- Newsroom
Του Ελευθερίου Τζιόλα
Σ΄όλες τις Περιφέρειες τη Χώρας -και ιδιαίτερα στις μεθοριακές καθώς και τις ορεινές και ημιορεινές- το πρόβλημα είναι φανερό δια γυμνού οφθαλμού και έχει πολλάκις αναγνωρισθεί: ερήμωση, παραγωγική κατάρρευση, δημογραφική κρίση, συνοριακή-εθνική απογύμνωση, φθίνουσα πορεία.
Πέρα από την τρέχουσα δημαγωγική, συνθηματολογική πολιτική κατανάλωση του «φαινόμενου» υπάρχει η εθνική ανάγκη -και πολλοί εντίμως την εννοούν και το θέτουν το ζήτημα με αυτό τον χαρακτήρα: μπορούν να αναγεννηθούν αυτές οι περιοχές; Μπορεί η χώρα να έχει το Οξυγόνο της, που είναι αυτές οι περιοχές, που θα προέρχεται από τις αναγεννημένες αυτές περιοχές; Υπάρχουνε λύσεις, από ΄δω που σήμερα βρισκόμαστε;
Σε οριακές στιγμές, σε στιγμές τέτοιες σαν αυτή, στο μεταίχμιο, δηλαδή, μεταξύ Ζωής και Θανάτου τεραστίων περιοχών της εθνικής επικράτειας, οι αποφάσεις πρέπει να είναι ανάλογες και καλά σταθμισμένες!
Κι εκείνοι που θα τις πάρουν πρέπει να γνωρίζουν τη σημασία και το βάρος τους. Και ότι η πορεία θα είναι πορεία επίπονη -μέσω της Γεδρωσίας (για να θυμηθούμε, παραβολικά, την αμείλικτη διαδρομή του Αλεξάνδρου) μέχρι, το τελικό προορισμό, την Βαβυλώνα!
Β. Δύο αντιλήψεις - Μία αναγκαία στρατηγική
Υπάρχουν, μπορούμε να πούμε, ΔΥΟ αντιλήψεις, ΔΥΟ μοντέλα για αυτό το τεράστιο θέμα.
Η πρώτη, είναι ό,τι μέχρι τώρα γίνεται. Και μπορεί -στο ίδιο μοτίβο, στο πλαίσιο του ίδιου μοντέλου- να γίνουν από ανθρώπους κάπως περισσότερο επαγγελματίες ορισμένα πράγματα κάπως καλύτερα. Κι αυτά ίσως παρατείνουν τη ζωή -μάλλον μετατοπίσουν τον «θάνατο», φέρνοντας πιθανόν κι αναλαμπές. Αλλά, η αναγέννηση θα ζητείται, η ανόρθωση θα αναζητείται. Διότι σε κάθε επόμενη φάση, καθώς το ανθρώπινο και παραγωγικό τοπίο θα παραμένει ισχνό, φθίνον, καταρρέον, τα πράγματα θα είναι ακόμα πιο δύσκολα, ωθώντας προς το μοιραίο.
Η δεύτερη, αντίληψη, το δεύτερο μοντέλο , που θα επιχειρήσω να το κάνω συγκεκριμένο για τις περιοχές αυτές με την εθνική και κοινωνική τους σημασία, είναι αυτό που έχει στο κέντρο του τον Άνθρωπο και την Παραγωγή.
