Στην Τούμπα του Κιλκίς αναβίωσε το έθιμο της λαμπαδηδρομίας
Υπό τους ήχους παραδοσιακής μουσικής, μια μια οι ομάδες, ρίχνουν τις δάδες τους σε ένα συγκεκριμένο σημείο και έπειτα όλοι μαζί χορεύουν γύρω από τη φωτιά
- Newsroom
Των Γιώργο Κιόση και Ευάγγελο Κιλιπίρη,
μέλη του Δ.Σ. του Λαογραφικού Συλλόγου Μεγαλολιβαδιωτών Πάικου Θεσσαλονίκη.
Διαχρονικά η έλλειψη οικονομικών ευκαιριών και λοιπών υποδομών στα ορεινά χωριά της Ελλάδας ωθεί τους νέους προς τις μεγάλες πόλεις. Αναπόφευκτα εκεί, οι δεσμοί με την παράδοση χαλαρώνουν ή ακόμα και ατονούν. Τα χωριά αδειάζουν, τα έθιμα ξεχνιούνται, και η πολιτιστική κληρονομιά κινδυνεύει να χαθεί στο πέρασμα του χρόνου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι πολιτιστικοί και λαογραφικοί σύλλογοι αναλαμβάνουν έναν κρίσιμο ρόλο: να διατηρήσουν και να μεταδώσουν όλα εκείνα που ονομάζουμε "ήθη και έθιμα" διατηρώντας και μεταδίδοντας βασικές αξίες όπως της αλληλεγγύης, της κοινωνικής συμμετοχής και του εθελοντισμού. Γίνονται οι γέφυρες ανάμεσα στις ρίζες και το μέλλον, ενώνονται με τις νέες γενιές, και φροντίζουν να μείνει ζωντανή η μνήμη και η ταυτότητα κάθε τόπου.
Στην καρδιά του όρους Πάικου, στο υψηλότερο οροπέδιο του νομού Κιλκίς, βρίσκονται τα Μεγάλα και Μικρά Λιβάδια – ένας δίδυμος οικισμός με μακραίωνη ιστορία και βαθιά ριζωμένη Βλάχικη παράδοση. Η μοίρα του τόπου άλλαξε δραματικά το 1944, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις τον κατέστρεψαν ολοσχερώς. Οι Λιβαδιώτες διασκορπίστηκαν στους γύρω νομούς μεταφέροντας μαζί τους την πολιτιστική τους κληρονομιά.
Από την ανάγκη για ένα νέο σημείο αναφοράς γι’αυτους γεννήθηκε το 1964 ο Λαογραφικός Σύλλογος Μεγαλολιβαδιωτών Πάικου, με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Ένας σύλλογος που από την πρώτη στιγμή έθεσε ως στόχο τη διατήρηση, ανάδειξη και διάδοση της Λιβαδιώτικης παράδοσης. Σήμερα, έξι δεκαετίες μετά, συνεχίζει ακούραστα το έργο του, συμμετέχοντας ενεργά σε πλήθος πολιτιστικών δράσεων και παραστάσεων, εντός και εκτός Ελλάδας. Είναι ιδρυτικό μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων (ΠΟΠΣΒ), συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση της ελληνοβλαχικής πολιτιστικής ταυτότητας.
Για τον ίδιο σκοπό, το 2004 ιδρύεται ο Σύλλογος Γυναικών Λιβαδίων "Οι Αρμάνες", με στόχο την ανάδειξη της γυναικείας παρουσίας στον πολιτισμό και την παράδοση του τόπου. Οι «Αρμάνες» των Λιβαδίων ιδρύουν το Μουσείο Τοπικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς στα Μεγάλα Λιβάδια και καταγράφουν μεταξύ άλλων τα παραδοσιακά βλαχόφωνα τραγούδια του ιστορικού οικισμού των Λιβαδίων του Πάικου, συμβάλλοντας στην καταγραφή και διάσωση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του ιδιαίτερου τόπου καταγωγής των.
