Αρκούδες, λύκοι, αλεπούδες, αγριογούρουνα αλλά και μυοκάστορες εμφανίζονται γύρω και μέσα στον αστικό ιστό της Θεσσαλονίκης. Οι «απρόσκλητοι επισκέπτες» προκαλούν ζημιές σε ιδιοκτησίες αλλά κυρίως αναστάτωση σε όσους δεν γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν αν βρεθούν απέναντι σε άγρια ζώα.
Το φαινόμενο ξεκίνησε με τα αγριογούρουνα, που πριν λίγα χρόνια είχαν φτάσει μέχρι και την Αριστοτέλους. Πλέον, σε Δήμους όπως αυτός της Θέρμης και της Πυλαίας-Χορτιάτη, οι εμφανίσεις τους είναι συχνές. Σύμφωνα με ειδικούς, πρόκειται για «υβρίδια» που πολλαπλασιάζονται με ταχύτερους ρυθμούς σε σχέση με τα ημίαιμα.
Ο κίνδυνος ατυχημάτων με αγέλες αγριογούρουνων είναι υπαρκτός, ωστόσο, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι εμφανίσεις αρκούδων και λύκων κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Τη Μεγάλη Πέμπτη, δρομέας ήρθε αντιμέτωπος με αρκούδα στο Ωραιόκαστρο, ενώ λύκοι έχουν εμφανιστεί στο Πανόραμα.
Πιο ήπια περιστατικά καταγράφηκαν επίσης πρόσφατα, όπως δύο μικρά αλεπουδάκια που εγκλωβίστηκαν σε άδεια πισίνα στο Πανόραμα και απεγκλωβίστηκαν από την Πυροσβεστική, καθώς και ένας εξαντλημένος μυοκάστορας που εντοπίστηκε στην Επανομή.
Η παρουσία των ζώων μέσα στον αστικό ιστό αποτελεί πολυπαραγοντικό ζήτημα, που συνδέεται με την ανθρώπινη δραστηριότητα, την αλλαγή συνηθειών και την κλιματική κρίση.
Η εύρεση τροφής οδηγεί στην πόλη
Τα άγρια ζώα φαίνεται πως εισέρχονται στον αστικό ιστό βάσει ενστίκτου για να ψάξουν τροφή. Ωστόσο, η συμπεριφορά του ανθρώπου και κάποια λάθη που κάνει είναι καθοριστικά για την προσέλκυσή τους στις γειτονιές και τις αυλές των σπιτιών.
«H άγρια πανίδα κατεβαίνει προς τα κάτω στον αστικό ιστό και πηγαίνει όπου υπάρχει περίσσια τροφή. Συνήθως, το ένα ζώο τραβάει το άλλο. Τα αγριογούρουνα ψάχνουν φαγητό μέσα σε γειτονιές και ταυτόχρονα φέρνουν τους λύκους προς τον αστικό ιστό που τα τρώνε» εξηγεί η δασάρχης Θεσσαλονίκης Φιλοθέη Μελά.
Είναι γεγονός o μεγάλος πληθυσμός των αγριογούρουνων στο περιαστικό δάσος του Σέιχ Σου, αλλά υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι που τα «υβρίδια» κατεβαίνουν ακόμα και σε δρόμους του κέντρου για να ψάξουν τροφή.
«Αρχικά, ο ορεινός πληθυσμός στα χωριά έχει ανακόψει, ερημώνουν και τα ζώα δεν βρίσκουν εύκολα τροφή. Μέσα στον αστικό ιστό υπάρχει μεγάλη ποσότητα διαθέσιμης τροφής από τροφές που βάζουν σε διάφορα σημεία για αδέσποτες γάτες και αδέσποτα σκυλιά. Τα αγριογούρουνα έχουν πολύ ισχυρή όσφρηση και μυρίζουν αυτές τις τροφές και ψάχνουν να τις βρουν μέσα στην πόλη» σημειώνει κ. Μελά.
Από το δασαρχείο αναφέρουν πως η παρουσία αλεπούδων σε περιοχές όπως το Πανόραμα, δεν χαρακτηρίζεται έκτακτη, καθώς είναι ένα συχνό φαινόμενο αφού η περιοχή συνορεύει με φυσικό δάσος. Οι εμφανίσεις από αρκούδες, όμως, χαρακτηρίζονται έκτακτες όποτε συμβαίνει γύρω από τη Θεσσαλονίκη. «Πήγαμε στο σημείο όπου εμφανίστηκε η αρκούδα τη Μεγάλη Πέμπτη στο Ωραιόκαστρο και την είδε δρομέας μπροστά του. Ευτυχώς ο άνθρωπος έκανε βήματα προς τα πίσω ήσυχα, η αρκούδα τον κοίταξε απλά και συνέχισε. Είδαμε ίχνη αρκούδας και προς τη Λιτή, πολύ κοντά σε κατοικίες, ενώ λίγες ημέρες πριν, αρκούδα κατέστρεψε μελίσσια στον Λαγκαδά. Πιθανόν να είναι η ίδια» δηλώνει στη «ΜτΚ» ο δασολόγος - περιβαλλοντολόγος, διοικητικός υπεύθυνος Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων της Κυνηγητικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας-Θράκης Κυριάκος Σκορδάς.
