- Newsroom
Η 8η Μαρτίου είναι μια ημέρα αφιερωμένη στις γυναίκες και αποτελεί αφορμή για εκδηλώσεις από φεμινιστικά κινήματα παγκοσμίως. Ας ρίξουμε μια ματιά στην ιστορία και τη σημερινή σημασία της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας:
Πριν από έναν αιώνα
Η ιστορία της 8ης Μαρτίου ξεκίνησε πριν από έναν αιώνα. «Πολύ περίπλοκη», «δείχνει ότι μια τέτοια ημέρα μπορεί να έχει διαφορετικές σημασίες όταν χρησιμοποιείται πολιτικά από διάφορες ομάδες», εξηγεί η Γαλλίδα ιστορικός Φρανσουάζ Τεμπό στο AFP.
Αρχικά, η Διεθνής Σοσιαλιστική Γυναικών (Σ.τ.Σ: η διεθνής πτέρυγα των γυναικείων οργανώσεων που πρόσκεινται στα σοσιαλιστικά, σοσιαλδημοκρατικά και εργατικά κόμματα, τα οποία είναι μέλη της Σοσιαλιστικής Διεθνούς), η οποία συνεδρίασε στην Κοπεγχάγη το 1910, πρότεινε την καθιέρωση μιας ετήσιας ημέρας για τα δικαιώματα των γυναικών.
Η επιλογή της 8ης Μαρτίου συνδέεται με τη Ρωσική Επανάσταση. Εν μέσω πολέμου, στις 23 Φεβρουαρίου 1917, ή 8 Μαρτίου στο Γρηγοριανό ημερολόγιο, οι γυναίκες διαδήλωσαν για "δικαίωμα ψήφου, ψωμί και ειρήνη".
Αυτή η ημέρα γιορτάστηκε για πρώτη φορά στην ΕΣΣΔ, και στη συνέχεια στις χώρες που έγιναν σοσιαλιστικές μετά το 1945. Αλλού, τα φεμινιστικά κινήματα την υιοθέτησαν στα χρόνια του 1970, αφαιρώντας της την προνομιακή της σύνδεση με τον κομμουνισμό και «δίνοντάς της μια πιο ακτιβιστική διάσταση», εξηγεί η Τεμπό.
Σε θεσμούς και στους δρόμους
Από την επίσημη αναγνώρισή της από τον ΟΗΕ το 1977, η «Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας» έχει καθιερωθεί με διάφορες μορφές στην ακτιβιστική και πολιτική ατζέντα πολλών χωρών.
Η 8η Μαρτίου «συχνά υποστηρίζεται από θεσμούς, οι οποίοι διοργανώνουν εκδηλώσεις γύρω από αυτή την ημερομηνία με επίκεντρο τα δικαιώματα των γυναικών», δήλωσε στο AFP η Πολίν Ντελάζ, ερευνήτρια στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS). «Αλλά καθοδηγείται επίσης από ενώσεις, συνδικάτα και μερικές φορές πολιτικά κόμματα, τα οποία διοργανώνουν διαδηλώσεις στους δρόμους».
Οι πορείες συγκεντρώνουν δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές. Τα φεμινιστικά κινήματα καλούν επίσης σε απεργίες τις εργαζόμενες γυναίκες, μια τακτική που χρησιμοποιείται ιδιαίτερα σε ορισμένες χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Αργεντινή φέτος. Μια μαζική απεργία πραγματοποιήθηκε επίσης στην Ισπανία το 2018.
Διάφορα συνθήματα
Φέτος, ο ΟΗΕ κάνει έκκληση για διεκδίκηση «ίσων δικαιωμάτων και δικαιοσύνη».
Στους κόλπους των φεμινιστικών κινημάτων «τα ζητήματα της μισθολογικής ανισότητας και της έμφυλης βίας είναι συχνά κεντρικά», παρατηρεί η κοινωνιολόγος Ντελάζ. «Υπάρχουν επίσης συνθήματα που είναι περιστασιακά ή συνδέονται με το τοπικό πλαίσιο».
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, η φεμινιστική οργάνωση «Πορεία των Γυναικών» (Women's March) απαιτεί την κατάργηση της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE). Στην Αργεντινή, το «Ni una menos» (Ούτε Μια Λιγότερη) καταγγέλλει τις πολιτικές του προέδρου της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι ζητώντας την παραίτησή του. Στη Γαλλία, η συλλογικότητα «Grève féministe» (Φεμινιστική Απεργία) καλεί σε αγώνα κατά της ακροδεξιάς καθώς πλησιάζουν οι δημοτικές εκλογές.
Ένα πλαίσιο «σφοδρής αντίδρασης»
Αυτές οι διαδηλώσεις αναμένονται σε μια εποχή που ο φεμινισμός βιώνει μια σφοδρή αντίδραση. «Τα συντηρητικά, μερικές φορές κινήματα αρρενωπότητας, αντιδρούν έντονα μόλις τα δικαιώματα των γυναικών σημειώνουν πρόοδο», εξήγησε στο AFP η Λουσί Ντανιέλ της ένωσης Equipop. Αυτά τα κινήματα συγκεντρώνουν ένα ευρύ φάσμα φορέων (συντηρητικά κράτη, ακροδεξιές οργανώσεις, φονταμενταλιστικά θρησκευτικά κινήματα κ.λ.π) που λαμβάνουν χρηματοδότηση για να προσπαθήσουν να ανατρέψουν την πρόοδο.
Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο στις αρχές του 2025, «η βιαιότητα, η ταχύτητα και το εύρος της αρνητικής αντίδρασης είναι πρωτοφανή», λέει η Ντανιέλ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, για παράδειγμα, διέλυσε γρήγορα την USAID, τον οργανισμό που χρηματοδοτούσε δεκάδες προγράμματα ΜΚΟ (κλινικές προγεννητικής και μεταγεννητικής φροντίδας, οικογενειακό προγραμματισμό κ.λ.π).
Η αντίδραση περιλαμβάνει επίσης προκλήσεις για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, το δικαίωμα στην άμβλωση και την ίδια την έννοια του φύλου. «Οι πολιτικοί ηγέτες, ακόμη και οι αρχηγοί κρατών, αντλούν έμπνευση για τα συνθήματά τους από τον Ντόναλντ Τραμπ», επισημαίνει επίσης η Ντανιέλ.
Εργαλείο για ευαισθητοποίηση
Αυτή η αφιερωμένη στις γυναίκες ημέρα επιτρέπει στις φεμινιστικές οργανώσεις να φέρουν τα αιτήματά τους στη δημόσια σφαίρα. «Η πρόθεσή μας είναι να δείξουμε ότι δεν παραιτούμαστε», δήλωσε στο AFP η Αν-Σεσίλ Μελφέρ, πρόεδρος του Ιδρύματος των Γυναικών, η οποία θα συμμετάσχει στη διαδήλωση της 8ης Μαρτίου στο Παρίσι την Κυριακή.
«Όποιο και αν είναι το πλαίσιο, θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματα των γυναικών. Νομίζω ότι αυτή είναι μια ενέργεια που μεταδίδεται και κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης».
Αυτές οι μεγάλες πορείες χρησιμεύουν τόσο για την ευαισθητοποίηση του κοινού όσο και για τη διατήρηση της πολιτικής πίεσης για την επίτευξη προόδου. Οι κυβερνήσεις μερικές φορές επιλέγουν ακόμη και να ανακοινώσουν μέτρα που προωθούν την ισότητα των φύλων γύρω από αυτή τη συμβολική ημερομηνία της 8ης Μαρτίου.
