από την άλλη, όπως εξήγησε, η αναγνώριση δικαιωμάτων προβάλλεται συχνά ως ένδειξη εκσυγχρονισμού και ευρωπαϊκού προσανατολισμού των χωρών. «Έτσι, η συμπερίληψη των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων μοιάζει να γίνεται υπό την επιτήρηση ευρωπαϊκών οδηγιών». Παράλληλα υπογράμμισε ότι η επίκληση της ισότητας μπορεί να οδηγήσει σε μια εξίσωση των εμπειριών, η οποία ενδέχεται να συσκοτίσει τον κίνδυνο της ομοιομορφίας, της αφομοίωσης και της ομογενοποίησης. «Η αποδοχή της διαφορετικότητας δεν μπορεί να βασίζεται σε συγκρίσεις του τύπου “λιγότερο κακή επιλογή”», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Οι χαιρετισμοί της έναρξης
Στον χαιρετισμό του, ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Gestalt Χρήστος Καραπιπέρης ανέφερε ότι «ζούμε σε μια χώρα όπου καθημερινά καταγράφονται νέα περιστατικά γυναικοκτονιών, βρισκόμαστε σε μια πόλη, τη Θεσσαλονίκη, που πολύ πρόσφατα βίωσε ομοφοβικές και τρανσοφοβικές επιθέσεις και σε μια ήπειρο όπου μία στις τρεις γυναίκες δηλώνει θύμα σεξουαλικής βίας». Όπως τόνισε, το συνέδριο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα φόρουμ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για το πιο θεμελιώδες δικαίωμα κάθε ανθρώπου: «να είναι ελεύθερος να υπάρχει».
Ο αντιπρύτανης Διεθνών Σχέσεων, Εξωστρέφειας, Δια Βίου Μάθησης και Φοιτητικής Μέριμνας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ιάκωβος Μιχαϊλίδης σημείωσε ότι το πανεπιστήμιο στηρίζει πρωτοβουλίες που προάγουν την ισότητα των φύλων, τη συμπερίληψη και τον αυτοπροσδιορισμό, καθώς, όπως τόνισε αποτελούν «στοιχείο πολιτισμού».
Η επίκουρη καθηγήτρια Νομικής και εκπρόσωπος της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων και Καταπολέμησης των Διακρίσεων του ΑΠΘ Άννα Μαρία Κώνστα ανέδειξε τη σύνδεση των έμφυλων στερεοτύπων και των πολλαπλών ταυτοτήτων με την καθημερινότητα αλλά και με την ακαδημαϊκή κοινότητα.
Από την πλευρά του, ο διευθυντής του Εργαστηρίου Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του ΑΠΘ Παναγιώτης Μπαμίδης υπογράμμισε ότι η σύνδεση του φύλου, της προσβασιμότητας και της συμπερίληψης με την ψηφιακή και κοινωνική τεχνολογία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην κοινωνική αλληλεπίδραση και την ένταξη.
Ο αντιπρόεδρος του Τμήματος Βιολογίας Αλέξανδρος Τριανταφυλλίδης μοιράστηκε μια προσωπική διαδρομή επιστημονικής αναθεώρησης: «Πριν από είκοσι χρόνια πίστευα ότι η γενετική θα καθορίσει ποιοι είμαστε, όμως στην πορεία συνειδητοποίησα τη σημασία του περιβάλλοντος. Είμαι σίγουρος ότι είμαστε όλοι, όλες και όλα όμορφοι».
Η καθηγήτρια του Τμήματος Ψυχολογίας Αφροδίτη Μπάκα υπογράμμισε ότι βασικός στόχος των πανεπιστημίων είναι η δημιουργία ενός συμπεριληπτικού περιβάλλοντος μάθησης για όλους τους φοιτητές, ενώ η αντιπρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Ελλάδας Δέσποινα Μπάλλιου τόνισε ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί να εξελίσσεται μόνο όταν «αγκαλιάζει ολόκληρη την κοινωνία και τα σύνθετα ζητήματα που τη διαπερνούν».
Το συνέδριο αναμένεται να συνεχιστεί τις επόμενες δύο μέρες με θεματικές συζητήσεις και παρεμβάσεις που επιχειρούν να φωτίσουν τη σχέση επιστήμης, κοινωνίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανοίγοντας έναν ευρύτερο διάλογο γύρω από το φύλο και τη σεξουαλικότητα στη σύγχρονη εποχή.