Τον Άνθρωπο που λείπει από αυτές τις περιοχές και πρέπει να τον φέρουμε πίσω. Τον Άνθρωπο που μέχρι τώρα δεν έχει κίνητρο να μετακινηθεί προς τους τόπους αυτούς και πρέπει να του δώσουμε ρεαλιστικό όραμα και πραγματικά κίνητρα. Δηλαδή προϋποθέσεις, κίνητρα: στεγαστικά, φορολογικά, περιουσιακά, εργασιακά, γνωστικά, κοινωνικών υποδομών και υπηρεσιών. Τον Άνθρωπο που σκέφτεται τον τόπο αυτό, που συνήθως είναι και τόπος καταγωγής του. Και θα ήθελε ερχόμενος και μένοντας εκεί, να δραστηριοποιηθεί εκεί -όχι μόνο να ζήσει, αλλά να δραστηριοποιηθεί. Αυτόν που σκέφτεται και επιθυμεί αυτόν τον τόπο, ως τόπο ζωής και δράσης, αλλά δεν έχει, ούτε στέγη, ούτε γη, ούτε άλλη στήριξη, και δεν έχει εκεί περιουσία. Ίσως μάλιστα κάποτε, κάποιοι συγγενείς του να ήταν από τούτα τα μέρη, να είχαν χρόνια μοχθήσει, να είχαν ποτίσει με ιδρώτα -και ίσως με αίμα- τούτον τον Τόπο, αλλά χάθηκαν στα μεταναστευτικά ρεύματα του εσωτερικού ή/και του εξωτερικού, κι πίσω τους, χάθηκαν όλα…
Η δεύτερη αυτή αντίληψη, έχει στην έγνοια της και τον Άνθρωπο που προβληματίζεται και σκέφτεται να φύγει από τις φθίνουσες αυτές περιοχές των Περιφερειών, αλλά πρέπει να τον κρατήσουμε εκεί, επιλύοντας τα προβλήματα που τον αναγκάσουν να φύγει. Να φύγει, και να πάει να χωθεί -μάλλον να χαθεί- στις χαβούζες της αβεβαιότητας των αστικών κέντρων. Όπως θα έλεγαν οι οικονομολόγοι χρειαζόμαστε για το ανθρώπινο δυναμικό: και επιθετικές/ενεργητικές πολιτικές -κι αυτές αφορούν στις πρώτες κατηγορίες μετακίνησης ανθρώπων προς τις υπό ερήμωση περιοχές, αλλά και αμυντικές/σταθερές πολιτικές διατήρησης του υπάρχοντος ανθρώπινου δυναμικού -κι αυτές αφορούν σε όσους ανθρώπους ήδη ζουν και δραστηριοποιούνται σ΄ αυτές τις περιοχές. Και θέλουμε να συνεχίσουν, δημιουργώντας οικογένειες και νέα θετικά, κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα. Με κέντρο, λοιπόν, τον Άνθρωπο, αυτό είναι το πρώτο σκέλος της αντίληψης αυτής, που την αποκαλώ αντίληψη Αναγέννησης.
Οι άμεσες ενέργειες, τα άμεσα μέτρα για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής μετακίνησης ανθρώπων προς τις υπό ερήμωση, φθίνουσες περιοχές είναι κατά σειρά προτεραιότητας:
(1ο). Καταγραφή όλων των αδρανών ή/και εγκαταλειμμένων κτιρίων των Υπουργείων, των Κρατικών και των Δημόσιων Οργανισμών, καθώς και όλων των εγκαταλειμμένων δημοτικών κτιρίων. Δηλαδή, συγκεκριμένη καταγραφή όλου του αποθέματος, των αδρανών, σχολαζόντων, εγκαταλειμμένων κτιρίων σε κάθε περιοχή. Και μεταφορά αυτού του αποθέματος στον τοπικό Δήμο με σκοπό τη διάθεση στα πλαίσια μιας στεγαστικής πολιτικής και πολιτικής επανακατοίκησης στην περιοχή, στην οποία και θα αναφερθώ. Σημειώνω εδώ ότι -με βάση τα συνολικότερα στοιχεία στη χώρα- σημαντικό μέρος αυτού του κτιριακού αποθέματος ανήκει στο ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο πρέπει να κλείσει και να αποδοθούν τα δεσμευμένα δημόσια-εθνικά περιουσιακά στοιχεία στους τοπικούς Δήμους, για την περίπτωσή μας, ή σε Φορείς του Δημοσίου με Αναπτυξιακό και Οικιστικό/Στεγαστικό προορισμό. Τονίζω ότι αυτή η πρόταση -με σκοπό την άμεση και πρακτική αντιμετώπιση του οξυμένου προβλήματος της στέγης- έχει μεγάλη χρησιμότητα και μπορεί να έχει σημαντική αποτελεσματικότητα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Σκεφθείτε μόνο στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, τον τεράστιο αριθμό των ακατοίκητων, αχρησιμοποίητων κτιρίων που ρημάζουν, ενώ θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της λύσης του οξύτατου κοινωνικού προβλήματος της στέγης.
(2ο μέτρο). Πρόγραμμα παραχώρησης κατοικιών από το υπαρκτό απόθεμα σε νέους ή/και οικογένειες τους, με προτεραιότητα σε εκείνους με τοπική καταγωγή την καταγωγή τους από την συγκεκριμένη περιοχή, είτε με διαδικασία δημοπρασίας προς κάθε ενδιαφερόμενο με έναρξη απόκτησης κατοικίας 1 € και 7ετή υποχρεωτική δέσμευση για αναπαλαίωση και ανακατασκευή και εγκατάσταση/κατοίκηση στην περιοχή.
