Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης του πανεπιστημίου της Σορβόνης στο Παρίσι
- Newsroom
Πέθανε σήμερα, Δευτέρα στα 99 της χρόνια, η ιστορικός και καθηγήτρια Πανεπιστημίου, Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ.
Η Ε. Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στο πανεπιστήμιο της Σορβόνη στο Παρίσι, με πλούσιο συγγραφικό έργο για το Βυζάντιο, βραβεύσεις και ενεργή παρουσία και παρεμβάσεις στον δημόσιο διάλογο, μέχρι το τέλος της ζωής της.
Στην Γαλλία είχε βραβευτεί, μεταξύ άλλων, με τον Μεγαλόσταυρο του Εθνικού Τάγματος της Τιμής, ενώ είχε λάβει βραβεία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα, κόρη Μικρασιατών γονέων. Πατέρας της ήταν ο Νίκος Γλύκατζης, έμπορος με καταγωγή από τη Μικρά Ασία και επιστάτης στα κτήματα της οικογένειας της μητέρας της, Καλλιρόης Ψαλτίδη, η οποία προερχόταν από εύπορο περιβάλλον της Προύσας. Ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή της στο Δ΄ Γυμνάσιο Αθηνών και στη συνέχεια φοίτησε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής εντάχθηκε στην Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, αναλαμβάνοντας την ευθύνη των μαθητριών στην περιοχή του Παγκρατίου υπό την καθοδήγηση του Χρήστος Πασαλάρης. Στα γεγονότα των Δεκεμβριανών ακολούθησε τον Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός κατά την αποχώρησή του από την Αττική και επέστρεψε στον Βύρωνα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, ενώ ήταν ακόμη φοιτήτρια, εργάστηκε χάρη στη γνώση της γαλλικής στον κύκλο της Φρειδερίκη της Ελλάδας. Μετά την αποφοίτησή της απασχολήθηκε ως ερευνήτρια στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών από το 1949 έως το 1953.
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για μεταπτυχιακές σπουδές. Δύο χρόνια αργότερα εντάχθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS), ενώ το 1964 ανέλαβε θέση διευθύντριας σπουδών και το 1967 εκλέχθηκε καθηγήτρια στη Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.
Το 1966 ολοκλήρωσε το doctorat ès lettres με μελέτη για το Βυζάντιο και τη ναυτική του διάσταση, η οποία εκδόθηκε από τις Presses Universitaires de France. Στη συνέχεια διετέλεσε διευθύντρια του Κέντρου Ιστορίας και Πολιτισμού του Βυζαντίου και της Χριστιανικής Αρχαιολογίας, αντιπρύτανις (1970–1973) και, το 1976, πρύτανις του Paris I. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε τη θέση αυτή στην επτακοσίων ετών ιστορία της Σορβόννης και μία από τις πρώτες διεθνώς σε τόσο υψηλό πανεπιστημιακό αξίωμα.
Στο Παρίσι γνώρισε τον σύζυγό της, Ζακ Αρβελέρ, αξιωματικό του γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού, με τον οποίο απέκτησε μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν. Παρέμεινε μόνιμα εγκατεστημένη στη γαλλική πρωτεύουσα έως τον θάνατό της.
Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας της ανέλαβε σημαντικές θεσμικές θέσεις: Προήδρευσε στην επιτροπή Ηθικής του CNRS, στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών και στη Διεθνή Επιτροπή Βυζαντινών Σπουδών (ως επίτιμη πρόεδρος). Διετέλεσε ακόμη πρόεδρος του Δ.Σ. του Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας, καθώς και επικεφαλής πολιτιστικών και πανεπιστημιακών θεσμών στο Παρίσι, μεταξύ των οποίων το Centre Georges Pompidou. Συμμετείχε επίσης σε επιστημονικά συμβούλια, όπως εκείνο του Ίδρυμα Λαμπράκη.
Στο ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 υποστήριξε δημόσια τη θέση του «Ναι». Την ίδια χρονιά εξέφρασε έμπρακτα τη στήριξή της στον Κυριάκο Μητσοτάκη για την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας. Σε επιστημονικό επίπεδο υποστήριξε τη θεωρία ότι στον τάφο της Βεργίνας βρίσκεται ο Αλέξανδρος ο Μέγας, θέση που ανέπτυξε στο βιβλίο της για τον βυζαντινό Αλέξανδρο.
Το 2019 συνυπέγραψε αίτημα για κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου και συμμετείχε στην επιτροπή Ελλάδα 2021 για τον εορτασμό των 200 ετών από την Επανάσταση. Απεβίωσε στις 16 Φεβρουαρίου 2026 σε ηλικία 99 ετών.
Τιμήθηκε ως επίτιμη διδάκτωρ από πανεπιστήμια διεθνώς, μεταξύ των οποίων το Harvard University, το University of London και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ήταν μέλος ή τιμητικό μέλος ακαδημιών επιστημών στην Ευρώπη και έλαβε πλήθος παρασήμων, μεταξύ των οποίων ανώτερες διακρίσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας και διεθνών οργανισμών, καθώς και το ασημένιο μετάλλιο του Ολυμπιακού Τάγματος από τη Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή.
Η Γλύκατζη-Αρβελέρ θεωρείτο μία από τις κορυφαίες μορφές της βυζαντινολογίας, με εκτεταμένη παρουσία σε διαλέξεις και διεθνείς επιστημονικές παρεμβάσεις. Στην τηλεοπτική σειρά Μεγάλοι Έλληνες κατατάχθηκε στην 86η θέση.
Το συγγραφικό της έργο επικεντρώνεται στην ιστορία και διοίκηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και περιλαμβάνει σημαντικές μελέτες από τη δεκαετία του 1960 έως σύγχρονες εκδόσεις για τη Μικρά Ασία και την ταυτότητα του Βυζαντίου. Ποιητικά της κείμενα από τη συλλογή «Το άγνωστο Βυζάντιο» μελοποιήθηκαν από τον Νίκος Πλάτανος και παρουσιάστηκαν με ερμηνευτή τον Γιώργος Νταλάρας, με πρώτη σκηνική παρουσίαση στο Θέατρο Rex και μεταγενέστερη ολοκληρωμένη παρουσίαση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όπου καταγράφηκε ζωντανά στο έργο «Αμίλητη Ιστορία».
Παγκόσμια συγκίνηση για τον θάνατο της κορυφαίας βυζαντινολόγου που έσπασε τα στερεότυπα στη Σορβόννη
Εξιχνιάστηκαν 14 περιπτώσεις απάτης σε όλο το λεκανοπέδιο – Στο στόχαστρο δύο άνδρες 26 και 46 ετών που άφηναν πίσω τους επικίνδυνες εγκαταστάσεις
«Δεν μας ενημέρωσε ποτέ κανείς εμάς τους γονείς, μας ενημέρωσαν τα παιδιά μας, όταν σχόλασαν εγώ τρελάθηκα, γιατί φοβήθηκα τι θα μπορούσε να είχε γίνει» κατήγγειλε η μαμά ενός παιδιού
Ξεκινούν οι εργασίες της ΑΑΔΕ για τον υπολογισμό του φόρου ακινήτων – Αναλυτικά το χρονοδιάγραμμα για τις δηλώσεις των ετών 2026 και 2027