«Όσο υπάρχει εύκολη διάθεση τροφής θα έρχονται τα άγρια ζώα προς την πόλη» τονίζει και ο κ. Σκορδάς «δεν πρέπει να τα ταΐζουμε και να εξοικειώνονται με τους ανθρώπους και το αστικό περιβάλλον. Επίσης, αν και υπάρχουν περισσότερες δασικές εκτάσεις διαθέσιμες, χάθηκε η ποιότητά τους, είναι κυρίως θαμνώδης που μπορούν να τρέφονται μόνο αγριογούρουνα».
Οι επεκτάσεις των πόλεων προς τα προάστια και κοντά σε δασικές εκτάσεις, είναι ακόμα ένας λόγος που η είσοδος της άγριας πανίδας στον αστικό ιστό γίνεται πιο εύκολη. «Η κλιματική κρίση έχει παίξει ρόλο αλλά και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις στο φυσικό βιότοπό τους. Η οικιστική επέκταση των πόλεων και ταυτόχρονα η ερήμωση της υπαίθρου, οδηγούν αρκούδες και λύκους να κατεβαίνουν στις πόλεις για να βρουν τροφή. Επίσης, κάποια ζώα που είναι θηράματα, βρίσκουν καταφύγιο κοντά στον άνθρωπο, επειδή τρομάζουν τα άλλα ζώα και δεν πλησιάζουν σε θορυβώδεις περιοχές» σημειώνει ο υπεύθυνος Τύπου και Επικοινωνίας της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ» Ιάσων Μπάντιος.
Οι κίνδυνοι
O μεγάλος κίνδυνος είναι η εξοικείωση των ζώων στο αστικό περιβάλλον και να σταματήσουν να φοβούνται τον άνθρωπο, διότι αργά ή γρήγορα αυτό θα οδηγήσει σε επιθέσεις σε κατοικίδια αλλά ακόμα και σε ανθρώπους. Ένα από αυτά τα παραδείγματα είναι ο λύκος που εμφανιζόταν στον Μαρμαρά Χαλκιδικής και επιτέθηκε σε πολλά κατοικίδια, γάτες αλλά και σε ένα ανήλικο παιδί. «Το ζώο πήγαινε για καιρό και ίσως να το τάιζαν, γι’ αυτό και εξοικειώθηκε. Η άγρια πανίδα δεν πρέπει να εξοικειώνεται, πρέπει να εξασφαλίζει την τροφή της με φυσικό τρόπο. Η λύκαινα στον Μαρμαρά ήταν προβληματική πλέον» αναφέρει ο κ. Μπάντιος.
Επίσης, ο ιδρυτής της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης και Επανένταξης Άγριας Ζωής Στέλιος Γερονυμάκης, επισημαίνει τον κίνδυνο να μεταφέρουν αδέσποτα στο Σέιχ Σου. «Πολλοί πηγαίνουν και αφήνουν σκυλιά στο Σέιχ Σου και μετά άλλοι πάνε και τα ταΐζουν. Δυστυχώς, όμως, έτσι μυρίζουν τις τροφές τα άγρια ζώα και κατεβαίνουν χαμηλά. Σταματούν να κυνηγούν, αφού βρίσκουν έτοιμη τροφή και εξοικειώνονται με αυτό» σημειώνει. «Δεν ξέρω πλέον αν μπορεί να γίνει κάτι για τα αγριογούρουνα. Τα υβρίδια γενούν 12 μωρά σε κάθε γέννα, ενώ τα αγριογούρουνα γενούν έξι. Διπλασιάζεται ο πληθυσμός, ενώ δεν έχουμε διπλάσιους λύκους και κυνηγούς, με αποτέλεσμα πλέον να μην υπάρχει ισορροπία» υπογραμμίζει.
«Παρατηρούμε ότι επιθέσεις λύκων σε κυνηγόσκυλα δεν γίνονται λόγω μάχης αλλά για να τα φάνε ολοκληρωτικά. Εδώ υπάρχει πρόβλημα, διότι εξελίσσεται διατροφική αλλαγή και προτιμούν να τρώνε σκύλους ευκαιριακά, παρά να αναμετρηθούν με αγριογούρουνα. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι θα ψάχνουν σκύλους οι λύκοι σε γειτονιές» τονίζει ο κ. Σκορδάς.
Τι πρέπει να κάνουμε
H δασάρχης Θεσσαλονίκης Φιλοθέη Μελά, ενημερώνει πως αν κάποιος βρεθεί μπροστά σε αγριογούρουνα καλό είναι να κάνει στην άκρη και να περιμένει να περάσουν. «Να κλείνουν τις αυλόπορτες, να μην αφήνουν τροφές σε εξωτερικά σημεία και να προσέχουν τα σκουπίδια. Αν βρεθούν, όμως, μπροστά σε κάποιο ζώο άγριο που έχει εγκλωβιστεί και χρειάζεται βοήθεια, καλούν είτε το δασαρχείο είτε την αστυνομία για συντονιστεί επιχείρηση απομάκρυνσης».
Για τις αρκούδες υπάρχουν μέθοδοι απώθησης με φως και ήχους, λέει ο δασολόγος - περιβαλλοντολόγος, διοικητικός υπεύθυνος Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων της Κυνηγητικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας-Θράκης Κυριάκος Σκορδάς, ωστόσο, τονίζει την ανάγκη για κρατικό σχέδιο καταγραφής των πληθυσμών της άγριας πανίδας. «Είναι δεδομένο, ότι υπάρχει πλέον μία διαφορετική κατανομή των ειδών και πληθυσμιακή αναστάτωση σε κάποιες περιοχές. Πρέπει η Πολιτεία να έχει σύστημα μέτρησης για να έχουμε καλή εικόνα για όσα συμβαίνουν».
*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 26.04.2026