(3ο). Εναλλακτικά, για τη στέγη και επανακατοίκηση: γενναία επιδότηση για αναστήλωση/συντήρηση παραδοσιακών σπιτιών από το υπάρχον ιδιωτικό απόθεμα αδρανών/αχρησιμοποίητων σπιτιών με αντάλλαγμα τη μόνιμη εγκατάσταση.
(4ο). Εξασφάλιση των βασικών υποδομών (οδικό δίκτυο, ηλεκτρισμός, ύδρευση, αποχέτευση, καθαριότητα), ψηφιακή συνδεσιμότητα (εγκατάσταση γρήγορου Ιnternet, με οπτική ίνα ή δορυφορικά).
(5ο). Υγεία & Εκπαίδευση: τοπικές μονάδες υγείας (ανά ομάδα οικισμών) και τηλεϊατρική, σχολική εκπαίδευση με συνεργασία σχολικών μονάδων γειτονικών οικισμών.
(6ο). Ανακατασκευή ορισμένων δημόσιων ή δημοτικών κτιρίων για τις κοινωνικές & πολιτισμικές ανάγκες και τις συλλογικές χρήσεις της νέας κοινότητας των ανθρώπων που θα δημιουργηθεί -με κοινοτική/κοινωνική αυτοδιαχείρισή τους.
Το δεύτερο σκέλος αυτού του μοντέλου, του μοντέλου της Αναγέννησης είναι η Παραγωγή.
Ενδιαφέρει ιδιαίτερα η νέα παραγωγή. Δηλαδή, παραγωγή σε νέους ή αναγεννημένους κερδοφόρους τομείς, ή ακόμα και σε υφιστάμενους με νέες δυναμικές και ανανεωμένες προοπτικές, αλλά και σε νέους γεωγραφικούς χώρους και νέα πεδία δραστηριοτήτων και ασφαλώς από νέους παραγωγούς που θα εγκατασταθούν στην περιοχή. Η νέα παραγωγή που δίνει και νέα προστιθέμενη αξία στο σύνολο της περιοχής. Η νέα παραγωγή που δεν λειτουργεί μόνο προσθετικά, αλλά κυρίως δυναμικά. Που φέρνει το πραγματικό και πρακτικό μήνυμα ότι ο Τόπος ξαναγίνεται «παραγωγική μηχανή», ότι ξαναμπαίνει στο χάρτη της πραγματικής οικονομίας.
Και, ασφαλώς και η δεύτερη πλευρά, η παραγωγή που ήδη υπάρχει εκεί. Και η οποία πρέπει να στηριχθεί, να εκσυγχρονισθεί, να επεκταθεί, να καινοτομήσει. Οι νέοι παραγωγοί μπορούν να είναι οι άνθρωποι που μετακινούνται από τα αστικά κέντρα προς την φθίνουσα περιοχή, ένα νέο, πολύ σημαντικό αναγεννητικό δυναμικό, καθώς, επίσης, και οι νέοι άνθρωποι των οικογενειών που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν εκεί, με τους γονείς τους και τους ίδιους να έχουν δράσει καθοριστικά για τις τύχες και τη ζωή της περιοχής τα προηγούμενα, δύσκολα χρόνια.
Υπάρχουν δύο θέματα που πρέπει να επιλυθούν για τη νέα παραγωγή, στους νέους χώρους και από τους νέους ανθρώπους-παραγωγούς: η Επένδυση και οι Αγορές.
Για να είναι κερδοφόρες οι παραγωγές πρέπει τα παραγόμενα προϊόντα τους - πάντα ποιοτικά και διαφοροποιημένα - να έχουν απορρόφηση στην αγορά και καλές προοπτικές μέσα στο χρόνο. Κι αυτά πρέπει να εξασφαλισθούν για την μεταβατική πρώτη 5ετία, έως ότου οι νέοι παραγωγοί εδραιωθούν και δημιουργήσουν τα δικά τους δίκτυα.
