Τα δάση αποτελούν έναν από τους πιο πολύτιμους φυσικούς πόρους του πλανήτη, καθώς συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση της ζωής. Ρυθμίζουν το κλίμα, απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα, προστατεύουν τη βιοποικιλότητα και λειτουργούν ως φυσικά «φίλτρα» για τον αέρα και το νερό. Παράλληλα, προσφέρουν στον άνθρωπο χώρο αναψυχής, ευεξίας και σύνδεσης με τη φύση, καθιστώντας την προστασία και τη διατήρησή τους ζήτημα ζωτικής σημασίας για το παρόν και το μέλλον.
Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Δασών, η σκέψη όσων κατοικούν στη Θεσσαλονίκη, στρέφεται αναπόφευκτα στο Σέιχ Σου, το περιαστικό δάσος που εδώ και δεκαετίες αποτελεί τον σημαντικότερο φυσικό πνεύμονα της πόλης, αλλά και έναν χώρο αναψυχής, ιστορικής μνήμης και διαρκών περιβαλλοντικών προκλήσεων.
Το Σέιχ Σου άρχισε να παίρνει τη σημερινή του μορφή στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως μέσα από εκτεταμένες αναδασώσεις που ακολούθησαν τις καταστροφές και τις αποψιλώσεις της οθωμανικής περιόδου. Η συστηματική φύτευση πεύκων στον Κέδρινο Λόφο διαμόρφωσε σταδιακά το δάσος που γνωρίζουμε σήμερα.
Η πορεία του δάσους, ωστόσο, δεν υπήρξε χωρίς δοκιμασίες. Μεγάλες πυρκαγιές, με πιο χαρακτηριστική εκείνη του 1997, κατέστρεψαν σημαντικά τμήματά του, οδηγώντας σε εκτεταμένα έργα αποκατάστασης. Έκτοτε, το Σέιχ Σου παραμένει ένα διαρκές πεδίο ισορροπίας ανάμεσα στην ανάγκη προστασίας και την ανθρώπινη παρέμβαση.
Έργα προστασίας και αναβάθμισης
Τα τελευταία χρόνια, υλοποιήθηκαν σημαντικές παρεμβάσεις στο δάσος υπό τον συντονισμό του Δασαρχείου Θεσσαλονίκης τόσο με στόχο την προστασία του όσο και με γνώμονα τον δεδομένο κίνδυνο που αντιμετωπίζουν τα δάση παγκοσμίως. Ιδιαίτερα μέσα στο 2025, οι δασικές υπηρεσίες προέβησαν σε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εργασιών στο πλαίσιο του προγράμματος Antinero, που περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε πολλαπλά επίπεδα.
Όπως αναφέρει στο emakedonia.gr η δασάρχης Φιλοθέη Μελά, μέσα στη χρονιά έγιναν εκτεταμένες συντηρήσεις στο δασικό οδικό δίκτυο, ενώ βελτιώθηκαν οι αντιπυρικές ζώνες και τα πυροφυλάκια, ενισχύοντας την ετοιμότητα απέναντι στον κίνδυνο πυρκαγιών. Παράλληλα, αναβαθμίστηκαν οι δεξαμενές νερού, οι θέσεις θέας και οι χώροι αναψυχής, με στόχο τη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη ζώνη μίξης δάσους και αστικού ιστού, όπου πραγματοποιήθηκαν στοχευμένες παρεμβάσεις, ενώ προχώρησαν εκτεταμένες δενδροφυτεύσεις με δεκάδες χιλιάδες πλατύφυλλα είδη. Ταυτόχρονα, απομακρύνθηκαν ξερά και προσβεβλημένα δέντρα, συμβάλλοντας στην υγεία του οικοσυστήματος.
Στο ίδιο πλαίσιο, πραγματοποιήθηκαν αεροψεκασμοί για την αντιμετώπιση της πευκοκάμπιας, ενώ τοποθετήθηκαν νέες, καλαίσθητες ενημερωτικές και κατευθυντήριες πινακίδες, ενισχύοντας την ασφάλεια αλλά και την περιήγηση στο δάσος.
Δεντροφυτεύσεις από το Δήμο Θεσσαλονίκης
Καθοριστική είναι και η εμπλοκή του Δήμου Θεσσαλονίκης, ο οποίος επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία και τις αρμοδιότητές του στο Σέιχ Σου στο τμήμα του δάσους που αγκαλιάζει την πόλη.
Οι δενδροφυτεύσεις των τελευταίων ετών αποτυπώνουν μια εντατική προσπάθεια ενίσχυσης του αστικού και περιαστικού πρασίνου. Ο Αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Αστικού Πρασίνου και Πανίδας, Βασίλης Διαμαντάκης σημειώνει στο emakedonia.gr ότι μέσα στη χρονιά πραγματοποιήθηκε η φύτευση σχεδόν 4.000 νέων δέντρων, ενώ ήδη 1.100 δέντρα έχουν φυτευτεί μέσω της δράσης «Όλοι μαζί Μπορούμε».
Παράλληλα, μια ακόμη δράση σε συνεργασία με το Εβραϊκό Σχολείο «Ιωσήφ Νισσήμ», με τους μαθητές και τις μαθήτριες να φυτεύουν 500 δέντρα στο περιαστικό δάσος του Σέιχ Σου, αύξησε τον αριθμό των νέων φυτεύσεων στις 1.900 μέσα από δύο πρωτοβουλίες. Συνολικά, οι φυτεύσεις στο περιαστικό δάσος έχουν φτάσει τις 9.000, συμπεριλαμβανομένων παρεμβάσεων στο περιαστικό δάσος πάνω από τη Δημοτική Κοινότητα Τριανδρίας από την έναρξη της διοίκησης Αγγελούδη.
Ξεχωριστή είναι και η ενίσχυση του πρασίνου στον ζωολογικό κήπο του Σέιχ Σου, όπου έχουν φυτευτεί 1.000 δέντρα από την έναρξη των σχετικών παρεμβάσεων. Οι δράσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δάσους απέναντι στις πιέσεις της κλιματικής κρίσης.
Παράλληλα, ο αντιδήμαρχος αποκαλύπτει πως ο δήμος στοχεύει να διεκδικήσει το τμήμα του δάσους που βρίσκεται κάτω από τον περιφερειακό, καθώς και τις εκτάσεις κάτω από το flyover, με σκοπό την ενσωμάτωσή τους στα διοικητικά του όρια. Όπως τονίζει, βασική επιδίωξη είναι η εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων, ώστε ο δήμος να μπορεί να υλοποιεί ουσιαστικά έργα προστασίας, συντήρησης και ανάδειξης του δασικού πλούτου.
Παρά τις σημαντικές παρεμβάσεις, το Σέιχ Σου εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με κρίσιμες προκλήσεις. Η κλιματική αλλαγή, η αυξανόμενη πίεση από την αστική ανάπτυξη και τα μεγάλα έργα, όπως το flyover αλλά και η διαρκής ανάγκη για πρόληψη και διαχείριση κατά την αντιπυρική περίοδο συνθέτουν ένα απαιτητικό τοπίο. Η επόμενη μέρα για το δάσος θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τον συντονισμό μεταξύ κράτους, τοπικής αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών. Μια συλλογική προσπάθεια που θα καθορίσει αν ο «πνεύμονας» της πόλης θα παραμείνει ζωντανός και ανθεκτικός στο πέρασμα του χρόνου.
