Πολεοδομίες - ΥΔΟΜ: Ο Κώδικας τις… διώχνει από τους Δήμους και εκείνοι προσφεύγουν στο ΣτΕ

Ακόμα περισσότερο νερό στον «μύλο» της αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και Αυτοδιοίκησης για το επίμαχο ζήτημα των Υπηρεσιών Δόμησης, έριξαν οι πρόσφατες αποκαλύψεις για το νέο μεγάλο κύκλωμα διαφθοράς που εξαρθρώθηκε στις Πολεοδομίες της Αττικής, με τα μέλη του να εκβιάζουν πολίτες και μηχανικούς, απαιτώντας «ταρίφες» χιλιάδων ευρώ για την έκδοση αδειών, τακτοποιήσεις αυθαιρέτων κ.ά.

Και ενώ τα φαινόμενα διαφθοράς συνεχίζουν να σημειώνονται στις Πολεοδομίες, οι Δήμοι, με μπροστάρη την ΚΕΔΕ, επιμένουν στη θέση τους ότι οι Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) που λειτουργούν στους Δήμους είναι κεκτημένο και πως πρέπει να παραμείνουν υπό την «ομπρέλα» τους, σε αντίθεση με την κυβέρνηση που έχει ήδη αποφασίσει τη μεταφορά τους στο κράτος, συγκεκριμένα στο Κτηματολόγιο ΑΕ.

Ειδικότερα, η μεταφορά των πολεοδομιών και συγκεκριμένα η έκδοση και ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών από τους Δήμους στην Κτηματολόγιο ΑΕ αποτελεί μία από τις τέσσερις εμβληματικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης μέχρι το 2030, τις οποίες ανακοίνωσε ήδη ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, πέρσι από το βήμα της ΔΕΘ στη Θεσσαλονίκη. Και ενώ η αντίσταση των αιρετών παραμένει ισχυρή, η υπόθεση φαίνεται να κλείνει και μέσα από τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που κατατέθηκε στη βουλή και προβλέπει την οριστική απομάκρυνση των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ/Πολεοδομίες) από τους Δήμους και τη μεταφορά των σχετικών αρμοδιοτήτων στις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες.

Συγκεκριμένα, στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τις αρμοδιότητες των Δήμων έχει απαλειφθεί το άρθρο 94 παράγραφος 1 και 2 του νόμου 3852/2010 (Καλλικράτης) που αφορά την έκδοση πολεοδομικών αδειών και τον έλεγχο της δόμησης μέσω των υπηρεσιών δόμησης των Δήμων (ΥΔΟΜ). Η παράλειψη αυτή, όπως αναφέρουν αιρετοί, δεν είναι τυχαία, προσθέτοντας ότι αρμοδιότητες που αφορούν τις πολεοδομίες δεν λέγεται ρητά ότι καταργούνται, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται κιόλας.

Η συγκεκριμένη νομοθετική εξέλιξη, όπως ήταν αναμενόμενο, πυροδότησε νέα έντονη πολιτική και αυτοδιοικητική αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους αιρετούς, με την ΚΕΔΕ να κάνει λόγο για αφαίρεση νευραλγικών αρμοδιοτήτων της πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης και μεθόδευση που αφαιρεί το δικαίωμα του τοπικού σχεδιασμού από τις τοπικές κοινωνίες.

ΚΕΔΕ και Χ. Δούκας πήραν τ’ όπλο τους

Η νομοθετική εξέλιξη, όπως ήταν αναμενόμενο, σήκωσε πολλή… σκόνη σε πρόσφατη συνεδρίαση της του ΔΣ της ΚΕΔΕ που χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση πλήγμα στον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο της ΤΑ. Από την πλευρά τους δήμαρχοι μεγάλων Δήμων κατήγγειλαν την κυβέρνηση για αφαίμαξη αρμοδιοτήτων, αλλά και για μεθοδεύσεις που εξυπηρετούν συντεχνιακά συμφέροντα σε συνεργασία με το Τεχνικό Επιμελητήριο, ενώ ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας κατήγγειλε δημόσια ότι με τη μεταφορά αυτή οι Δήμοι χάνουν τη δυνατότητα να ελέγχουν την ανάπτυξη και το περιβάλλον της ίδιας τους της πόλης και ότι «η κυβέρνηση βάζει τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα».

