Ένα ιστορικό Παγκόσμιο Κύπελλο

Ο ιστορικός

Ολόκληρο το γήπεδο σκεπασμένο με οροφή, το ταρτάν μπλε, υπερσύγχρονο, οι κερκίδες να πληρούν όλες τις απαιτήσεις εκείνης της εποχής. Ανάμεσα σε αυτές, ένας εξώστης, ένα μπαλκονάκι το οποίο προεξείχε, έστω και ανακατασκευασμένο, θύμιζε το σημείο στο οποίο ο Χίτλερ στεκόταν για να χαιρετήσει, τότε, το πλήθος των θεατών. Επίσης, το ίδιο το κέλυφος του σταδίου διατηρούσε τα τμήματα τα οποία υπέμνησκαν τη σύνδεση των Ολυμπιακών Αγώνων του 1936 με την κλασική αρχαιότητα και τους Ολυμπιακούς της. Επρόκειτο για τον «Θρίαμβο της θέλησης», όπως βάφτισε ένα από τα σχετικά φιλμ η επίσημη κινηματογραφίστρια των Ολυμπιακών του ’36, η Λένι Ρίφενσταλ. Σπουδαία και αδικημένη, λόγω της ταύτισής της με το ναζιστικό καθεστώς. Δύο στήλες σαν προοπτική, στο βάθος της κατασκευής και τα σκαλοπάτια τα οποία οδηγούσαν στον βωμό, όπου άναψε η ολυμπιακή φλόγα. Άλλωστε, ήταν η πρώτη φορά που είχε ζητηθεί να αναβιώσει η τελετή αφής της ολυμπιακής φλόγας. Διέτρεξε την Ευρώπη, από την Ολυμπία στο Βερολίνο, περνώντας μάλιστα και από τη Θεσσαλονίκη, όπου την υποδέχτηκαν με ιδιαίτερες τιμές.

Ο γύρω χώρος είχε απλωθεί, είχε διαμορφωθεί με μεγάλη συμμετοχή του πρασίνου, με περίπτερα που λειτουργούσαν είτε σαν μπυραρίες είτε σαν πωλητήρια αναμνηστικών του παγκόσμιου κυπέλλου. Μαζί με τα γλέντια και τους χορούς, η κατανάλωση μπύρας έρεε με τη μορφή νερού και νομίζω πως οι λεγόμενες pregame εικόνες είναι ασφαλώς πιο έντονα αποτυπωμένες στη μνήμη, σε σχέση με τα όσα διαμείφθηκαν στον αγωνιστικό χώρο. Γερμανοί τραγουδούσαν εκείνα τα γνώριμα τραγούδια από τις μπυραρίες, ανάμεικτα με συνθήματα για την εθνική τους ομάδα. Ομολογουμένως, στη λαϊκή γιορτή των δύο πλευρών, οι Αργεντινοί υπερτερούσαν. Όλοι γνωρίζουμε πως ηχούν τα γερμανικά τραγούδια, ανάμεικτα με αλκοόλ και όλοι αντιλαμβανόμαστε τη διαφορά τους από τα ταγκό της άλλης πλευράς. Βρέθηκαν τα μπαντονεόν (άλλωστε, πρόκειται για είδος ακορντεόν, που κατασκεύαζαν στο Μπουένος Άιρες Γερμανοί μετανάστες) βρέθηκαν και οι χορευτές και η αναμέτρηση ανάμεσα στις δύο κουλτούρες είχαν ξεκινήσει. Μόνο κοινό σημείο τους η μπύρα.

Ο αυτόπτης μάρτυς

Όλη αυτή η γιορτινή ατμόσφαιρα δεν είχε ξεκινήσει λίγο πριν από τον αγώνα. Διαπερνούσε το σώμα του Βερολίνου από το πρωί. Ανάμεσα στην αναζήτηση ενός εισιτηρίου και στις αναγκαίες βόλτες στην πόλη, έπαιρνες τζούρες από την προετοιμασία για τον απογευματινό βραδινό αγώνα. Έβλεπες τη γνώριμη φυσιογνωμία του Βερολίνου, τη συνήθως κάπως γκριζαρισμένη, τώρα να είναι μακιγιαρισμένη από όλα τα χρώματα. Το παράδοξο είναι πως αυτήν την πολλαπλότητα των χρωμάτων δεν τη χάριζε μόνον η πολυχρωμία των επισκεπτών, αλλά κυρίως αυτή από τις φανέλες των ομάδων, οι οποίες συμμετείχαν. Ιδίως των αφρικανικών Γκάνα, Τόγκο, Σενεγάλη και των λατινοαμερικάνικων, όπως της Κολομβίας και της Βραζιλίας.

