Η εξέγερση χιλιάδων Ιρανών κατά του απάνθρωπου θεοκρατικού καθεστώτος που καταδυναστεύει τη χώρα από το 1979 έχει προκαλέσει παγκόσμιο θαυμασμό αλλά και συγκίνηση, καθώς εκατοντάδες, ως επί το πλείστον, νέοι άνθρωποι, έχουν ήδη πληρώσει με τη ζωή τους τον αγώνα για την ελευθερία.
Το καθεστώς τρόμου που βιώνουν τα τελευταία 47 χρόνια οι Ιρανοί ακουμπά κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής και ο αθλητισμός δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση.
Μία από τις παράλογες απαιτήσεις του καθεστώτος είναι η αποχή από αγώνες και διοργανώσεις στις οποίες μετέχουν Ισραηλινοί αθλητές. Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση του Σαΐντ Μολαεΐ, παγκόσμιου πρωταθλητή στο τζούντο.
Το 2019, κατά τη διάρκεια παγκόσμιου πρωταθλήματος, δέχθηκε πιέσεις από Ιρανούς αξιωματούχους να χάσει αγώνα, προκειμένου να μην βρεθεί αντιμέτωπος με Ισραηλινό αθλητή. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι απειλές έφτασαν μέχρι την οικογένειά του. Λίγο αργότερα εγκατέλειψε τη χώρα και συνέχισε την καριέρα του ως πρόσφυγας, καταγγέλλοντας ανοιχτά το καθεστώς.
Οι γυναίκες στο στόχαστρο
Ασφυκτικό είναι το πλαίσιο για τις γυναίκες που, έτσι κι αλλιώς, αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Η υποχρεωτική χρήση χιτζάμπ σε όλους τους αγωνιστικούς χώρους, οι ακραίοι περιορισμοί στην ενδυμασία και οι απαγορεύσεις συμμετοχής σε συγκεκριμένα αθλήματα που δεν θεωρούνται συμβατά με την «ισλαμική ηθική», αποκλείουν χιλιάδες γυναίκες από τον επαγγελματικό αθλητισμό. Σε σπορ όπως η κολύμβηση και η ενόργανη γυμναστική, οι διεθνείς συμμετοχές είναι πρακτικά αδύνατες, λόγω των αυστηρών θρησκευτικών κανόνων.
Το 2022, η Ιρανή σκακίστρια Σάρα Χαντέμ αγωνίστηκε σε διεθνές τουρνουά χωρίς μαντίλα. Η αντίδραση των Αρχών ήταν άμεση: Απειλές, δημόσια στοχοποίηση και προειδοποιήσεις για σκληρή τιμωρία. Τελικά, η ίδια αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Ιράν (βρήκε καταφύγιο στην Ισπανία), προσθέτοντας το όνομά της στη μακρά λίστα αθλητριών που επέλεξαν την εξορία αντί της σιωπής.
Η καταστολή δεν περιορίζεται πάντως στους αγωνιστικούς χώρους. Αθλητές που εξέφρασαν πολιτικές απόψεις ή στήριξαν αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις έχουν συλληφθεί, φυλακιστεί και βασανιστεί από τους αδίστακτους «Φρουρούς της Επανάστασης».
Η πιο σοκαριστική περίπτωση είναι εκείνη του Ναβίντ Αφκαρί, δημοφιλέστατου πρωταθλητή πάλης, ο οποίος συνελήφθη μετά από αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις το 2018 και αφού βασανίστηκε άγρια για να ομολογήσει τη δήθεν ενοχή του, εκτελέστηκε το 2020.
Η εκτέλεση έγινε εν μέσω διεθνούς κατακραυγής και παρά τις εκκλήσεις αθλητικών φορέων (ΔΟΕ), ισχυρών κυβερνήσεων (ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παρέμβει ως πρόεδρος των ΗΠΑ ζητώντας να του δοθεί χάρη) και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Διεθνής Αμνηστία) για την απελευθέρωσή του.
Τα δύο αδέλφια του, Βαχίντ και Χαμπίμπ καταδικάστηκαν για την ίδια υπόθεση σε 54 και 27 χρόνια κάθειρξης, αντίστοιχα.
Το ιρανικό θεοκρατικό καθεστώς χρησιμοποιεί επίσης τον εκφοβισμό οικογενειών ως μέσο ελέγχου των «ατίθασων» αθλητών. Κατασχέσεις ή ακυρώσεις διαβατηρίων, νυχτερινές έφοδοι της αστυνομίας αλλά και της κρατικής ασφάλειας σε σπίτια και παράνομες ανακρίσεις συγγενών (ακόμη και ανηλίκων) χωρίς την παρουσία δικηγόρου, αποτελούν συνήθη πρακτική, ειδικά όταν αθλητές αγωνίζονται ή διαμένουν στο εξωτερικό.