Το απαιτούμενο Επιχειρησιακό-Επενδυτικό Σχέδιο, δηλαδή, η Επένδυση, ο τρόπος και οι όροι χρηματοδότησής της, καθώς και οι Αγορές και ο τρόπος εξασφάλισής τους (κατά την πρώτη 5ετία) θα αποτελεί κοινή μέριμνα-υποχρέωση του νέου παραγωγού αλλά και του Γραφείου Ανάπτυξης που θα έχει συσταθεί για αυτόν το σκοπό στο Δήμο, σε κάθε Δήμο της περιοχής. Ως ένα παράδειγμα θα μπορούσα να αναφέρω από το Δήμο Βοίου (Σιάτιστα), το AGROVOIO -το σχήμα που έχει δημιουργηθεί εκεί και όταν χρειάζεται, έχει πρόσθετη συνεργασία με την ΑΝΚΟ (Αναπτυξιακή Δυτικής Μακεδονίας).
Γ. Η νέα στρατηγική για την Αναγέννηση των υπό ερήμωση, φθινουσών περιοχών
Τα δύο σκέλη Άνθρωποι – Παραγωγή, στο μοντέλο της Αναγέννησης, δένονται σε μια ενιαία, δυναμική και ελπιδοφόρα πρόταση, αποτελούν δύο αδιάσπαστες πλευρές της ίδιας στρατηγικής.
Μπορούμε να δώσουμε ακριβέστερα και για τις δύο όψεις (Εγκατάσταση στην φθίνουσα περιοχή - Νέα Παραγωγή σ΄ αυτήν την περιοχή) τους άξονες αυτής της στρατηγικής:
- Α. Αποτελεί κεντρικό μέλημα -όχι μόνον στόχο, αλλά μέλημα- όλων των αρχών (κυβερνητικών, περιφερειακών, δημοτικών) η προσέλκυση-μετακίνηση νέων Ελλήνων (επιστημόνων, επαγγελματιών, εργαζομένων, επιχειρηματιών) ή/και νέων οικογενειών (νέων ζευγαριών, ή/και νεοδημιούργητων οικογενειών), κατά προτεραιότητα, αλλά όχι αποκλειστικά, τοπικής καταγωγής για εγκατάστασή τους, πίσω στην φθίνουσα περιοχή.
- Β. Σε κάθε Έλληνα νέο ή νέα, και με αυξημένα κριτήρια αξιολόγησης και υποστήριξης, σε κάθε Ελληνική οικογένεια και ιδιαίτερα σε εκείνους τοπικής από την περιοχή καταγωγής, ενεργής παραγωγικής ηλικίας, που θα καταθέτει Επενδυτικό Σχέδιο για τον πρωτογενή ή δευτερογενή τομέα, ο τοπικός Δήμος θα διαθέτει για σαράντα (40) έτη -όση, δηλαδή και η μέση χρονική περίοδος εργασιακού βίου κάθε Έλληνα- έκταση ανάλογη για την απόκτηση άμεσα προκατασκευασμένης κατοικίας τους (στέγης) και για την εγκατάσταση τους, και για την άσκηση της επενδυτικής-επιχειρηματικής τους δραστηριότητας.
- Γ. Στα Επενδυτικά Σχέδια των νέων που θα ήθελαν να μετακινηθούν και να ζήσουν παράγοντας στην φθίνουσα περιοχή, η προσφερόμενη-διαθέσιμη γη θα καταγράφεται ως περιοχή άσκησης της δραστηριότητας τους και θα προσμετρείται και ως εισφερόμενο κεφάλαιο στο Επιχειρησιακό Σχέδιο. Ειδικό Γραφείο στο Δήμο -ανέφερα ενδεικτικά και το AGROVOIO- θα φροντίζει για την ολοκληρωμένη διαμόρφωση του Επενδυτικού Σχεδίου (μαζί με τις Αγορές διάθεσης των προϊόντων με έμφαση στην πρώτη 5ετία) και θα υποστηρίζει, εφόσον απαιτείται, την ένταξη του στα Χρηματοδοτούμενα Προγράμματα Ευρωπαϊκών Πόρων.
