Με κεντρικό σύνθημα - θεματική «Literature beyond borders» («Η λογοτεχνία πέρα από τα σύνορα») πραγματοποιήθηκαν το απόγευμα της Πέμπτης τα εγκαίνια του εθνικού περιπτέρου της Βουλγαρίας, τιμώμενης χώρας της φετινής 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, στο Περίπτερο 13 της ΔΕΒΘ.
Σε μια εκδήλωση με έντονο το στοιχείο της πολιτιστικής συνάντησης Ελλάδας και Βουλγαρίας, εκπρόσωποι των γραμμάτων, της πολιτικής και της μετάφρασης ανέδειξαν τον ρόλο της λογοτεχνίας ως γέφυρας ανάμεσα στους λαούς, σε μια εποχή όπου, όπως επαναλήφθηκε πολλές φορές, οι πολιτιστικές ανταλλαγές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Στα εγκαίνια απηύθυναν χαιρετισμούς ο ο υφυπουργός Πολιτισμού της Βουλγαρίας, Βίκτορ Στογιάνοφ, η πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Βουλγαρικού Βιβλίου Gergana Dimitrova, η συγγραφέας Elena Alexieva και η μεταφράστρια Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, ενώ ποιήματα διάβασε η ποιήτρια και συγγραφέας Ιωάννα (Iana) Boukova, στα βουλγαρικά και στα ελληνικά. Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου της Βουλγαρίας, Svetlozar Zhelev.
Κατά τον χαιρετισμό του, ο υφυπουργός Πολιτισμού της Βουλγαρίας, Βίκτορ Στογιάνοφ, υπογράμμισε ότι η φετινή θεματική της έκθεσης αντανακλά «έναν χώρο όπου οι ιδέες ταξιδεύουν ελεύθερα και οι πολιτισμοί συναντώνται», σημειώνοντας ότι η βουλγαρική λογοτεχνία γνωρίζει πλέον ολοένα μεγαλύτερη διεθνή αναγνώριση. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους μεταφραστές, «που χτίζουν γέφυρες ανάμεσα σε πολιτισμούς και έθνη», τονίζοντας πως χωρίς τη συμβολή τους η διάδοση της λογοτεχνίας δεν θα ήταν δυνατή. Παράλληλα, ευχαρίστησε τη Λίνα Μενδώνη, τους διοργανωτές της ΔΕΒΘ, καθώς και τη βουλγαρική διπλωματική αποστολή για τη συνεργασία.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Γενικός Πρόξενος της Βουλγαρίας στη Θεσσαλονίκη Anton Markov, ο οποίος δήλωσε περήφανος που η Βουλγαρία είναι η τιμώμενη χώρα της διοργάνωσης και μάλιστα στη συγκεκριμένη πόλη, επισημαίνοντας ότι «σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα προσπαθήσαμε και νομίζω καταφέραμε κάτι πολύ καλό». Όπως είπε, στόχος είναι το ελληνικό κοινό να γνωρίσει περισσότερους Βούλγαρους συγγραφείς και τη σύγχρονη λογοτεχνική παραγωγή της χώρας.
Η πρόεδρος του Συνδέσμου Βουλγαρικού Βιβλίου Gergana Dimitrova στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη διαρκούς πολιτιστικής ανταλλαγής ανάμεσα στις δύο χώρες. Αναφέρθηκε στις ομιλίες που είχαν προηγηθεί στα επίσημα εγκαίνια της έκθεσης, στη διάρκεια των οποίων, όπως είπε, πολλοί παραδέχθηκαν ότι γνωρίζουν ελάχιστα τη βουλγαρική λογοτεχνία. «Ο πολιτισμός μάς φέρνει κοντά και μας βοηθά να γνωρίσουμε ο ένας τον άλλον», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι δέκα συγγραφείς που συμμετέχουν στη φετινή αποστολή αποτελούν μόνο ένα μικρό δείγμα της καλής σύγχρονης βουλγαρικής γραφής.
Η ίδια υπογράμμισε ότι μέχρι πρόσφατα περισσότερα ελληνικά έργα μεταφράζονταν στα βουλγαρικά παρά το αντίστροφο, ωστόσο αυτή η «ανισορροπία» αρχίζει να αλλάζει χάρη «σε εμπνευσμένους μεταφραστές», όπως τους χαρακτήρισε. «Οι πολιτικές σχέσεις μπορεί να αλλάζουν, όμως οι άνθρωποι των γραμμάτων μένουν», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την ελπίδα για ακόμη ισχυρότερες πολιτιστικές γέφυρες στο μέλλον.
Ιδιαίτερα θερμά χειροκροτήθηκε η ομιλία της μεταφράστριας και πανεπιστημιακού Αλεξάνδρας Ιωαννίδου, η οποία αναφέρθηκε στη δική της πολύχρονη ενασχόληση με τις λογοτεχνίες των Βαλκανίων. Θυμήθηκε πως πριν από είκοσι χρόνια είχε υποστηρίξει ότι «βαλκανική λογοτεχνία δεν υπάρχει», καθώς τότε απουσίαζαν οι μεταφράσεις και η ουσιαστική επικοινωνία ανάμεσα στις χώρες της περιοχής.
Σήμερα, όπως είπε, εξακολουθεί να θεωρεί ότι δεν υπάρχει μία ενιαία «βαλκανική λογοτεχνία», ωστόσο οι λογοτεχνίες της Ελλάδας και της Βουλγαρίας πλέον «διαβάζονται εκατέρωθεν». Αναφερόμενη στους νεότερους συγγραφείς, σημείωσε πως εγκατέλειψαν τα στερεότυπα και τα ιστορικά αφηγήματα του παρελθόντος, αναδεικνύοντας τις κοινές εμπειρίες των δύο λαών. «Σήκωσαν τις μπάρες των συνόρων και έδιωξαν τους φύλακές τους», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η καλή λογοτεχνία αντιστέκεται στις κατηγοριοποιήσεις.
Από την πλευρά της, η συγγραφέας Elena Alexieva αναφέρθηκε στην ανάγκη της λογοτεχνίας να αναζητά διαρκώς «την αλήθεια για τον άνθρωπο», όπως τόνισε. «Ο κόσμος μας αγαπά περισσότερο όσο πιο απλοποιημένοι είμαστε, όμως η πραγματική λογοτεχνία μάς εξερευνά σε βάθος, γιατί είμαστε πολύπλοκα πλάσματα», σημείωσε, δηλώνοντας πως δεν αναγνωρίζει τα σύνορα και πιστεύει μόνο σε όλα όσα «φέρνουν τους ανθρώπους πιο κοντά».
Συγκινητική ήταν και η παρέμβαση της Ιωάννας (Iana) Boukova, η οποία μίλησε για τη ζωή της «ανάμεσα σε δύο χώρες και δύο γλώσσες», καθώς γράφει και μεταφράζει τόσο στα βουλγαρικά όσο και στα ελληνικά. «Κάποτε έλεγα με παράπονο ότι η χώρα μου δεν έχει περίπτερο εδώ. Σήμερα η πρώτη μας παρουσία γίνεται με τον καλύτερο τρόπο», ανέφερε, προκαλώντας θερμό χειροκρότημα από το κοινό.
Το βουλγαρικό περίπτερο της 22ης ΔΕΒΘ φιλοξενεί δεκάδες εκδηλώσεις, παρουσιάσεις και συζητήσεις με συγγραφείς, μεταφραστές και εκδότες, επιχειρώντας να συστήσει στο ελληνικό κοινό τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης βουλγαρικής λογοτεχνίας και να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τους πολιτιστικούς δεσμούς των δύο χωρών.
