- Newsroom
Καθώς οι διεθνείς εντάσεις στη Μέση Ανατολή αυξάνονται και οι ανησυχίες για πιθανή διάχυση αστάθειας στην ανατολική Μεσόγειο πληθαίνουν, επανέρχεται στο επίκεντρο η ανάγκη για πολιτική προστασία και ετοιμότητα σε περίπτωση γενικευμένης σύρραξης.
Στο πλαίσιο αυτό, η προσοχή στρέφεται στα ιστορικά καταφύγια της Ελλάδας, πολλοί από τα οποία δημιουργήθηκαν πριν από σχεδόν έναν αιώνα, αποτελώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο προστασίας για τον άμαχο πληθυσμό. Η συζήτηση αφορά πλέον όχι μόνο τη διαθεσιμότητα, αλλά και τη λειτουργικότητα αυτών των χώρων σε περίπτωση κρίσης.
Ήδη από το 1936, ο τότε πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς, προβλέποντας την αυξανόμενη διεθνή ένταση που θα οδηγούσε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε θεσπίσει την υποχρεωτική κατασκευή χώρων ασφαλείας και καταφυγίων σε κάθε νέο κτήριο με περισσότερους από δύο ορόφους. Η απόφαση αυτή δημιούργησε ένα εκτεταμένο δίκτυο προστασίας, με περίπου 12.000 καταφύγια στην Αθήνα.
Από αυτά, περίπου 5.500 βρίσκονται σε ιδιωτική ιδιοκτησία, κυρίως κάτω από πολυκατοικίες, κατοικίες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Παρότι το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο καταργήθηκε το 1956, πολλοί από αυτούς τους χώρους εξακολουθούν να υφίστανται, κρυμμένοι κάτω από κεντρικούς δρόμους και λόφους της πρωτεύουσας.
Δείτε τον χάρτη με όλα τα σημεία συγκέντρωσης σε περίπτωση κινδύνου.
Η σημερινή κατάσταση των καταφυγίων
Το βασικό ερώτημα είναι πόσα από αυτά τα καταφύγια παραμένουν ενεργά. Σε απάντηση σχετικής ερώτησης στη Βουλή, τον Νοέμβριο του 2025, ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη Ιωάννης Λαμπρόπουλος παρουσίασε τα επίσημα στοιχεία για την κατάσταση των καταφυγίων στη χώρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, 2.892 χώροι έχουν χαρακτηριστεί ως καταφύγια σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, με συνολική χωρητικότητα 1.981.514 ατόμων και δυνατότητα αύξησης έως και 30%. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν το μέγεθος του δικτύου που εξακολουθεί να υπάρχει, με διαφορετικό βαθμό ετοιμότητας.
Η ευθύνη για τη λειτουργικότητα των χώρων κατανέμεται μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των ιδιωτών. Οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι αρμόδιοι για τη συντήρηση των δημόσιων καταφυγίων, ενώ οι ιδιοκτήτες των ιδιωτικών εγκαταστάσεων οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι χώροι μπορούν να τεθούν σε λειτουργία μέσα σε 24 ώρες, εφόσον απαιτηθεί.
Ιστορικά καταφύγια της Αθήνας
Παρά την ιστορική τους αξία, πολλά από τα παλιά καταφύγια της Αθήνας δεν χρησιμοποιούνται πλέον για τον αρχικό τους σκοπό. Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν αλλάξει χρήση, ενώ άλλα παραμένουν κλειστά και αναξιοποίητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το καταφύγιο κάτω από το Μέγαρο της Βουλής των Ελλήνων, το οποίο από το 2000 έχει μετατραπεί σε υπόγειο χώρο στάθμευσης πέντε επιπέδων, υπενθυμίζοντας την ανάγκη για επανεξέταση της πολιτικής προστασίας στη σύγχρονη εποχή.
Πηγή: ΕΡΤ
