Από τις γυναίκες που μεγάλωσαν σε μία εποχή χωρίς δικαίωμα ψήφου, μέχρι εκείνες που σήμερα αγωνίζονται για έναν κόσμο όπου το φύλο δεν θα καθορίζει τη ζωή των ανθρώπων, η 8η Μαρτίου παραμένει σύμβολο ενός διαχρονικού κοινού αιτήματος, της ουσιαστικής ισότητας. Πέντε γενιές μοιράζονται στη «ΜτΚ» τις εμπειρίες και τις προσδοκίες τους, φωτίζοντας διαφορετικές όψεις της ίδιας πορείας προς ένα πιο δίκαιο μέλλον.
Η αγωνία για την επόμενη γενιά
Η συζήτηση για την 8η Μάρτη ξεκινά από την αγωνία της 52χρονης Ειρήνης Δουρούμη, προϊσταμένης στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου Θεσσαλονίκης, όταν το πρώτο που έρχεται στο μυαλό της είναι το μέλλον της 15χρονης κόρης της. «Είναι μία μέρα να σκεφτούμε τους προσωπικούς και συλλογικούς αγώνες, αλλά και να οραματιστούμε το μέλλον», λέει, παραδεχόμενη πως, παρά τις κατακτήσεις, «τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει όσο θα θέλαμε».
Μέσα από τους πολλαπλούς της ρόλους, ως μητέρα, εργαζόμενη, φοιτήτρια, βλέπει ότι οι διακρίσεις παραμένουν, διαπιστώνοντας πως ο μισογυνισμός δεν έχει εξαφανιστεί. «Ακόμη και όταν δεν εκδηλώνεται ακραία, βρίσκει χώρο και εκφράζεται», σημειώνει, τονίζοντας ότι το ζήτημα της ισότητας είναι βαθιά πολιτισμικό και πως η αλλαγή πρέπει να ξεκινά από το σχολείο.
Οι φεμινιστικοί αγώνες της μεταπολίτευσης
«Όλες οι μέρες είναι αγώνας και διεκδίκησης», τονίζει η 70χρονη Σάσα Λαδά, ομότιμη καθηγήτρια του ΑΠΘ και μέλος της Ομάδας Γυναικείων Σπουδών, η οποία ανήκει στη γενιά που έζησε τους μεταπολιτευτικούς φεμινιστικούς αγώνες και, όπως λέει, έγινε πιο «θερμή φεμινίστρια» όταν συνειδητοποίησε πόσο αρσενοκεντρικά δομημένες ήταν η εκπαίδευση και η επιστήμη.
Αναγνωρίζει ότι έχουν κατακτηθεί σημαντικά δικαιώματα, ωστόσο, προειδοποιεί για σημάδια οπισθοδρόμησης, ακόμα και σε ζητήματα που θεωρούνταν κεκτημένα, όπως το δικαίωμα στην άμβλωση και στην αυτοδιάθεση του σώματος .«Η επίτευξη της ισότητας είναι μία κοινωνική διαδικασία. Χρειάζεται εγρήγορση και συνειδητοποίηση και από τους άνδρες, δεν είναι εκτός αυτής της ιστορίας», τονίζει.
Η δύναμη της κοινότητας και της αλληλεγγύης
Για τη 40χρονη Θεοδώρα Λάλου, ιδρύτρια της ΑΜΚΕ Akousemas, που εξειδικεύεται στην αυτοβοήθεια και την υποστήριξη ενηλίκων επιζώντων παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης, η λέξη-κλειδί είναι η κοινότητα. Η ίδια ως επιζήσασα παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης, αποφάσισε να μετατρέψει το προσωπικό της βίωμα σε συλλογική δράση, ιδρύοντας την οργάνωση με στόχο να δημιουργήσει έναν ασφαλή χώρο όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να μιλήσουν ανοιχτά, με αποδοχή, χωρίς φόβο και ενοχή.
«Το πιο σημαντικό είναι να υπάρχει αλληλεγγύη», τονίζει. Το μήνυμά της είναι ξεκάθαρο: Να μη συνηθίζουμε, να μη σιωπούμε, να μη μένουμε αμέτοχες. «Να μην απογοητευόμαστε και να συνεχίζουμε να διεκδικούμε καθημερινά τα δικαιώματά μας».
