- Newsroom
Η κρίση στο Ιράν εισέρχεται σε μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις των τελευταίων ετών, καθώς η αυξημένη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, οι εσωτερικές αναταραχές στην Τεχεράνη και οι στρατηγικοί υπολογισμοί του Ισραήλ δημιουργούν ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
Την ώρα που η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό παράθυρο διαλόγου με την Ουάσινγκτον, το Ισραήλ φέρεται να θεωρεί ότι διαμορφώνεται μια «χρυσή στιγμή» για την αποδυνάμωση – ή ακόμη και την ανατροπή – του ιρανικού καθεστώτος.
Η σιωπή του Ισραήλ και το παρασκήνιο της στρατηγικής του
Παρά τις έντονες διεθνείς συζητήσεις γύρω από ενδεχόμενη αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, η πολιτική ηγεσία του Ισραήλ εμφανίζεται δημοσίως συγκρατημένη. Πέρα από περιορισμένες δηλώσεις στήριξης προς τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν, ο ακροδεξιός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου αποφεύγει να τοποθετηθεί ανοιχτά για το ενδεχόμενο σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν.
Ωστόσο, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, στο παρασκήνιο το Ισραήλ αντιμετωπίζει τη συγκυρία ως στρατηγική ευκαιρία για να πλήξει τον βασικό του αντίπαλο.
«Το μόνο πρόβλημα είναι ο Τραμπ»
Όπως επισημαίνουν ειδικοί που μιλούν στο BBC, η ισραηλινή κυβέρνηση δεν κρύβει πλέον ότι μια αποσταθεροποίηση ή αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη θα εξυπηρετούσε τα στρατηγικά της συμφέροντα.
«Αυτό δείχνει τη σημασία που αποδίδει ο Νετανιάχου σε αυτή τη στιγμή», δήλωσε στο BBC ο Ντάνι Σιτρινοβίτς, πρώην στέλεχος της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών του Ισραήλ.
«Για τον Νετανιάχου, το να βρίσκεται σε αυτή τη θέση, με τις ΗΠΑ να έχουν τόσες πολλές δυνάμεις στον Κόλπο και τον Τραμπ να είναι τόσο κοντά στο να επιτεθεί στο Ιράν, είναι μια χρυσή στιγμή που δεν μπορεί να αφήσει να περάσει».
Ο ίδιος, ωστόσο, τονίζει το βασικό εμπόδιο:
«Είναι ένα ρίσκο, αλλά είναι ένα υπολογισμένο ρίσκο… Θέλει να δείξει, μαζί με τον Τραμπ, ότι κατέστρεψε το ιρανικό καθεστώς… Το πρόβλημα είναι ο Τραμπ».
Διπλωματικός πυρετός και «πλαίσιο διαλόγου» από την Τεχεράνη
Την ίδια ώρα, η ιρανική πλευρά επιχειρεί να στείλει μήνυμα αποκλιμάκωσης. Ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι η πολεμική ρητορική είναι «κατασκευασμένη από τα media» και πως «βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για τον σχηματισμό ενός πλαισίου διαλόγου» με τις ΗΠΑ.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, Κατάρ, Αίγυπτος, Ρωσία και Τουρκία επιχειρούν να μεσολαβήσουν, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί μια νέα αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενικευμένη σύρραξη.
Η «αρμάδα» των ΗΠΑ και οι επιλογές του Τραμπ
Παρά τις διπλωματικές κινήσεις, ο αμερικανικός στρατός έχει συγκεντρώσει σημαντικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή. Πολεμικά πλοία και αεροσκάφη βρίσκονται πλέον σε απόσταση βολής από το Ιράν, με τον Ντόναλντ Τραμπ να καλείται να λάβει κρίσιμες αποφάσεις.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, στο τραπέζι βρίσκονται τρεις βασικές επιλογές – ή ένας συνδυασμός τους:
- πλήγμα στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
- επίθεση στο βαλλιστικό οπλοστάσιο
- ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κατάρρευση της κυβέρνησης
Ο ίδιος ο Τραμπ σχολίασε χαρακτηριστικά για τα πλοία που συγκεντρώνονται στην περιοχή:
«Πρέπει να πλέουν κάπου. Ας πλέουν λοιπόν κοντά στο Ιράν».
Δεν υπάρχει λύση «σοκ και δέος»
Παρά τη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ, αναλυτές προειδοποιούν ότι το ιρανικό ζήτημα δεν επιδέχεται εύκολες λύσεις.
«Δεν υπάρχει λύση τύπου “shock and awe” (Σοκ και Δέος) για το ιρανικό ζήτημα», δήλωσε ο Ντάνι Σιτρινοβίτς. «Όποιος υπόσχεται κάτι διαφορετικό πιθανότατα κάνει λάθος».
Το Ιράν, αν και στρατιωτικά αποδυναμωμένο σε σχέση με το παρελθόν, διατηρεί την ικανότητα να απαντήσει με πυραυλικές και επιθέσεις με drones σε αμερικανικές βάσεις και συμμάχους, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ.
Αλλαγή καθεστώτος: ένα επικίνδυνο στοίχημα
Ακόμη και αν υπάρξει απομάκρυνση του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι το καθεστώς που θα ακολουθήσει θα είναι πιο φιλικό προς τη Δύση.
«Δεν νομίζω ότι κανείς μπορεί να σας δώσει μια απλή απάντηση για το τι θα συμβεί στη συνέχεια στο Ιράν», δήλωσε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Βάλι Νασρ προειδοποίησε:
«Ακόμα και αν νικήσετε το καθεστώς πολύ γρήγορα, η επόμενη μέρα έχει σημασία».
Υποχώρηση μέσω απειλής ή πορεία προς σύγκρουση;
Η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί την απειλή στρατιωτικής δράσης ως μοχλό πίεσης για διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τη στήριξη του Ιράν σε περιφερειακούς συμμάχους.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, κανένας από αυτούς τους στόχους δεν μπορεί να επιτευχθεί με γρήγορα και «φθηνά» πλήγματα.
«Του αρέσει η χρήση στρατιωτικής βίας όταν είναι γρήγορη, οικονομική και αποφασιστική», δήλωσε ο Τζάστιν Λόγκαν. «Το πρόβλημα είναι ότι (με το Ιράν) δεν μπορείς να κάνεις πράγματα γρήγορα και φθηνά και να έχεις αποφασιστικά αποτελέσματα».