Το… όπλο του, όμως, για την υπόθεση πήρε και ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, εξαπολύοντας πυρά εναντίον ΜΜΕ για τη διαχείριση των υποθέσεων των Πολεοδομιών, της κυβέρνησης απέναντι στους Δήμους, αλλά και σε βάρος των εμπλεκόμενων στις πολεοδομίες υπαλλήλων.

«Επιχειρήθηκε και επιχειρείται ‘μπαράζ’ επικοινωνιακής διαχείρισης του συγκεκριμένου θέματος και μάλιστα με έναν άγαρμπο τρόπο που δεν κρύβει τις προθέσεις», είπε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και πρόσθεσε: «Υπάρχει διαφθορά; Να χτυπηθεί. Να ξεβρωμίσει η κατάσταση και να λογοδοτήσουν όσοι ευθύνονται».

Όμως, συνέχισε ο κ. Κυρίζογλου, πρέπει να εξεταστεί τι γίνεται στις Πολεοδομίες των Δήμων. «Δεν γίνεται να λαμβάνουν γνώση από τα ΜΜΕ, να εκδικάζονται οι υποθέσεις στα ΜΜΕ πριν καν επιληφθούν οι αρμόδιες δικαστικές αρχές», σημείωσε, ενώ κατέληξε επαναλαμβάνοντας την απόφαση που έχει πάρει ήδη η ΚΕΔΕ, να προσφύγει κατά της μεταφοράς των Πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο. «Εμμένουμε στην απόφαση να προσφύγουμε σε κάθε απόφαση της κεντρικής εξουσίας να μεταφέρει τις Πολεοδομίες στο Κτηματολόγιο», τόνισε χαρακτηριστικά ο ίδιος.

«Ο λύκος και τα πρόβατα»

Σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση άσκησε και ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, για τη διάταξη που προβλέπει ότι οι Πολεοδομίες απομακρύνονται από τους Δήμους και μεταφέρονται στις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες.

«Η συγκεκριμένη αλλαγή παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως μέτρο για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, ωστόσο, τα πρόσφατα γεγονότα δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο το κεντρικό κράτος μπορεί να εγγυηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια», ανέφερε. Ο κ. Δούκας δεν παρέλειψε να τονίσει και ότι την ώρα που η κυβέρνηση επικαλείται την ανάγκη καταπολέμησης της διαφθοράς για να αφαιρέσει αρμοδιότητες από την ΤΑ, δύο γενικοί γραμματείς υπουργείων έχουν παραιτηθεί, ενώ, όπως ανέφερε, ένας ακόμα γενικός γραμματέας φέρεται να βρίσκεται στο επίκεντρο ερευνών.

«Αυτοί είναι που θα καταπολεμήσουν τη διαφθορά;» διερωτήθηκε ο δήμαρχος Αθηναίων, ενώ χρησιμοποίησε τη λαϊκή παροιμία «βάζουν τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα», για να υπογραμμίσει ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αναθέσει την αντιμετώπιση της διαφθοράς σε μηχανισμούς που σήμερα βρίσκονται οι ίδιοι στο επίκεντρο σοβαρών καταγγελιών και ερευνών.

Αιχμές σε βάρος του ΤΕΕ

Σε ακόμα πιο αυστηρό τόνο κινήθηκε ο α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, δήμαρχος Βάρης - Βούλας - Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, κάνοντας λόγο για «προσπάθεια επικοινωνιακής εκμετάλλευσης επίορκων που συλλαμβάνονται με τη «γίδα στην πλάτη».

Σημείωσε ακόμα ότι στην υπόθεση των Πολεοδομιών που βρίσκεται στην επικαιρότητα ενεπλάκησαν μη δημοτικοί υπάλληλοι, ενώ υπογράμμισε ότι οι επίορκοι υπάλληλοι εργάζονται μεν στον Δήμο, αλλά είναι μέλη του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος. «Δεν καταλαβαίνω γιατί όταν υπάρχουν επίορκοι υπάλληλοι και την ευθύνη την έχει ο Δήμος, ο δήμαρχος και η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ενώ δεν την έχει η επαγγελματική του συντεχνία;» διερωτήθηκε ο αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ.