Οι συνεχείς διεκδικήσεις της Gen-Z
Η 19χρονη Μαρία Γαβριήλ, φοιτήτρια Δημοσιογραφίας που εργάζεται στην εστίαση, βλέπει την 8η Μάρτη ως «μία μέρα να γιορτάζουμε τις νίκες των γυναικών που προηγήθηκαν, αλλά κυρίως να θυμόμαστε ότι τα δικαιώματά μας δεν είναι εγγυημένα», φέρνοντας ως παράδειγμα τη συζήτηση για τις αμβλώσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
Μεγαλώνοντας, συνειδητοποίησε ότι οι έμφυλες ανισότητες δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά αλλά «ένα ολόκληρο σύστημα» που επηρεάζει τη ζωή των γυναικών, από το πώς πρέπει να ντύνονται και να μιλούν μέχρι το πώς κρίνονται στον χώρο εργασίας. Ανήκοντας στην Gen-Z, την γενιά των social media, μιλά για την πίεση της εικόνας και των influencers, που, όπως λέει, συχνά ενισχύουν ανασφάλειες. «Ισότητα θα υπάρχει όταν θα νιώθουμε όλες και όλοι ασφαλείς και ελεύθεροι», επισημαίνει, υπογραμμίζοντας ότι η αλλαγή είναι συλλογική υπόθεση.
Η ισότητα παραμένει ψευδεπίγραφη
Μία εποχή όπου η παρουσία των γυναικών στους χώρους εργασίας συνοδευόταν σχεδόν αυτονόητα από τον κίνδυνο παρενόχλησης περιγράφει η 82χρονη Νικολέττα Ξερικού, συνταξιούχος δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω. «Ήταν δεδομένο ότι, αν μία γυναίκα εξαρτιόταν οικονομικά, θα έπρεπε να δεχθεί οποιαδήποτε μορφή παρενόχλησης», θυμάται. Αυτή η συνθήκη ήταν που την οδήγησε να ανοίξει το δικό της δικηγορικό γραφείο.
«Η ισότητα στην πραγματικότητα παραμένει ψευδεπίγραφη», τονίζει, ιδιαίτερα όταν η γυναίκα καλείται να συνδυάσει εργασία και οικογένεια χωρίς ουσιαστική στήριξη. Οραματίζεται έναν κόσμο όπου η προσφορά της γυναίκας στο σπίτι θα αναγνωρίζεται έμπρακτα από το κράτος. Αναγνωρίζει πως η τεράστια απόσταση ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες έχει περιοριστεί σε σχέση με το παρελθόν, ωστόσο επιμένει ότι οι ανισότητες δεν έχουν εξαλειφθεί.
Ίσες ευκαιρίες σε κάθε κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο
Η 61χρονη Δόμνα Κακανά, καθηγήτρια και πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας Φύλων στο ΑΠΘ, τονίζει ότι η 8η Μάρτη είναι μέρα εγρήγορσης για όσα δεν έχουν επιτευχθεί. Όπως σημειώνει, «το θεσμικό πλαίσιο έχει βελτιωθεί αρκετά, αλλά είναι σημαντικό να δημιουργηθούν οι συνθήκες για να νιώθουν ασφάλεια οι πολίτες, γιατί όσο υπάρχει έμφυλη βία δεν μπορούμε να μιλάμε για ισότητα».
Στη συνέχεια, υπογραμμίζει ότι οι γυναίκες και οι άνδρες πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες και ίσους ρόλους σε οποιοδήποτε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και αν βρίσκονται. Παράλληλα, επισημαίνει ότι τα στερεότυπα, η άνιση κατανομή φροντίδας, οι ανισότητες στην επαγγελματική εξέλιξη και η έλλειψη γυναικείας εκπροσώπησης στην ηγεσία παραμένουν σημαντικά εμπόδια. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στον γλωσσικό σεξισμό, τον οποίο χαρακτηρίζει «πολύ σοβαρό ζήτημα». Η αντιμετώπιση αυτών των ανισοτήτων, υπογραμμίζει, πρέπει να ξεκινά «από την προσχολική ηλικία και να συνεχίζεται μέχρι το πανεπιστήμιο, όπου διαμορφώνονται θεσμικές και κοινωνικές βάσεις για πραγματική ισότητα».
Μία γυναίκα δεν είναι κτήμα κανενός
Η 30χρονη Νίκη Κατσώνη, μεταπτυχιακή φοιτήτρια στις Σπουδές Φύλου, υπογραμμίζει ότι η Ημέρα της Γυναίκας «δεν καθιερώθηκε για να παίρνουμε ένα λουλούδι. Είναι μία υπενθύμιση ότι όσα έχουν κατακτηθεί δεν είναι δεδομένα και ότι ο αγώνας συνεχίζεται».
Αναφερόμενη στις γυναικοκτονίες ως την πιο ακραία μορφή συγκαλυμμένου και εσωτερικευμένου σεξισμού, επιμένει: «Δεν μπορούμε να μιλάμε για ισότητα αν δεν έχουμε κατακτήσει το αυτονόητο, ότι δηλαδή μία γυναίκα δεν είναι κτήμα κανενός». Το όραμά της είναι ένα μέλλον όπου το φύλο δεν θα καθορίζει τη ζωή των ανθρώπων.
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» 08.03.2026