Μαζί με τον Λαογραφικό Σύλλογο Μεγαλολιβαδιωτών Πάικου, συμμετέχουν ενεργά στην πολιτιστική αναζωογόνηση του τόπου, έχοντας συνδράμει καθοριστικά στην ανέγερση του ξενώνα φιλοξενίας χορευτών "Λα Σίρι" στα Μεγάλα Λιβάδια, ενός χώρου φιλοξενίας αλλά και πρωτοβουλιών για την προβολή της πολιτιστικής παράδοσης και του πλούσιου φυσικού περιβάλλοντος της ιστορικής κοινότητας.
Παράλληλα, κάθε καλοκαίρι, οι δύο Σύλλογοι συνδιοργανώνουν με συνέπεια δύο κορυφαίες πολιτιστικές εκδηλώσεις: αυτή του "Σουμκέτρου" (Αγίων Αποστόλων), που αναβιώνει τα αυθεντικά βλάχικα έθιμα μέσα από χορούς και τραγούδια, και της "Σταμαρία", το παραδοσιακό πανηγύρι της Παναγίας στις 15 Αυγούστου. Οι εκδηλώσεις αυτές μετατρέπουν το χωριό σε σημείο αναφοράς για τους απανταχού Λιβαδιώτες, που ανταμώνουν και ξαναζωντανεύουν τον τόπο.
Επίσης οι δράσεις τους επεκτείνονται και στη συνδιοργάνωση αθλητικών γεγονότων όπως του "Αλιγκάρι Run" και "Αλιγκάρι Bike" στα Μεγάλα Λιβάδια. Ο πρώτος είναι ένας ορεινός μαραθώνιος με διαδρομές για όλες τις ηλικίες, ενώ ο δεύτερος ένας ξεχωριστός αγώνας ορεινής ποδηλασίας, μέσα στα παρθένα δάση του Πάικου, όπου η φύση και ο πολιτισμός συναντιούνται.
Το 2024 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο, καθώς οι Σύλλογοι γιόρτασαν 60 και 20 χρόνια από την ίδρυσή τους αντίστοιχα, πραγματοποιώντας επετειακή εκδήλωση στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλονίκης. Οι εκδηλώσεις τιμής και μνήμης κορυφώθηκαν τον Μάρτιο του 2025, όταν οι δύο Σύλλογοι ταξίδεψαν στην Αυστρία και συγκεκριμένα στη Βιέννη, σε μια πόλη με έντονο ελληνοβλαχικό αποτύπωμα λόγω της ιστορικής Ελληνικής Κοινότητας «των Γραικών και Βλάχων» που ανέδειξε σημαντικούς ευεργέτες μεταξύ άλλων όπως αυτών των Σίνα και Δούμπα. Στο κάλεσμα του νεοσύστατου Λυκείου Ελληνίδων Βιέννης, οι Λιβαδιώτες ανταποκρίθηκαν απλόχερα: δώρισαν ολοκαίνουργιες, χειροποίητες παραδοσιακές Μεγαλολιβαδίωτικες φορεσιές και παρουσίασαν αυθεντικούς Μεγαλολιβαδιώτικους παραδοσιακούς χορούς, προβάλλοντας τη Λιβαδιώτικη παράδοση στην καρδιά της Ευρώπης.
Οι Λιβαδιώτες δεν ξεχνούν τις ρίζες τους, ούτε την μακρόχρονη ιστορία τους. Με σύμμαχο τη συλλογική μνήμη και οδηγό τον πολιτισμό, συνεχίζουν να υφαίνουν τον ιστό της παράδοσης, κρατώντας ζωντανή τη φλόγα ενός τόπου που αν και καταστράφηκε, όχι μόνο δεν έσβησε ποτέ από τις καρδιές των ανθρώπων του αλλά φιλοδοξεί στο μέλλον να ξαναγεννηθεί. Γιατί όπως είπε και ο μεγάλος Ίωνας Δραγούμης «Το χωριό είναι η μικρή μας πατρίδα».