Ως προς την ουσία, πάντως, είπε ότι στον νέο Κώδικα, από τις αρμοδιότητες των Δήμων έχει απαλειφθεί το άρθρο 94 παράγραφος 1 και 2 του νόμου 3852/2010 (Καλλικράτης) που αφορά την έκδοση πολεοδομικών αδειών και τον έλεγχο της δόμησης μέσω των υπηρεσιών δόμησης των Δήμων (ΥΔΟΜ). «Η παράλειψη αυτή μόνο τυχαία δεν είναι. Οι αρμοδιότητες που αφορούν τις πολεοδομίες δεν λέγεται ρητά ότι καταργούνται, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται, ανοίγοντας τον δρόμο για νέο νομοθέτημα», ανέφερε ο δήμαρχος.

Κυβέρνηση: Ο κ. Δούκας ας ρωτήσει το ChatGPT

Οι δηλώσεις του δημάρχου Αθηναίων κ. Δούκα ενόχλησαν ιδιαιτέρως το υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο υποστήριξε ότι δεν υφίσταται ολική υποβάθμιση ή αλλοίωση των αυτοδιοικητικών πολεοδομικών αρμοδιοτήτων και στην ουσία δεν υπάρχει αλλαγή στο νομικό πλαίσιο που διέπει τις Πολεοδομίες από τον Κώδικα.

«Ο δήμαρχος Αθηναίων να ρωτήσει το ChatGPT», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην ανακοίνωση του υπουργείου Εσωτερικών που κατηγορεί για «άγνοια» τον κ. Δούκα. «Για μία ακόμα φορά πριν αναφερθεί στον Κώδικα του συνιστούμε να μελετήσει (ή έστω να ρωτήσει το ChatGPT)», σημειώνεται δηκτικά.

Ειδικότερα, το ΥΠΕΣ αναφέρει ότι «στον πίνακα αρμοδιοτήτων στην αρμοδιότητα 6.2.1.8 αναφέρεται ρητά: Οι Δήμοι έχουν αρμοδιότητα την εφαρμογή του Κώδικα Πολεοδομίας και Χωροταξίας - Νικόλαος Ταγαράς. Παράλληλα σε ισχύ παραμένει και μετά την ψήφιση του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, το άρθρο 97Α του Καλλικράτη που ρυθμίζει επικουρικά τα ζητήματα στελέχωσης των υπηρεσιών Δόμησης».

Όπως και ότι στον Κώδικα Πολεοδομίας - Χωροταξίας (νόμος 5306/26), ο οποίος ψηφίστηκε μόλις την προηγούμενη εβδομάδα στο άρθρο 317 αναφέρεται ρητά ότι: αρμόδια όργανα για την χορήγηση των διοικητικών πράξεων που σχετίζονται με την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών είναι οι Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων».

Κ. Μητσοτάκης: Παίρνουμε τις πολεοδομίες και εξαιτίας της διαφθοράς

Η θέση, πάντως, της κυβέρνησης και του υπουργείου Εσωτερικών είναι ότι η απόφαση για τη μεταφορά των ΥΔΟΜ από τους Δήμους στο κράτος στοχεύει στην καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, της πολυνομίας και των φαινομένων διαφθοράς.

Το τελευταίο σκάνδαλο διαφοράς, μάλιστα, ενίσχυσε ακόμα περισσότερο την απόφαση της κυβέρνησης, με τον πρωθυπουργό να επιμένει για μία «πολύ μεγάλη μεταρρύθμιση», την οποία, όπως είπε «η κυβέρνηση είχε δρομολογήσει πριν ‘σκάσει’ το σκάνδαλο».

Βέβαια, ο πρωθυπουργός δεν ανέφερε ότι για την συγκεκριμένη μεταφορά αντιδρούν οι δήμαρχοι και η ΚΕΔΕ που έχει δηλώσει και στα ψηφίσματα των τελευταίων συνεδρίων της ότι «αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα και αρμοδιότητα των Δήμων να έχουν τον πρώτο και καθοριστικό ρόλο και λόγο, όσον αφορά τα ζητήματα που αφορούν τη φυσιογνωμία των πόλεων, τον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό καθώς και τον έλεγχο δόμησης για την τήρηση της νομιμότητας».

