Στ. Αγγελούδης: Μουσείο Ολοκαυτώματος και Πάρκο Μνήμης, μνημεία για τους συμπολίτες μας που χάθηκαν

Με το βλέμμα στραμμένο στη μνήμη, την ιστορική ευθύνη και την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης απέναντι στον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό, η Θεσσαλονίκη προετοιμάζεται για την 13η Πορεία Μνήμης με τίτλο «Ποτέ Ξανά, Θεσσαλονίκη – Άουσβιτς. 83 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου συρμού».

Η Πορεία Μνήμης θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 15 Μαρτίου 2026 και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ετήσιες εκδηλώσεις τιμής για τα περίπου 50.000 μέλη της εβραϊκής κοινότητας της πόλης που έχασαν τη ζωή τους στα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Οι λεπτομέρειες της διοργάνωσης παρουσιάστηκαν σήμερα σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης και μαζί συζητήθηκε η πορεία των έργων στο Μουσείο ολοκαυτώματος που ανεγείρεται αλλά και η θεμελίωση της πλατείας Ελευθερίας που θα μετατραπεί σε Πάρκο μνήμης.

Η εκδήλωση διοργανώνεται από τον Δήμο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, ενώ στη συνδιοργάνωση συμμετέχει και το Γενικό Προξενείο της Γαλλίας στην πόλη.

Στ. Αγγελούδης για την πορεία μνήμης: «Πορεία των Αθανάτων»

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης χαρακτήρισε την Πορεία Μνήμης «Πορεία των Αθανάτων», υπογραμμίζοντας ότι η πόλη καλείται να θυμηθεί ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ιστορίας της.

«Διοργανώνουμε την Κυριακή 15 Μαρτίου, για 13η φορά, την Πορεία της Μνήμης», υπενθύμισε ο Στέλιος Αγγελούδης και κάλεσε τους Θεσσαλονικείς να συμμετάσχουν μαζικά στη συμβολική διαδρομή που ακολουθεί τα ίχνη των εκτοπισμένων Εβραίων της πόλης.

«83 χρόνια μετά την αναχώρηση του πρώτου τρένου του θανάτου για το κολαστήριο του Άουσβιτς-Μπίρκεναου, καλούμε όλες και όλους τους Θεσσαλονικείς να περπατήσουμε μαζί στα βήματα των συμπολιτών μας, να θυμηθούμε, να τιμήσουμε και να προβάλουμε τη μαρτυρική ιστορική αλήθεια», σημείωσε.

Αναφερόμενος στο ιστορικό πλαίσιο, υπενθύμισε ότι από τον Μάρτιο του 1943 έως το τέλος της ναζιστικής κατοχής περίπου 50.000 Εβραίοι της Θεσσαλονίκης μεταφέρθηκαν με τρένα στα στρατόπεδα εξόντωσης.Η συντριπτική πλειονότητα δεν επέστρεψε ποτέ. Ολόκληρες οικογένειες αφανίστηκαν, ενώ οι ναζί επιχείρησαν να εξαφανίσουν μέσα σε λίγους μήνες κάθε ίχνος της πολυαιώνιας παρουσίας των Εβραίων στην πόλη.

Η μνήμη ως πράξη αντίστασης

Ο δήμαρχος υπογράμμισε ότι η Πορεία Μνήμης δεν αποτελεί απλώς μια συμβολική εκδήλωση, αλλά μια πράξη ιστορικής ευθύνης. «Η Πορεία Μνήμης είναι μια πράξη αντίστασης απέναντι σε όσους επιχειρούν να αλλοιώσουν την Ιστορία αλλά και μια κίνηση βαθιάς ιστορικής αυτογνωσίας», τόνισε.
Όπως σημείωσε, το Ολοκαύτωμα δεν υπήρξε ένα τυχαίο γεγονός αλλά αποτέλεσμα μιας ιδεολογίας μίσους που οδήγησε σε πρωτοφανή βαρβαρότητα.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, η μνήμη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα, σε μια εποχή όπου η ρητορική μίσους και ο ρατσισμός επανεμφανίζονται.

Σε τροχιά υλοποίησης Μουσείο Ολοκαυτώματος και Πάρκο Μνήμης

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε κατά τη συνέντευξη τύπου σε δύο μεγάλα έργα που, όπως ανέφερε ο δήμαρχος, αποτελούν την έμπρακτη δικαίωση της ιστορικής μνήμης στην πόλη, το Μουσείο Ολοκαυτώματος Θεσσαλονίκης και το Πάρκο Μνήμης στην Πλατεία Ελευθερίας. Οι δύο αυτές παρεμβάσεις βρίσκονται πλέον σε τροχιά υλοποίησης και αναμένεται να αποτελέσουν μόνιμα σημεία αναφοράς για την ιστορία της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης.

Την Κυριακή 15 Μαρτίου, στις 11 το πρωί, πριν την έναρξη της Πορείας Μνήμης, θα πραγματοποιηθεί συμβολική τελετή για την έναρξη των εργασιών δημιουργίας του Πάρκου Μνήμης στην πλατεία Ελευθερίας.
«Πίσω από κάθε όνομα που χάθηκε υπήρχε μια ανθρώπινη ζωή. Ήταν ένα παιδί, ένας γονιός, ένας φίλος, ένας άνθρωπος με όνειρα και σχέδια για το μέλλον», τόνισε ο δήμαρχος.

