Το ποδόσφαιρο ενώνει τους ανθρώπους όσο λίγα πράγματα στον κόσμο. Κάθε εβδομάδα, εκατομμύρια φίλαθλοι ταξιδεύουν με αυτοκίνητα, λεωφορεία και μίνι βαν για να στηρίξουν τις ομάδες τους, εντός και εκτός συνόρων. Πίσω όμως από τα συνθήματα, τις σημαίες και τον ενθουσιασμό, κρύβεται η σκληρή πραγματικότητα των τροχαίων δυστυχημάτων, που έχουν κόψει πρόωρα το νήμα της ζωής πολλών νέων ανθρώπων.
Η τραγωδία της περασμένης Τρίτης, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο των επτά οπαδών του ΠΑΟΚ, ήταν μία σοκαριστική υπενθύμιση του ρίσκου που εκούσια αναλαμβάνουν οι αφοσιωμένοι φίλαθλοι προκειμένου να υποστηρίξουν την ομάδα τους σε κάποιο εκτός έδρας παιχνίδι.
Τα τελευταία χρόνια, σειρά σοβαρών τροχαίων δυστυχημάτων με εμπλοκή φιλάθλων έχει στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους παγκοσμίως, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που συνοδεύουν τις πολύωρες - συχνά νυχτερινές - μετακινήσεις σε άγνωστους δρόμους.
Το τρομερό δυστύχημα στη Ρουμανία ήταν άλλος ένας κρίκος στην αλυσίδα των τραγικών συμβάντων που οδήγησαν στον θάνατο νεαρούς, κατά κύριο λόγο, οπαδούς.
Δύο από τα σοβαρότερα συμβάντα των τελευταίων ετών καταγράφηκαν σε Ευρώπη και Λατινική Αμερική.
Το 2016, στη Σκωτία, λεωφορείο με οπαδούς της Ρέιντζερς, που ταξίδευαν για τον αγώνα της ομάδας τους με την Πάτρικ Θισλ, ανετράπη κοντά στο Κιλμάρνοκ, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας φίλαθλος και να τραυματιστούν δεκάδες άλλοι.
Τρία χρόνια πριν, ένα άλλο, ακόμη χειρότερο, τροχαίο δυστύχημα, είχε συμβεί στη Χιλή. Μετά το τέλος ενός αγώνα του τοπικού πρωταθλήματος, πούλμαν που μετέφερε οπαδούς της Ο’ Χίγκινς εξετράπη της πορείας του και έπεσε σε χαράδρα, προκαλώντας τον θάνατο 16 φιλάθλων και τον τραυματισμό περισσότερων από 20.
Τα συνήθη αίτια πίσω από τα δυστυχήματα
Μολονότι οι συνθήκες δεν είναι ίδιες σε κάθε τροχαίο δυστύχημα, οι έρευνες των ανθρώπων που ειδικεύονται σε ζητήματα οδικής ασφάλειας δείχνουν πως, στα περισσότερα από αυτά, υπάρχει κοινός τόπος.
Ακραίες συνθήκες ταξιδιού και κόπωση
Η κόπωση των οδηγών συγκαταλέγεται στα συχνότερα αίτια. Οι φίλαθλοι συχνά ταξιδεύουν όλη τη νύχτα (στις περισσότερες περιπτώσεις ξεκινούν το ταξίδι της επιστροφής αμέσως μετά το τέλος του αγώνα) και η εύλογη σωματική και πνευματική καταπόνηση έχουν ως αποτέλεσμα τη μειωμένη συγκέντρωση του οδηγού και την περιορισμένη δυνατότητα ταχείας αντίδρασής του, σε στιγμές που αυτό είναι απολύτως αναγκαίο. Όταν στην εξίσωση προστίθενται και οι κακές καιρικές συνθήκες, η κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά.
Ταχύτητα και προσπεράσεις
Πολύ συχνές αιτίες πρόκλησης τροχαίων δυστυχημάτων είναι επίσης η υπερβολική ταχύτητα και οι επικίνδυνες προσπεράσεις, ιδιαίτερα σε στενούς ή κακοφωτισμένους επαρχιακούς δρόμους. Το δυστύχημα της Ρουμανίας οφείλεται εν μέρει και στο κάκιστο οδικό δίκτυο. Ο δρόμος στον οποίο συνέβη η τραγωδία αποκαλείται από τους ντόπιους ως «δρόμος του θανάτου».