- Δ. Οι εκτάσεις που θα διατεθούν θα ανήκουν στη Δημοτική περιουσία ή θα προέλθουν από κρατική/δημόσια περιουσία της οποίας η συμβατική ανάθεση διαχείρισης της θα γίνεται από το Δήμο (αν δεν έχει -και έως ότου- μεταβιβασθεί η κρατική περιουσία στο Δήμο). Η δε κατοικία (στέγη) μπορεί να είναι του τύπου των σύγχρονων προκατασκευασμένων κατοικιών, όταν δεν προέρχεται από το απόθεμα των εγκαταλειμμένων κατοικιών. Δηλαδή, για την κατοικία (στέγη) θα υπάρχουν δύο εναλλακτικές δυνατότητες: ή από το κτιριακό απόθεμα δημόσιων κτιρίων ή προκατασκευασμένη κατοικία σε συνάφεια -ως προβλεπόμενο υποστηριζόμενο στοιχείο- στο Επενδυτικό Σχέδιο στον πρωτογενή ή δευτερογενή τομέα.
- Ε. Σε προτεραιότητα οι αρμόδιοι Δημόσιοι Φορείς, καθώς και η Περιφέρεια και ο Δήμος θα αναλάβουν να καλύψουν αυτές τις νέες ή τις αναγεννημένες οικιστικές περιοχές με αξιόπιστα δίκτυα υποδομών και κοινωνικής εξυπηρέτησης (ηλεκτρικά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες-Ιnternet, οδικές συνδέσεις κλπ), καθώς και τις εκπαιδευτικές και υγειονομικές ανάγκες και τις ανάγκες ασφαλούς διαβίωσης (με δημιουργία σχολικών και προσχολικών μονάδων και την αξιοποίηση νέων ψηφιακών μεθόδων εξυπηρέτησης στην υγεία, την ασφάλεια, την προστασία, την επικοινωνία).
- Στ. Μεγάλη και επαναλαμβανόμενη καμπάνια θα προβάλει στην Ελλάδα αλλά και στο ελληνικό δυναμικό του Εξωτερικού αυτό το Πρόγραμμα μετοίκησης -παραγωγής -εγκατάστασης.
Δ. Η υπάρχουσα συγκυρία και η θετική απάντηση με τη στρατηγική της Αναγέννησης
Η στρατηγική αυτή, μπορεί να αναπτυχθεί σε ολοκληρωμένο Πρόγραμμα. Το οποίο θα έρθει ως καίρια διαρθρωμένη απάντηση-πρόταση σε μια συγκυρία όπου η κρίση στην απόκτηση κατοικίας, η κρίση στη στέγη βρίσκεται στο υψηλότερό της σημείο, καθώς και τα πολλαπλά εμπόδια (σε γη, σε επαγγελματική στέγη, σε επικοινωνίες κλπ) για την έναρξη και πρόοδο μιας παραγωγικής-επιχειρηματικής δραστηριότητας στα αστικά κέντρα ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους.
Για τους νέους ανθρώπους και τα νέα ζευγάρια αυτό το αρνητικό περιβάλλον στα αστικά κέντρα, δημιουργεί την τάση –έστω και αναγκαστικά – της αναζήτησης λύσεων προς την περιφέρεια της Χώρας. Τάση, που η κυβέρνηση δεν την έχει κοινωνικά αποκωδικοποιήσει, δεν την έχει εξετάσει ουσιαστικά μετασχηματίζοντας την μέσω μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σε θετική προοπτική.
Θεωρώ ότι η στρατηγική που ανέπτυξα με πρακτικό και ρεαλιστικό τρόπο αντιμετωπίζει το κρίσιμο αυτό ζήτημα, υποστηρίζοντας συνδυαστικά την οικονομική-παραγωγική διάσταση & την διάσταση της μετακίνησης-εγκατάστασης. Η ανάδειξη και η κυριάρχηση αυτής της στρατηγικής θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα εποχή στις υπό ερήμωση, μεθοριακές περιοχές.
Αν μάλιστα, εκτός από το αναφερόμενο Πρόγραμμα μετοίκησης-παραγωγής-εγκατάστασης που περιέγραψα, ταυτόχρονα και σε σύνδεση, προταθούν και προβληθούν Σχέδια αποδοτικών γεωργικών καλλιεργειών ή/και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων και συσχετιζόμενων με αυτά μεταποιητικών μονάδων για κάθε ιδιαίτερη τοπική/γεωγραφική ζώνη, τότε έχουμε το νέο και αναγκαίο πλαίσιο θετικής αντιστροφής, ανόρθωσης, Αναγέννησης της φθίνουσα περιοχής.