Παρόλα αυτά ο κ. Μητσοτάκης έδειξε στις τελευταίες δηλώσεις τους ότι έχει αποφασίσει να κλείσει οριστικά το ζήτημα με τις πολεοδομίες. «Κάποτε ένας πρωθυπουργός είχε πει αυτή είναι η Ελλάδα, ουσιαστικά εννοώντας ότι κάποια πράγματα δεν μπορούν να αλλάξουν. Εγώ δεν το πιστεύω και δεν συμβιβάστηκα ποτέ με τη λογική ότι αυτή είναι η Ελλάδα. Και αυτή είναι, εν προκειμένω, μία Ελλάδα πολεοδομιών, όπου πολλοί γνωρίζαμε και γνωρίζουμε ότι υπάρχουν ουσιαστικά ζητήματα. Γι’ αυτό και η κυβέρνηση, πολύ πριν ‘σκάσει’ το ζήτημα αυτό, ένα σκάνδαλο το οποίο αποκαλύφθηκε και πάλι από τους ελληνικούς ελεγκτικούς και διωκτικούς μηχανισμούς, έχει δρομολογήσει μία πολύ μεγάλη μεταρρύθμιση, που είναι η μεταφορά των πολεοδομιών από τους Δήμους στο Κτηματολόγιο», τόνισε ο πρωθυπουργός.

Η διαφθορά υπάρχει και αλλού, αλλά δεν φταίνε οι Δήμοι

Για λίγες περιπτώσεις στις Πολεοδομίες, οι οποίες όμως δεν θα πρέπει να επιτρέψει η Αυτοδιοίκηση να λειτουργήσουν ως κανόνας, έκανε λόγο ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου Παντελής Τασακίρης. Παραδέχθηκε ότι δημιουργήθηκε μία άσχημη εικόνα με το νέο σκάνδαλο, ωστόσο, είπε «αυτή τη στιγμή γίνεται μία τιτάνια προσπάθεια με τον νέο Κώδικα, που θα ενσωματώσει νομοθεσία και διατάγματα για να λειτουργήσουν καλύτερα οι Δήμοι και ως εκ τούτου, πρέπει να δοθεί μάχη για να μη χαθεί αυτή η σημαντική αρμοδιότητα».

Ο κ. Τσακίρης είπε μάλιστα ότι στον Δήμο του δεν υπήρχε Πολεοδομία, όμως, η διοίκησή του βρήκε τρόπο να συστήσει τέτοιο τμήμα, που σήμερα λειτουργεί υποδειγματικά. «Γιατί να την αφαιρέσουν; Έτσι και αλλιώς το κρίσιμο κομμάτι που αφορά τον πολεοδομικό σχεδιασμό (χρήσεις γης, επεκτάσεις κ.ά.) τις αποφάσεις λαμβάνει το κράτος και οι Δήμοι έχουν απλώς γνωμοδοτικό ρόλο», σχολίασε ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου.

Την άποψη ότι τα φαινόμενα διαφθοράς δεν εντοπίζονται μόνο στις ΥΔΟΜ, αλλά ότι υπάρχουν βαθιά κυκλώματα σε κάθε βαθμίδα των Πολεοδομιών και του δημοσίου ευρύτερα, εξέφρασε ο αντιδήμαρχος Πολεοδομίας και Αστικού Σχεδιασμού στον Δήμο Παύλου Μελά Θεολόγος Παπαδόπουλος, προσθέτοντας ότι είναι ανάγκη να παραμείνουν στους Δήμους. «Η μεταφορά τους σε κεντρικές υπηρεσίες του κράτους δεν θεωρώ ότι θα λειτουργήσει και επιπλέον αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει υποδομή για να γίνει κάτι τέτοιο», ανέφερε ο ίδιος, ενώ σχολίασε πως όταν κάτι δεν λειτουργεί στο δημόσιο «δεν σημαίνει ότι καταργείς το δημόσιο». Εκτίμησε μάλιστα ότι η καθημερινότητα του πολίτη στις ΥΔΟΜ των Δήμων είναι ικανοποιητική και όλες οι διαδικασίες γίνονται σωστά, ενώ στην περίπτωση που μεταφερθούν στο κράτος τότε θα δημιουργηθεί μια απολύτως χαοτική κατάσταση.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 21/6/2026