Χρώματα που κυκλοφορούσαν σαν φανέλες στα σώματα φιλάθλων, αλλά και στα διάφορα σημεία της πόλης, όπου με διάφορους τρόπους αυτές οι φανέλες επιδεικνύονταν σε μαγαζιά πώλησης και σε περίπτερα. Αυτά τα τελευταία είχαν κατακτήσει την κεντρική πλατεία του Βερολίνου, ένα για κάθε χώρα. Στη σκιά του ναού της μνήμης του Κάιζερ Γουλιέλμου, όπως ονομάζεται, το γνωστό ερείπιο των βομβαρδισμών του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, δίπλα στη νεοκατασκευασμένη, κακόγουστη φρέσκια, τετραγωνισμένη και γυάλινη. Αλλά σε ολόκληρο το Βερολίνο έβρισκε κάποιος παιχνίδια και αναφορές στη γιορτή του ποδοσφαίρου.

Ας πούμε στο εμπορικό κέντρο του μετά την ένωση Βερολίνου, στην Ποτσντάμερ πλατζ, δεν υπήρχαν, πλέον μόνον, οι τούβλινες κατασκευές του Ισοζάκι, αυτές που ετησίως φιλοξενούν το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, τη Μπερλινάλε. Η Sony, κυρίαρχη του ενός από τα κτίρια, είχε εγκαταστήσει υπαίθρια γηπεδάκια, ποδοσφαιράκια και άλλα διάφορα παιχνίδια, με τη συμμετοχή των περαστικών. Κάποτε εδώ ήταν μία τεράστια έκταση με έλη, τώρα τίποτα δεν θύμιζε την προτεραία κατάσταση. Τίποτα; Όχι, λάθος. Στην πίσω πλευρά έλκουν διατηρηθεί κάποια απομεινάρια του τείχους, με αναρτημένες πινακίδες της φριχτής ιστορίας του, αλλά και των ναζί, οι οποίοι δικάστηκαν στη Νυρεμβέργη.

Χαρακτηριστικό αυτού του πνεύματος και του κλίματος του Βερολίνου ήταν ένα μουσείο, το οποίο στήθηκε για τις συγκεκριμένες μέρες και είχε για θέμα της τη σημασία της σφαίρας για την ανθρώπινη ύπαρξη. Από την μπάλα που κυλάει στα γήπεδα στη σφαίρα του πλανήτη μας, σε αυτήν του οφθαλμικού βολβού, και στην «Ιστορία του ματιού», του Ζορζ Μπατάιγ. Όλα τόσο εύστοχα και εύληπτα συνδεδεμένα. Ακόμη και όταν βάδιζες σε σημεία όπου κάποτε θα παρήλαυναν στρατεύματα, τώρα έβλεπες τους πολύχρωμους οπαδούς να πανηγυρίζουν και να αναδεικνύουν τη συμφιλίωση ως απόλυτο στόχο του συγκεκριμένου Παγκόσμιου Κυπέλλου. Το μαρτυρά και η δήλωση του Όλιβερ Μπίρχοφ, του γενικού διευθυντή της εθνικής Γερμανίας, ο οποίος ανέφερε ότι το ποδόσφαιρο που παίχτηκε μπορεί να ήταν βαρετό, ωστόσο, οι φίλαθλοι αντικατέστησαν τους παίκτες, ήταν αυτοί οι σταρ του Μουντιάλ. Βέβαια, μία κυρία σημείωσε: «Αυτές οι μεγάλες πλατείες, γεμάτες νεαρούς φιλάθλους, ντυμένους στα άσπρα, τραγουδώντας Ντόιτσλαντ, σκέφτομαι πως αυτή η σκηνή είναι βγαλμένη από το μυαλό του Γκέμπελς». Το σκηνικό συμπλήρωναν τα αυτοκίνητα, τα οποία κόρναραν ολημερίς, πάντα με τη γερμανική σημαία να ανεμίζει.