Τα Σχέδια που μόλις ανέφερα -πρωτογενούς & δευτερογενούς παραγωγής- σε τοπικές/γεωγραφικές ζώνες, αξιολογώντας και ορθολογικά αξιοποιώντας φυσικούς και τοπικούς πόρους (το έδαφος, το νερό, τα δάση, το κλίμα, καθώς και τεχνικές και νέες τεχνολογίες μεταποιήσεις), σταθμίζοντας αγορές και τάσεις (εθνικές, ευρωπαϊκές, διεθνείς) θα μπορούσε να προσφέρει το πλαίσιο κατευθύνσεων για την παραγωγική δραστηριοποίηση των νέων παραγωγών.
Τα στοιχεία αυτών των Σχεδίων θα είναι εξαιρετικά χρήσιμα στη σύνταξη των Επιχειρηματικών-Επενδυτικών Σχεδίων των νέων παραγωγών. Η Κεντρική Διοίκηση αξιοποιώντας τις πολυάριθμες επιστημονικές και ερευνητικές δυνατότητες που πράγματι έχει η Χώρα -σε Πανεπιστήμια και σχετικά Ιδρύματα- μπορεί και οφείλει να υποστηρίξει καθοριστικά για την εκπόνηση αυτών των Σχεδίων. Τα Σχέδια αυτά θα πρέπει να έχουν τον χαρακτήρα συγκεκριμένων -και όχι γενικόλογων- Κατευθύνσεων/Στόχων για παραγωγή/εκμετάλλευση και θετικές αποδόσεις.
Στο βαθμό που το βαθύ αθηναϊκό κράτος δείξει τον «γνωστό, αντιπαραγωγικό εαυτό του» -και μάλλον αυτό είναι το πιθανότερο-, τότε ο Δήμος και ή/και η Περιφέρεια οφείλουν να αναλάβουν την εκπόνηση αυτού του Σχεδίου Κατευθύνσεων, ως Οδηγό για τους νέους παραγωγούς που θα μετακινηθούν και θα δραστηριοποιηθούν στο Βόιο.
Ε. Ευρωπαϊκά εργαλεία και ανάγκη υποστηρικτικής κυβερνητικής πολιτικής (υποδομών, δικτύων και φορολογίας).
Περιοχές, σαν το Βόιο, υπάρχουν στην Ελλάδα, κι άλλες, και στις 12, πλην Αττικής, διοικητικές περιφέρειες και ιδιαίτερα σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές, όπως επίσης και στην Ε.Ε.. Γι΄ αυτό και έχουν αποφασισθεί σ΄ ευρωπαϊκό επίπεδο -όχι τα αναμενόμενα και αναγκαία- αλλά πάντως ορισμένα χρηματοδοτικά εργαλεία (π.χ., το Leader και άλλα). Ενώ η πίεση για διάθεση και μεταφορά εθνικών πόρων για τους στόχους που περιέγραψα και για τις περιοχές αυτές της φθίνουσας Ελλάδας πρέπει -και οφείλει – να είναι μεγάλη, σταθερή και συνεχής.
Η στρατηγική που παρουσιάσθηκε , υπογραμμίζω και πάλι, πρέπει να έχει την σταθερή, κεντρική κυβερνητική/κρατική υποστήριξη, με τη διάθεση πόρων, εκτάσεων γης, εγκαταλειμμένων κτιρίων, υγειονομικής και εκπαιδευτικής κάλυψης, ηλεκτρολογικών και ψηφιακών δικτύων, προτεινόμενων σχεδίων ρεαλιστικών κατευθύνσεων παραγωγής & μεταποίησης.
Πολύ σημαντικό, καθοριστικό στοιχείο κυβερνητικής στήριξης είναι το ειδικό φορολογικό καθεστώς μειωμένης φορολογίας που πρέπει να συνοδεύει και να υποβοηθά την όλη προσπάθεια.
Στ. Η Εκκλησία
Σε όλη τούτη την μεγάλη αναγεννητική προσπάθεια η Εκκλησία πρέπει να προσκληθεί να συνδράμει -και οφείλει από τη θέση και την αποστολή της να συνδράμει. Και να συνδράμει καθοριστικά, αποφασιστικά. Με παραχωρήσεις γης και εκμεταλλεύσιμων εκτάσεων, με μεταβιβάσεις ακινήτων και εν αργία χώρων, τόπων και κτιρίων ιδρυμάτων της. Οι σημαντικές υλικές-περιουσιακές της δυνατότητες και ο πνευματικός της ρόλος θα προσθέσει εξαιρετική δυναμική και θα δημιουργήσει νέα ενθαρρυντικά, ρεαλιστικά δεδομένα επιτυχίας. Οι μορφές παραχωρήσεων/μεταβιβάσεων μπορούν με δημιουργικό και θετικό πνεύμα με τον τοπικό Δήμο να βρεθούν, να διαμορφωθούν και να λειτουργήσουν, πάντα με σταθερό τον προσανατολισμό και τους στόχους της όλης ανορθωτικής προσπάθειας όπως έχει περιγράφει.