Η υπερβολική ταχύτητα και οι προσπεράσεις έχουν συνδεθεί με τα περισσότερα από τα θανατηφόρα δυστυχήματα. Στην περίπτωση των οπαδών που ταξιδεύουν non stop γιατί δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα της διανυκτέρευσης, η πίεση για έγκαιρη άφιξη στον προορισμό οδηγεί σε εξαιρετικά ριψοκίνδυνες αποφάσεις.
Ακατάλληλα ή υπερφορτωμένα οχήματα
Οι μελέτες οδικής ασφάλειας και τα επιμέρους πορίσματα εμπειρογνωμόνων έχουν δείξει επίσης πως σημαντικός παράγοντας επικινδυνότητας είναι τα υπερφορτωμένα ή ανεπαρκώς συντηρημένα οχήματα (οι οπαδοί νοικιάζουν κατά κύριο λόγο μίνι βαν και λεωφορεία, ψάχνοντας την πιο οικονομική λύση), που αυξάνουν δραματικά την πιθανότητα πρόκλησης δυστυχημάτων αλλά και τη σοβαρότητα των συγκρούσεων.
Ο κίνδυνος που απορρέει από τα ακατάλληλα για τέτοιου είδους ταξίδια οχήματα, μεγεθύνεται από τις άγνωστες στους οδηγούς (ειδικά στο εξωτερικό) διαδρομές και τη νυχτερινή οδήγηση, που έτσι κι αλλιώς αξιολογείται ως σημαντικότατος παράγοντας κινδύνου.
Χρήση αλκοόλ
Στην κορυφή της λίστας με τις αιτίες πρόκλησης δυστυχημάτων είναι προφανώς και το αλκοόλ, που σχεδόν εκμηδενίζει την ευθυκρισία και τα αντανακλαστικά του οδηγού.
Τα τελευταία χρόνια, οι ποδοσφαιρικές Αρχές έχουν επενδύσει σημαντικά στη βελτίωση της ασφάλειας εντός των γηπέδων. Ωστόσο, η μετακίνηση παραμένει ένα εξαιρετικά επικίνδυνο κομμάτι της «εμπειρίας» του αγώνα, που συνήθως μένει εκτός σχεδιασμού.
Οι ειδικοί συστήνουν στους συνδέσμους οπαδών καλύτερα οργανωμένες μετακινήσεις, περισσότερα διαλείμματα στα πολύωρα ταξίδια και την ενοικίαση αξιόπιστων οχημάτων από εταιρείες υψηλού κύρους.
Ορισμένες ευρωπαϊκές ομάδες συνεργάζονται με πιστοποιημένες εταιρείες μεταφορών, ενώ οι ομοσπονδίες προτρέπουν τους φιλάθλους που ταξιδεύουν στο εξωτερικό να αποφεύγουν τη νυχτερινή οδήγηση και να σχεδιάζουν προσεκτικά τις διαδρομές τους.
Πίσω από κάθε δυστύχημα που καταλήγει μέρος μίας μακάβριας στατιστικής, βρίσκεται η τραγική απώλεια ανθρώπων που πλήρωσαν με τη ζωή τους την αγάπη για την ομάδα τους και τον αθλητισμό.
Για τις οπαδικές κοινότητες, τα τροχαία δυστυχήματα αποτελούν, ταυτόχρονα, ένα ισχυρό πλήγμα στον ίδιο τον πυρήνα της ποδοσφαιρικής τους κουλτούρας, σημαντικό μέρος της οποίας είναι τα μακρινά οδικά ταξίδια για την υποστήριξη στην ομάδα.
Όπως είπε χαρακτηριστικά επιζήσας τραγωδίας στη Νότια Αμερική: «Τη μία στιγμή τραγουδούσαμε. Την επόμενη, όλα είχαν σιωπήσει».
Οι προειδοποιήσεις των ειδικών
Καθώς οι μακρινές οδικές μετακινήσεις αυξάνονται συνεχώς, εξαιτίας της παρουσίας φιλάθλων σε μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι απαιτούνται μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση στα θέματα οδικής ασφάλειας και καλύτερος σχεδιασμός, ώστε να αποφευχθούν νέες τραγωδίες.
Το ποδόσφαιρο θα είναι πάντα συνυφασμένο με το πάθος, την πίστη, τη χαρά και το ταξίδι. Η ασφάλεια, όμως, είναι σημαντικότερη από κάθε αθλητικό γεγονός και θα πρέπει πάντα να ιεραρχείται ως απόλυτη προτεραιότητα.
