Στο φθινόπωρο τοποθετείται η επανεκκίνηση του προγράμματος επισιτιστικής βοήθειας σε απόρους, με πρόβλεψη αναδρομικής ισχύος για το διάστημα από το 2023 μέχρι σήμερα, αναφέρει σε τοποθέτηση της στη «ΜτΚ» η αρμόδια υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου.
Σε συνέχεια του ρεπορτάζ της εφημερίδας μας για τις συμβάσεις επισιτιστικής βοήθειας που «ροκάνιζαν» τα κονδύλια και ευνοούσαν τους ενδιάμεσους αντί για τους τελικούς αποδέκτες, δηλαδή τους απόρους, η υπουργός επιβεβαιώνει -εμμέσως, πλην σαφώς- ότι το προηγούμενο μοντέλο των πολλαπλών διαγωνισμών ήταν προβληματικό, καθώς οδηγούσε σε υψηλό διοικητικό κόστος, καθυστερήσεις και εν τελεί σε άνιση πρόσβαση στα κονδύλια. Ο προϋπολογισμός για τη δράση είναι 400 εκατ. ευρώ για 3+1 χρόνια και χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Το νέο σύστημα σχεδιάστηκα σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση των πόρων.
Υπενθυμίζεται ότι το 2023 ολοκληρώθηκε το προηγούμενο πρόγραμμα διανομής επισιτιστικής βοήθειας και έκτοτε δεν προχώρησαν οι διαγωνισμοί των 13 Περιφερειών για το διάδοχο πρόγραμμα «Επισιτιστική Βοήθεια και Υλική Στήριξη». Οι πρώτοι διαγωνισμοί ολοκληρώθηκαν το 2024, αλλά το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι ότι κωλύεται η υπογραφή τους γιατί «είναι αδικαιολόγητα περιοριστικοί του ανταγωνισμού» οι όροι της διακήρυξης.
Σπατάλη εκατομμυρίων
Για να γίνει αντιληπτή η σπατάλη των κονδυλίων αρκεί να αναφέρουμε ότι στη διακήρυξη του διαγωνισμού οι τιμές ήταν φουσκωμένες έως και δύο ή ακόμα και τρεις φορές σε σχέση με τις τιμές λιανικής που βρίσκουν οι καταναλωτές στην αγορά. Εκτός από το κόστος των ίδιων των προϊόντων οι χονδρέμποροι ενσωμάτωναν στην προσφοράς τους και τα κόστη αποθήκευσης, πακετοποίησης και διανομής των προϊόντων στους δικαιούχους. Σε μία περίπτωση διαγωνισμού με προϋπολογισμό δεκάδων εκατομμυρίων, ο προμηθευτής που κατέθεσε την καλύτερη προσφορά έδωσε έκπτωση μόλις 1,54%.
Πέραν των κυρίως διαγωνισμών, οι Περιφέρειες είχαν κονδύλια της τάξης των 2-4 εκατ. ευρώ η κάθε μία, τα οποία διέθεταν για την «Διαχειριστική, Επιστημονική και Τεχνική Υποστήριξη», δηλαδή για την οργάνωση της όλης διαδικασίας. Μάλιστα υπήρχαν όροι που επέτρεπαν τη συμμετοχή στο διαγωνισμό μόνο σε συγκεκριμένες εταιρείες, με μεγάλη χρηματοοικονομική επάρκεια. Σε μία περίπτωση που είναι σε γνώση της «ΜτΚ», παρότι ο προϋπολογισμός της σύμβασης ήταν σημαντικός (3,5 εκατ. ευρώ) κατατέθηκε μόνο προσφορά, από εταιρεία συμβούλων που έδωσε έκπτωση μόλις 3%..
Από αυτά τα παραδείγματα και μόνο γίνεται αντιληπτό πως τα ποσά που προορίζονταν για τη στήριξη απόρων χανόταν κάπου στη διαδρομή, στις φουσκωμένες προσφορές των προμηθευτών, που δικαιολογούσαν τα ποσά που ζητούσαν εξαιτίας του κόστους αποθήκευσης και διανομής, αλλά και στις... συμβουλές των συμβούλων επιχειρήσεων, για το πώς θα διανέμονταν καλύτερα στους φτωχούς οι... σακούλες με τα τρόφιμα.
Η επόμενη μέρα
Μετά την ακύρωση του διαγωνισμού το, λόγω παρατυπιών που εντόπισε το Ελεγκτικό Συνέδριο, εκδόθηκε νέο σχέδιο διακήρυξης και οι διαγωνισμοί επαναλήφθηκαν το 2025, με νέους όρους. Μέχρι σήμερα τουλάχιστον δύο διαγωνισμοί πέρασαν τον έλεγχο νομιμότητας (Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου), ενώ υπάρχει εκκρεμότητα για άλλους δύο (Δυτικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας). Παρότι το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει δώσει το «πράσινο φως», οι συμβάσεις αυτές δεν επικυρώθηκαν από τον ΟΠΕΚΑ, που είναι ο ενδιάμεσος φορέας διαχείρισης του προγράμματος.
Κι αυτό γιατί στα τέλη του 2025 η αρμόδια υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου αποφάσισε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο υλοποιείται η επισιτιστική βοήθεια, με τη χρήση προπληρωμένης κάρτας και ένα ενιαίο, αυτοματοποιημένο σύστημα για όλη τη χώρα. Με αυτό τον τρόπο καταργούνται τα ενδιάμεσα κόστη (μεταφορές, αποθήκευση, διανομή βοήθειας) ώστε όλο το ποσό των 400 εκατ. Ευρώ να καταλήξει στους πραγματικούς δικαιούχους, δηλαδή τους απόρους.
Ως προς τις... ανησυχίες που εκφράζονται από διάφορες κατευθύνσεις, ότι τα ποσά θα καταλήξουν στα σουπερμάρκετ, δηλαδή στους «μεγάλους» της αγοράς, η κ. Μιχαηλίδου ξεκαθαρίζει με την τοποθέτηση στης στη «ΜτΚ» ότι είναι στη διακριτική ευχέρεια του δικαιούχου τι θα αγοράσει και από πού, αν θα είναι σουπερμάρκετ ή κατάστημα γειτονιάς.
Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» 1/3/2026