Ζ. Το μεταναστευτικό: μια νέα δυνατότητα και οργανωμένη πολιτική ένταξης (μέσα από αυτή τη στρατηγική Αναγέννησης)
Μου δίνεται η ευκαιρία να πω και τούτο: ότι ένα τέτοιο Πρόγραμμα, μπορεί να θέσει σε νέα προοδευτική βάση και την εθνική -μορφωτική -αξιακή και κοινωνική και παραγωγική ενσωμάτωση και των μεταναστών που υπάρχουν στη χώρα ή/και εκείνων που θα υπάρξουν. Με την μετακίνηση και παραγωγική τους ένταξη -μετά από την απαραίτητη μορφωτική διαδικασία και εκπαίδευση- στις νέες μονάδες παραγωγής στα αναζωογονημένα κέντρα, στις κωμοπόλεις και τα χωριά. Των μεταναστών, που η ενσωμάτωσή τους στον ελληνικό εθνικό αξιακό κορμό μπορεί -οφείλεται και πρέπει- να προχωρήσει με επιμονή, ανοιχτό πνεύμα και πειθαρχημένο πρόγραμμα. Ενώ η παράλληλη εργασιακή τους ένταξη μπορεί να αποφέρει πολλαπλά θετικά αποτελέσματα για τις τοπικές παραγωγές και την τοπική οικονομία, όπως και συνολικότερα για την εθνική οικονομία. Εργασιακή ένταξη, που ουσιαστικά ζητείται με την διατύπωση σε πρώτη γραμμή του αιτήματος για «εργατικά χέρια» ή για «χέρια ορισμένων δεξιοτήτων που γρήγορα μπορούν να αποκτηθούν». Με εθνικό ρεαλισμό και αξιακή προσήλωση και με πίστη και οργάνωση σε αναπτυξιακούς στόχους, έξω από τα γκέτο ανομίας της Αττικής και της Θεσσαλονίκης και τις κοστοβόρες κλειστές δομές της απομόνωσης και της απόγνωσης, μπορεί να υπάρξει μια πρόσθετη σημαντική εξέλιξη και υποστήριξη και των υπό αναγέννηση περιοχών και παραγωγικών τομέων, και μια θετική προοδευτική πολιτική στο μεταναστευτικό.
Η. Οι σημαντικοί τομείς της Φύσης, της Ιστορίας και του Πολιτισμού
Θεωρώ ότι τα ζητήματα Πολιτιστικής, Ιστορικής, Αρχαιολογικής και Αρχιτεκτονικής φύσεως είναι σε αρκετές περιπτώσεις από τα πιο συζητημένα. Σε κάθε περίπτωση εκείνο που απαιτείται είναι η επιτάχυνση εφαρμογής & υλοποίησης σχετικών πολιτικών. Δεν θα ήθελα να επαναλάβω στόχους και προτάσεις που έχουν κατατεθεί και με βρίσκουν σύμφωνο.
Ενώ, και, στα θέματα οικοτουρισμού, εναλλακτικών μορφών τουρισμού, οικολογικών ή/και ιστορικών διαδρομών και θετικών δράσεων περιβάλλοντος υπάρχει -και οφείλουμε συνεχώς να επεκτείνουμε- μια ευρύτατη σύγκλιση και συμφωνία δράσεων.
Σημειώνω ότι σε ορισμένες περιοχές δημιουργήθηκαν και λειτουργούν ως πρότυπα χρήσιμες και αποδοτικές -με ιεραρχημένους στόχους και με πλήθος συνεργιών- επιτυχημένες επενδυτικές πρωτοβουλίες, -επιχειρηματικές μονάδες, που επιβεβαιώνουν τις υφιστάμενες σχετικές δυνατότητες σε όλες τις υπό ερήμωση, φθίνουσες περιοχές της Πατρίδας!