Ο δήμαρχος αναφέρθηκε επίσης σε μήνυμα που έλαβε από τον επικεφαλής της Pfizer Αλμπέρτο Μπουρλά, ο οποίος κατάγεται από εβραϊκή οικογένεια της Θεσσαλονίκης.

Όπως αποκάλυψε, όταν ενημερώθηκε για την έναρξη των εργασιών στην Πλατεία Ελευθερίας, του έστειλε μήνυμα συγκίνησης. «Δεν ξέρεις πόση χαρά πήρα και πόση ικανοποίηση, διότι το 1942 σε αυτή την πλατεία ήταν ο πατέρας μου», ανέφερε στο μήνυμά του ο κ. Μπουρλά όπως αποκάλυψε ο δήμαρχος.

«Αυτό το συναίσθημα το μοιράζονται χιλιάδες συμπολίτες μας», σχολίασε, επισημαίνοντας ότι η ιστορία αυτή δεν αφορά μόνο τους Εβραίους αλλά όλους τους Θεσσαλονικείς.

Δ. Σαλτιέλ: «Χάθηκε το 97% των Ελλήνων Εβραίων»

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαυίδ Σαλτιέλ αναφέρθηκε στο τραγικό μέγεθος της καταστροφής.

«Χάθηκε το 97% των Ελλήνων Εβραίων στο Ολοκαύτωμα», τόνισε και υπενθύμισε ότι οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης ζούσαν στην πόλη επί αιώνες και αποτελούσαν μια από τις σημαντικότερες κοινότητες της Ευρώπης.

Ευχαρίστησε επί της ευκαιρίας τον δήμαρχο για τη στήριξη των έργων μνήμης, σημειώνοντας ότι με αυτές τις πρωτοβουλίες αποκαθίσταται μια ιστορική εκκρεμότητα δεκαετιών.

Παράλληλα έκανε ειδική αναφορά στον αείμνηστο πρώην δήμαρχο Γιάννη Μπουτάρης τον οποίο χαρακτήρισε πρωτοπόρο στην ανάδειξη της ιστορίας της εβραϊκής κοινότητας.

«Ήταν ο πρώτος που σήκωσε το ανάστημά του και μίλησε ανοιχτά για την Πλατεία Ελευθερίας και το Μουσείο Ολοκαυτώματος», είπε και πρόσθεσε πως «Εμείς είμαστε εδώ για να κάνουμε πράξη όσα οραματίστηκε».

Τα πανεπιστήμια κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας

Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και στη συμμετοχή των πανεπιστημίων της πόλης στις εκδηλώσεις.

Ο πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος Σταμάτης Αγγελόπουλος υπογράμμισε ότι το Ολοκαύτωμα πρέπει να διδάσκεται συστηματικά στις νέες γενιές.

Όπως ανέφερε, η ελληνική κοινωνία δεν γνωρίζει επαρκώς το μέγεθος της εξόντωσης των Ελλήνων Εβραίων.

«Η μνήμη πρέπει να μετατραπεί σε αξία για τις νέες γενιές. Να θυμόμαστε, να τιμούμε και να διδάσκουμε, αλλά κυρίως να αναπτύσσουμε κριτική σκέψη», σημείωσε.

Από την πλευρά του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο αντιπρύτανης Ιάκωβος Μιχαηλίδης τόνισε ότι οι μνήμες ξεθωριάζουν όσο περνούν τα χρόνια. Για τον λόγο αυτό, το πανεπιστήμιο σχεδιάζει από το προσεχές φθινόπωρο σειρά ακαδημαϊκών δράσεων με συνέδρια, ημερίδες και εκθέσεις, έως την έναρξη λειτουργίας του Μουσείου Ολοκαυτώματος.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Ιωάννης Ταμπακούδης, ο οποίος υπενθύμισε ότι το πρώτο τρένο για τα στρατόπεδα εξόντωσης ξεκίνησε από τον συνοικισμό Βαρώνου Χιρς.
«Το έγκλημα αυτό δείχνει πού μπορεί να οδηγήσει ο ρατσισμός και η μισαλλοδοξία», ανέφερε.

Πολιτιστικές εκδηλώσεις μνήμης

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης, η υπεύθυνη της διοργάνωσης Ελένη Χοντολίδου παρουσίασε το παράλληλο πρόγραμμα πολιτιστικών δράσεων.

Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν η θεατρική παράσταση «96%» του Πρόδρομου Τσινικόρη στο Θέατρο Αμαλία, από 12 έως 22 Μαρτίου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Η προβολή της ταινίας «Η τέχνη της μνήμης» της Αννέτας Παπαθανασίου, παράλληλα είναι βασισμένη στο έργο της εικαστικού Άρτεμις Αλκαλάη θα προβληθεί την Κυριακή 15 Μαρτιου στις 19.00 στην αίθουσα Allatini-Dassault, με ελεύθερη είσοδο.

Τελος το ντοκιμαντέρ «Πες μου» του Νίκου Μεγγρέλη, θα προβληθεί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου στην Αποθήκη 1 στο λιμάνι, το Σάββατο 14 Μαρτίου.