Εκείνο που, νομίζω ότι απαιτείται στον τομέα αυτόν, του οικοτουρισμού, είναι περισσότερο ένα περισσότερο εστιασμένο, σφιχτό πλαίσιο εφαρμοσμένων προτεραιοτήτων για επιτάχυνση θετικών αποτελεσμάτων.
Θ. Η Αναγέννηση -μέσα από μια τέτοια στρατηγική -είναι εφικτή
Οι νέοι, ιδιαίτερα οι νέοι των αστικών κέντρων, προ πάντων των μεγάλων αστικών κέντρων, μπορούν να έχουν ένα πραγματιστικό, ελκυστικό μήνυμα ελπίδας και ρεαλιστικής προοπτικής. Μια Πρόταση με εγγυήσεις και κίνητρα, μια Λύση.
Σε μια εποχή, που μπορείς να εργάζεσαι, να λειτουργείς και να επικοινωνείς από πολύ μακριά, και τούτο ψηφιακά θα έχει -πρέπει να έχει- εξασφαλιστεί, με τα πλεονεκτήματα του μοναδικού, φυσικού περιβάλλοντος, με αξιόπιστες υποδομές και δίκτυα συγκοινωνίας, μια τέτοια Πρόταση, ένα τέτοιο Πρόγραμμα μπορεί πράγματι να αποτελέσει διέξοδο και απόφαση Ζωής.
Η θετική εξέλιξη αυτού του Προγράμματος -ο καθένας το αντιλαμβάνεται- θα έχει τεράστια Εθνική και Περιφερειακή σημασία, Ζωτική αξία για το Δημογραφικό, για τις Περιφέρειες , για την Πατρίδα και την Κοινωνία της.
Ι. Η στρατηγική της Αναγέννησης και η εγγύηση της ενεργού κοινωνίας
Με αυτό το περιεχόμενο κι αυτό τον τρόπο εννοώ την δεύτερη, όπως εισαγωγικά ανέφερα, αντίληψη, τη στρατηγική της Αναγέννησης.
Αυτή η αντίληψη δεν βρίσκεται σε ανταγωνιστικότητα, σε αντιδιαστολή με άλλες δράσεις και επιλογές που στηρίζουν τον Τόπο, του τόπους των υπό ερήμωση περιοχών. Το αντίθετο, τις υπερβαίνει διαλεκτικά. Δηλαδή, τις ενσωματώνει, ως τρέχουσες πλευρές, και κατ΄ αυτόν τον τρόπο τις θεωρεί χρήσιμες αλλά ταυτόχρονα -κι αυτό είναι το σημαντικότερο- αποτελεί μια άλλη οπτική, ένα άλλο συνολικό πλαίσιο. Κινείται σ΄ ένα άλλο ευρύτερο έδαφος, θέτει διαφορετικά τις προτεραιότητες, προσλαμβάνει περιεχόμενο που απαντά ουσιαστικά και στοχευμένα στις ανάγκες, διαρθρώνεται σε μια στρατηγική Αναγέννησης.
Για τις «καλές πρακτικές» στην Ε.Ε., θα ήθελα να σημειώσω -και κατά κάποιο τρόπο να συμβουλεύσω- ότι όταν αναζητούμε «καλές πρακτικές» για πόλεις και χωριά σε ερήμωση, αναζητήστε τες στον Νότο, δηλαδή στην Ιταλία με αρκετά καλά παραδείγματα, στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Για «καλές πρακτικές» στα ψηφιακά δίκτυα και την δικτύωση γενικότερα στην Κεντρική Ευρώπη. Για τις συμμετοχικές, κοινωνικές, αλληλέγγυες πρακτικές στη Βόρεια Ευρώπη (Σουηδία, Φινλανδία, Δανία, Σκωτία). Και για τους «ψηφιακούς νομάδες» στα Γιάννενα, η πρωτοβουλία C. Ioannina έχει πραγματικό ενδιαφέρον.
Κλείνοντας, σημειώνω ότι από όλα μεγαλύτερη σημασία, τελικά, έχει η πρόοδος στην Πράξη. Τα αποτελέσματα είναι που μετράνε!
Όμως για να υπάρξει πρόοδος στην Πράξη, ιδιαίτερα από το σημείο που βρισκόμαστε σήμερα, ο δρόμος -και δεν το λέω αβασάνιστα, αντιθέτως, το εννοώ απολύτως- είναι ένας: του οργανωμένου, ενωτικού, στοχευμένου, διαρκούς αγώνα!
